Τα φέρνεις και φεύγεις…

Κάθε πέρασμα του Αγιαξ από την Ελλάδα (και είναι πολλά πλέον…) προκαλεί το ίδιο θέμα συζήτησης: οι Ολλανδοί είναι καλοί γιατί δημιουργούν παίκτες για να τους πουλάνε, ή πουλάνε παίκτες γιατί έχουν ένα σύστημα παραγωγής που κάτι τέτοιο επιβάλει; Ανάμεσα στα δύο υπάρχει μια διαφορά: ο προγραμματισμός. Αλλο είναι να σου προκύπτει μια στο τόσο μια καλή φουρνιά ποδοσφαιριστών κι άλλο να προγραμματίζεις την παραγωγή τους. Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει κάμποση τύχη – αυτό που λέμε «συγκυρία». Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχει σχέδιο, τρόπος και δουλειά.

Ενδιαφέρον
Θα φέρω ένα παράδειγμα για να γίνει το πράγμα κατανοητό. Το 2016, όταν ο Αγιαξ ξαναέπαιξε με τον ΠΑΟΚ δυο από τους καλύτερους παίκτες του ήταν ο Ντέιβι Κλάασεν και ο Ντάβινσον Σάντσες. Ο πρώτος ήταν είκοσι δύο χρόνων και ο δεύτερος κάτω από είκοσι. Ο Αγιαξ τους πούλησε και τους δυο κι έβαλε στη θέση τους δυο πιτσιρίκια, τον Ντε Γιονγκ και τον Ντε Λίχτ, που δύο καλοκαίρια αργότερα τους έδωσε τον πρώτο στην Μπαρτσελόνα και τον δεύτερο στη Γιουβέντους. Προφανώς αν είχε κρατήσει τους δύο πρώτους, τους στυλοβάτες της ομάδας του 2017 που έπαιξε στον τελικό του Γιουρόπα Λιγκ, δεν θα είχε δει τους δύο δεύτερους να γίνονται βασικοί και αναντικατάστατοι. Πώς γίνεται όμως μια ομάδα να κινείται πάντα με τέτοιες βεβαιότητες; Αυτό είναι το ενδιαφέρον της ιστορίας.

Κανόνας
Παρακολουθώντας τις περιπέτειές τους χρόνια τώρα έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει αγωνιστικό κριτήριο, αλλά μόνο οικονομικό: για να το πω απλά όποιος φέρνει χρήματα φεύγει! Αυτό ισχύει όχι μόνο για τρομερά ταλέντα, αλλά και για παίκτες μεγαλύτερους. Φέτος π.χ. ο Αγιαξ πούλησε τον Ντε Γιονγκ διότι η πρόταση που του έκανε η Μπαρτσελόνα ήταν από αυτές που δύσκολα μια ομάδα μπορεί να αρνηθεί. Πούλησε, όμως, παραμονή του ματς με τον ΠΑΟΚ, και τον 32χρονο Δανό Σένε, που έπαιζε πέρυσι δίπλα στον Ντε Γιονγκ: ο παίκτης ζήτησε να πάει στην Τζένοα που πλήρωσε 2 εκατ. ευρώ για την απόκτησή του. Είχε ανάγκη ο Αγιαξ που πήρε 150 εκατ. από τον Ντε Λιχτ και τον Ντε Γιόνγκ, να πουλήσει για μόλις 2 έναν παίκτη που ο προπονητής του λογικά χρειαζόταν; Οχι φυσικά. Αλλά στην προκειμένη περίπτωση έπρεπε να τηρηθεί ο κανόνας. Κι ο κανόνας είναι ότι όποιος φέρνει χρήματα φεύγει.

Σχέδιο
Το γεγονός ότι τα χρήματα μοιάζουν να είναι σημαντικότερα ακόμα και από το ίδιο το αγωνιστικό σχέδιο έχει ως επίπτωση ο Αγιαξ να είναι ένα εργαστήριο, στο οποίο όποιος δουλεύει, δεν επαναπαύεται ποτέ. Οι λύσεις είναι πολλές φορές παράδοξες, αλλά ακριβώς επειδή υπάρχει πάντα μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, τίποτα δεν είναι παράξενο. Στην Τούμπα ο προπονητής του Αγιαξ, ο Τεν Χαγκ, χρησιμοποίησε στη μεσαία γραμμή δυο παίκτες που πέρυσι έπαιζαν στην άμυνα: τον μαροκινό δεξιό μπακ Μαζράουι και τον αρχηγό της ομάδας Ντάνι Μπλιντ. Σε μια άλλη ομάδα το σημαντικό θα ήταν σε ένα παιχνίδι προκριματικών του Τσάμπιονς Λιγκ να μην αλλάξει η άμυνα για να υπάρχει σε αυτή τη γραμμή τουλάχιστον μια κάποια ομοιογένεια. Στον Αγιαξ όχι. Ο Τεν Χαγκ άλλαξε και την άμυνα (παίζοντας με τέσσερις παίκτες που δεν είχαν ξαναπαίξει μαζί) και τη μεσαία γραμμή και την επίθεση, όπου υπάρχει για λίγο ακόμα ο Φαν Ντε Μπεκ που ετοιμάζεται να πάει στη Ρεάλ Μαδρίτης. Παρ’ όλες τις αλλαγές ο Αγιαξ έκανε στην Τούμπα 70% κατοχή μπάλας – στο δεύτερο ημίχρονο αυτή μπορεί να ήταν και μεγαλύτερη. Η ομάδα του δεν ήταν ομοιογενής και δεν θύμιζε την περσινή μηχανή, όμως σε πράγματα όπως η κυκλοφορία της μπάλας π.χ. η απόδοσή της υπήρξε πολύ καλή – στην άμυνα κενά υπήρξαν. Νομίζω η διαρκής εγρήγορση μπροστά στην πιθανότητα κάποιος να φέρει χρήματα και να φύγει, επιβάλει στους προπονητές να είναι προετοιμασμένοι για να καλύψουν κάποιες θέσεις με παίκτες που σπανίως σε αυτές αγωνίζονται. Οποιος δεν μπορεί να κάνει πολλές δουλειές δεν κάνει για τον Αγιαξ. Ομως ομολογώ ότι ακόμα δεν έχω καταλάβει αν αυτό είναι ένα σχέδιο ή ένα διαρκές στοίχημα.

Προπονητές
Η ιστορία έχει και μια άλλη διάσταση: τα τελευταία χρόνια είναι ελάχιστοι οι προπονητές του Αγιαξ που κάνουν μεγάλη προπονητική καριέρα. Ο Λουίς Φαν Γκάαλ είναι ο τελευταίος που κατάφερε να δουλέψει με επιτυχία σε άλλες δυο χώρες – την Αγγλία και τη Γερμανία. Ο Ρόναλντ Κούμαν βρίσκει δουλειά χάρη στο μεγάλο του όνομα, χωρίς να κάνει ωστόσο θεαματικά αποτελέσματα. Παρόλο που ο Αγιαξ παίζει σχεδόν πάντα ωραίο ποδόσφαιρο, οι πλούσιοι ευρωπαϊκοί σύλλογοι σπανίως εμπιστεύονται τους προπονητές του. Γιατί; Γιατί το είδος της δουλειάς τους, αυτή δηλαδή η ασταμάτητη διαχείριση έκτακτης ανάγκης, δεν είναι στις δικές τους ομάδες κάτι το σύνηθες. Η Ρεάλ, η Μπαρτσελόνα, η Λίβερπουλ, η Μπάγερν θέλουν προπονητές ικανούς να χτίσουν καλές ομάδες, όχι προπονητές ικανούς να διαχειρίζονται συνεχείς καταστροφές. Αυτό το «ράβε ξήλωνε» που τόσο αρέσει στους Ολλανδούς δεν είναι για τους υπόλοιπους κάτι ελκυστικό.

Δύο
Ο Αγιαξ που αγωνίστηκε με τον ΠΑΟΚ σε σχέση με τον Αγιαξ που είχε παίξει στην Τούμπα το 2016 είχε στην αρχική του σύνθεση μόνο δύο ίδιους παίκτες: τον Τζοέλ Φέλτμαν, έναν εργάτη που πέρυσι δεν ήταν καν βασικός και το αιώνιο ταλέντο που λέγεται Κρίστιαν Ντόλμπεργκ και που έχει μείνει στον Αγιαξ εξαιτίας ενός τραυματισμού του! Ηταν όμως ολότελα διαφορετικός και ο πάγκος του Αγιαξ: μέσα σε τρία χρόνια οι Ολλανδοί άλλαξαν 24 παίκτες – απίστευτα πράγματα.

Διαρκώς
Από το 2000 κι έπειτα οι άνθρωποι του Αγιαξ χτενίζουν τον κόσμο προσπαθώντας να εμπλουτίσουν τις ακαδημίες τους με ταλαντούχους μικρούς. Η ομάδα δεν αρκείται στα παιδιά από την Ολλανδία και το Σουρινάμ, αλλά ψάχνει ταλέντα παντού. Οι ξένοι παίκτες που έχουν περάσει από τις ακαδημίες και την πρώτη ομάδα από το 2000 κι έπειτα είναι πάνω από 360! Ολο αυτό γίνεται τόσο μανιακά που καταλήγει να είναι ο μόνος τρόπος που η ομάδα γνωρίζει ώστε να λειτουργεί.

Ποιοι
Το 2009, όταν ο Φαν Γκάαλ ως αντίπαλος του Αγιαξ κατέκτησε το πρωτάθλημα με την Αλκμααρ ρωτήθηκε τι δεν πάει καλά στον σύλλογο που τον ανέδειξε.

«Ακούστε» είπε «τον καιρό που ήμουν εγώ εκεί όλος ο κόσμος γνώριζε την ενδεκάδα του Αγιαξ, τους ηγέτες της ομάδας και τους αναπληρωματικούς της. Σήμερα κανείς δεν γνωρίζει τι έγιναν αυτοί που στον Αγιαξ έπαιζαν πέρσι και σίγουρα αγνοεί σε ποιους η ομάδα θα στηριχτεί του χρόνου…». Δεν είχε και πολύ άδικο! Αλλά αυτός μιλάει για ποδόσφαιρο, ενώ στον Αγιαξ το βασικότερο είναι οι μπίζνες…