Ομορφα μυαλά

Οι παγέτες θα φορεθούν πολύ φέτος. Οχι στα ρούχα, μη σκιάζεστε, κορίτσια. Στις σάκες. Τις σχολικές. Τύφλα να ‘χει η περσινή συλλογή του Τομ Φορντ. Τα ράφια με τα σχολικά είδη έχουν γεμίσει από απαστράπτουσες τσάντες για το σχολείο – η Μπάρμπι, η Μίνι, η γοργόνα, η Πέπα και μια Ασλεϊ Σταρ, που δεν έχω ιδέα πόθεν κρατά η σκούφια της, χαριεντίζονται στις σάκες εν μέσω παγετών και φερμουάρ. Βλέπω τους γονείς να κάνουν σλάλομ ανάμεσα σε τσάντες paw patrol και shimmer and shine, μονόκερους και Σπάιντερμαν σε πολλές εκδόσεις. Η σάκα με το ενσωματωμένο καραόκε είναι, φαντάζομαι, ο εφιάλτης κάθε μάνας που μένει σε πολυκατοικία, γι’ αυτό θα προτιμούν για τα αγόρια δεινόσαυρους, Street Raiders ή Monster Truck.

Η βόλτα σ’ ένα μαγαζί με σχολικές τσάντες και κασετίνες – ας μη μιλήσω για τη διπλή με την καρδιά και τις παγέτες – αποδεικνύεται βουτιά σ’ έναν κόσμο πολύχρωμο και ακριβούτσικο. Ο ενθουσιασμός για το καινούργιο απόκτημα είναι πάντα χάρμα ιδέσθαι, η χαρά ανάλογα με το βαλάντιο δεν είναι πάντα αντίστοιχη για τους γονείς, αλλά τέλος πάντων μια νέα σχολική χρονιά σηματοδοτεί πολλά στη ζωή μιας οικογένειας και οι προσδοκίες είναι πάντα προς το καλύτερο.

Αναρωτιέμαι σε τι μαθήματα θα λάμψει με την παγετέ παρουσία της η Ελσα από το «Frozen». Πόσα τετράδια σημειωμένα με κόκκινο στιλό θα φιλοξενήσει, πόσα μολύβια και μαρκαδόρους, πόσες χαρτοκοπτικές και φόρμες γυμναστικής. Σε τι αίθουσες θα παραταχθούν οι Avengers περιμένοντας το κουδούνι να χτυπήσει – ίσως σε βαρετές παραδόσεις που θα έκαναν τον Hulk να βγει από τα ρούχα του ή σε συναρπαστικές αφηγήσεις κεφαλαίων της Ιστορίας που θα αποτελούσαν έμπνευση για τον πολυμήχανο Iron Man.

Οι πρόσφατες βουλευτικές εκλογές μάς έδωσαν την εικόνα της κατάστασης των σχολικών κτιρίων – στην Ακαδημία του Πλάτωνα, εκεί όπου επέλεξε να ορκισθεί ο νέος δήμαρχος Αθηναίων, σκεφτόμουν καθώς περίμενα στην ουρά πόσο δύσκολο είναι να παραμείνεις χαρούμενος και φιλομαθής σε ένα παρηκμασμένο περιβάλλον αν είσαι παιδί. Ή να είσαι κάθε μέρα έτοιμος να μεταλαμπαδεύσεις γνώση με κέφι αν είσαι καθηγητής.

Η νέα συζήτηση των εκπαιδευτικών δεν θα έπρεπε να είναι οι βασικές ανάγκες. Το 2010 μια ομάδα ερευνητών του ΜΙΤ στη Βοστώνη άνοιξε τον δρόμο στον αγώνα να κατανοήσουμε ένα από τα μεγάλα μυστήρια της ζωής: πώς λειτουργεί ο εγκέφαλός μας. Τοποθέτησαν αισθητήρες σε 19χρονο φοιτητή για να παρακολουθήσουν την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου του επί 24ώρου βάσεως για επτά ημέρες. Το πείραμα είχε ένα αναπάντεχο αποτέλεσμα: η εγκεφαλική λειτουργία του φοιτητή την ώρα που παρακολουθούσε το μάθημα ήταν ίδια με εκείνη που είχε όταν παρακολουθούσε τηλεόραση: σχεδόν μηδενική. Συμπέρασμα; Το παιδαγωγικό μοντέλο που βασίζεται στον μαθητή ως παθητικό δέκτη δεν λειτουργεί.

Και κάπως έτσι γεννήθηκε η λεγόμενη «νευροδιδακτική». Oι άνθρωποι δεν δημιουργηθήκαμε από την εξέλιξη για να διαβάζουμε βιβλία ή να καλλιεργούμε το πνεύμα μας με τις τέχνες και τα γράμματα, αλλά ως ιδιαίτερο βιολογικό είδος που απέκτησε σταδιακά έναν εξαιρετικά εύπλαστο εγκέφαλο, ικανό να επινοεί νέες συμπεριφορές και μοναδικά νοητικά επιτεύγματα. Το μυστικό της επιτυχίας του είδους μας είναι ότι κάθε φορά που μαθαίνει κάτι καινούργιο, ο εγκέφαλός μας μπορεί να αναδιοργανώνεται: να δημιουργεί δηλαδή νέες νευρωνικές συνάψεις ή να ενδυναμώνει προϋπάρχοντα εγκεφαλικά κυκλώματα.

Το συμπέρασμα το υποθέταμε, όμως τώρα η νευρολογία έρχεται σε αγαστή συνεργασία με την παιδαγωγική να μας το τονίσει: το μυαλό χρειάζεται να ενθουσιαστεί για να μάθει. Ας τελειώσουν λοιπόν τα βαρετά μαθήματα. Αυτή η πάλη με τη μονοτονία καλό θα ήταν να κερδηθεί. Η παγετέ Αριελ και η Ασλεϊ Σταρ, αυτή η άγνωστη, κάνουν ό,τι μπορούν για να ομορφύνουν τον περίγυρο. Ας ομορφύνουμε με ενθουσιασμό και τα μυαλά των παιδιών μας.