Γιατί είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει νέα συμφωνία

Υπάρχει μόνο ένα Brexit. Αυτό που οι Βρυξέλλες συμφώνησαν με την Τερίζα Μέι τον Νοέμβριο του 2018. Το Brexit της Μέι έλυνε τα μεγάλα πρακτικά προβλήματα της εξόδου και είχε τη συναίνεση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Κρατούσε «μέχρι νεωτέρας» τη Βρετανία στην Τελωνειακή Ενωση, ώστε να μην υπάρχουν σκληρά σύνορα

και τελωνεία μεταξύ Βορείου Ιρλανδίας και Ιρλανδίας. Προέβλεπε, επίσης, μακρά περίοδο προσαρμογής για να προετοιμαστούν όλοι όσο το δυνατόν καλύτερα. Ρύθμιζε τέλος τους οικονομικούς όρους της εξόδου και άφηνε ανοιχτή τη μελλοντική εμπορική σχέση Ηνωμένου Βασιλείου – Ευρωπαϊκής Ενωσης.

H έξοδος των Βρετανών είναι ένας πολύχρονος και επώδυνος συμβιβασμός για εχθρούς και φίλους της ιδέας. Για τους οπαδούς του Remain η παραμονή στην Τελωνειακή Ενωση είναι χειρότερη από την πλήρη συμμετοχή στην ΕΕ. Για τους οπαδούς του Brexit, η συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΕ, ώστε η Βρετανία να διατηρήσει τη στενή της εμπορική σχέση μαζί της, δεν είναι η καθαρή έξοδος που είχαν στο μυαλό τους.

Μία τόσο ριζική και εκ των πραγμάτων διχαστική ιδέα δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί ποτέ ανώδυνα, γρήγορα, και χωρίς πολιτικές περιπέτειες. Η διετής διαπραγμάτευση των Βρετανών με τις Βρυξέλλες ήταν ένας συμβιβασμός με το μικρότερο δυνατό κόστος για όλους. Και ήταν επίσης μία αναβολή της αντιμετώπισης των εγγενών αδιεξόδων του Brexit. Πώς μπορείς να φύγεις από την Ευρωπαϊκή Ενωση, αλλά να μην έχεις σύνορα με την Ενιαία Αγορά και την Τελωνειακή της Ενωση; Αυτό ακριβώς είναι και το backstop, μία αναβολή για το μέλλον: ένας εναλλακτικός μηχανισμός ασφαλείας που κρατάει τη Μεγάλη Βρετανία στην Τελωνειακή Ενωση σε περίπτωση που δεν θα υπάρξει νέα εμπορική συμφωνία η οποία (άγνωστο προς το παρόν πώς) θα καταστήσει αχρείαστο το σύνορο στο νησί της Ιρλανδίας.

Ο Τζόνσον δεν θέλει την παραμονή στην Τελωνειακή Ενωση μέσω του backstop, αλλά είναι πολύ δύσκολο να αλλάξει τους όρους της συμφωνίας. Μπορεί να πάρει διαβεβαιώσεις, καλύτερες διατυπώσεις, αλλά δεν υπάρχει εναλλακτική λύση για εκείνον και τη Βρετανία. Αν υπήρχε, θα την είχαν βρει όσοι και όσες την έψαχναν

με κόπο για χρόνια. Οταν η Μέρκελ και ο Μακρόν του λένε ότι είναι έτοιμοι να ακούσουν τις προτάσεις του, και μάλιστα εντός τριάντα ημερών, γνωρίζουν ότι η Βρετανία δεν αντιπρότεινε ποτέ σοβαρή εναλλακτική λύση στο backstop. Γι’ αυτό και στο τέλος συμβιβάστηκε.