Το παζλ της οικονομικής προόδου

Γνωρίζουμε πώς αναπτύσσονται οι οικονομίες; Προφανώς όχι, αλλιώς κάθε χώρα θα τα κατάφερνε καλύτερα από όσο αυτή τη στιγμή που υπάρχει περιβάλλον χαμηλής ανάπτυξης. Στην πραγματικότητα, περιπτώσεις ταχείας ανάπτυξης, όπως η Ιαπωνία με αρχή τη δεκαετία του 1960 ή άλλες χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας μία δεκαετία αργότερα, είναι τόσο σπάνιες που περιγράφονται συχνά ως «οικονομικά θαύματα».

Πρόσφατα οι Patrick Collison της εταιρείας λογισμικού υποδομών Stripe και Tyler Cowen του Πανεπιστημίου George Mason έγραψαν άρθρο στο Atlantic που ζητούσε μια τολμηρή νέα διεπιστημονική «επιστήμη της προόδου». Σήμερα, στρατιές οικονομολόγων ερευνούν ζητήματα όπως το πώς συνέβη η βιομηχανική επανάσταση τη συγκεκριμένη περίοδο. Οπως πρόσφατα παρατήρησε στο Twitter η Gina Neff του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, η βιομηχανική επανάσταση γέννησε ακόμα και την κοινωνιολογία. Ταυτόχρονα, ορισμένα σημαντικά οικονομικά ερωτήματα είναι περιέργως ανεξερεύνητα. Για παράδειγμα, στο πρόσφατο βιβλίο του The Trap Technology, ο Carl Frey αναλύει το τι η αυτοματοποίηση θα σημαίνει για την απασχόληση του μέλλοντος, δείχνοντας τις δυσμενείς επιπτώσεις που είχε η αρχική βιομηχανική επανάσταση στον απλό εργάτη. Ωστόσο, ο Frey σημειώνει επίσης ότι μια μεταγενέστερη περίοδος αυτοματοποίησης, η εποχή της μαζικής παραγωγής στα μέσα του εικοστού αιώνα, ήταν μια εποχή υψηλής απασχόλησης και ευρύτερης ευημερίας.

Το θέμα ανάπτυξης μιας επιστήμης της προόδου παραμένει: Τι σημαίνει πραγματικά «πρόοδος»; Πώς πρέπει να μετράται και να παρακολουθείται και ποιος επηρεάζεται; Για πολλούς λόγους, ο τυποποιημένος δείκτης της μέτρησης αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ δεν είναι πλέον αρκετός. Η συζήτηση για την πρόοδο ως εκ τούτου εγείρει βαθιά πολιτικά και φιλοσοφικά ερωτήματα σχετικά με το είδος των κοινωνιών που θέλουμε. Εάν η παγκόσμια οικονομία πέσει σε ύφεση, όπως φαίνεται τώρα πιθανό, τότε οι κοινωνικές διαιρέσεις και η πολιτική πόλωση θα ενταθούν περαιτέρω. Και το ξεκάθαρο μήνυμα από την αρχή της χιλιετίας είναι ότι εάν οι περισσότεροι άνθρωποι δεν βιώνουν πρόοδο, τότε η κοινωνία δεν προχωρά μπροστά. Η τρέχουσα ακαδημαϊκή έρευνα – για τον αντίκτυπο των νέων τεχνολογιών, των οικονομικών της καινοτομίας και της ποιότητας της διαχείρισης, για παράδειγμα – μπορεί να παρέχει όλο και περισσότερα κομμάτια του παζλ. Ωστόσο, πολλά κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την οικονομική πρόοδο παραμένουν αναπάντητα, ενώ άλλα δεν έχουν ακόμη τεθεί σωστά.

Η Νταϊάν Κόιλ είναι καθηγήτρια Δημόσιας Πολιτικής στο University of Cambridge