Η Λατινική Αμερική δίχως μεσαία τάξη και μεσαίες επιχειρήσεις

Παρά τις προσπάθειές τους για μεταρρυθμίσεις και για την καταπολέμηση της φτώχειας, οι οικονομίες της Λατινικής Αμερικής στενάζουν. Ολόκληρη η περιοχή κινδυνεύει να χάσει δύο «μεσαία μεγέθη», που είναι ζωτικά για κάθε χώρα και για κάθε οικονομία. Τις μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις που δίνουν ώθηση στον ανταγωνισμό και πνοή στην οικονομία και τη μεσαία τάξη των καταναλωτών που με τις δαπάνες τους δημιουργούν την απαραίτητη για την ανάπτυξη ζήτηση.

Από το έτος 2000 έως το 2016 η μέση ανάπτυξη στην περιοχή ήταν 2,8%, ενώ σε 50 άλλες αναδυόμενες οικονομίες ήταν 4,8%. Με δεδομένη την κάμψη των γεννήσεων, η Λατινική Αμερική θα χρειαστεί να βρει άλλους τρόπους για να αυξήσει την παραγωγικότητά της. Οι μεσαίες επιχειρήσεις (με ετήσιο τζίρο που ξεπερνά τα 50 εκατ. δολάρια) είναι λιγότερες αριθμητικά στις χώρες της περιοχής από την Τουρκία, την Ινδία, τη Νότια Αφρική και πολλές ταχέως αναπτυσσόμενες αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας. Και επιπλέον, οι νοτιοαμερικανικές μεσαίες επιχειρήσεις είναι συγκριτικά λιγότερο ανταγωνιστικές.

Λόγω της χαμηλής παραγωγικότητας των οικονομιών και των επιχειρήσεων, στη Λατινική Αμερική συναντάμε επίσης πολύ χαμηλούς μισθούς. Αυτό σημαίνει ότι το διαθέσιμο εισόδημα των κατοίκων είναι χαμηλό και η αγοραστική τους δύναμη μικρή. Συμβάλλουν σε αυτό και οι υψηλοί έμμεσοι φόροι. Στη Βραζιλία, για παράδειγμα, ο ΦΠΑ συνεισφέρει κατά 40% στα συνολικά φορολογικά έσοδα, ενώ στις χώρες του ΟΟΣΑ συνεισφέρει κατά 32% κατά μέσο όρο.

Τα οικονομικά ευάλωτα στρώματα του πληθυσμού έχουν ελάχιστη δυνατότητα δανεισμού και αποταμίευσης. Λιγότεροι από τους μισούς πολίτες στο Μεξικό και στην Κολομβία διαθέτουν τραπεζικό λογαριασμό. Το αποτέλεσμα είναι το 90% των φτωχότερων λατινοαμερικανικών νοικοκυριών να συνεισφέρει κατά μόλις 64% στην εσωτερική κατανάλωση – είναι το χαμηλότερο ποσοστό παγκοσμίως σε ό,τι αφορά τις γεωγραφικές περιοχές. Εξυπακούεται ότι κάτω από τέτοιες συνθήκες παραγωγικότητας οι ελπίδες για τόνωση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας είναι μηδαμινές.

* Ο Χόμι Κάρας είναι διευθυντής στο Brookings Institution.

Η Χάανα Ρέμες είναι συνεργάτρια του McKinsey Global Institute στο Σαν Φρανσίσκο.