«Φοβάμαι τα αεροπλάνα και το Διάστημα»

Περπατούσαμε προς τον χώρο του εστιατορίου στο Athens Marriott, όπου επέλεξε να γευματίσουμε, και θυμήθηκε την εποχή που ήταν αλάνα. Ο Διονύσης Σιμόπουλος μου λέει πως όταν ανέλαβε τη διεύθυνση του Πλανηταρίου παρακαλούσε την αδελφή του Ευγένιου Ευγενίδη, Μαριάνθη Σίμου, να πάρουν το οικόπεδο όπου αργότερα χτίστηκε το ξενοδοχείο για να το κάνουν πάρκινγκ και εκείνη του έλεγε: «Μα ποιος θα παρκάρει; Εσύ κι εγώ έχουμε αυτοκίνητο». Τώρα μόλις που μπορώ να τον ακούσω από τον θόρυβο της Συγγρού. Μέχρι να καθίσουμε στο τραπέζι, τον είχε χαιρετήσει όλο το προσωπικό του εστιατορίου με την άνεση και την οικειότητα που έχουν με τους μόνιμους θαμώνες. Ο διάσημος αστροφυσικός έρχεται συχνά εδώ, αφού βρίσκεται κοντά στο Πλανητάριο όπου περνάει τις περισσότερες ώρες της ημέρας. Εργάζεται με τον ίδιο ζήλο και πάθος που είχε όταν ξεκινούσε. Σήκωσε για λίγο το βλέμμα από τον κατάλογο πριν παραγγείλει για να μου υπενθυμίσει – σαν να μου έλεγε ένα μυστικό – ότι δεν θέλει να αλλάξει τον ρυθμό της καθημερινότητάς του! «Θέλετε να ελέγχετε τον χρόνο» του απαντώ και γελάει δυνατά. Τα γέλια του έγιναν πιο τρανταχτά όταν λίγο αργότερα με έκανε να του ομολογήσω τον μεγάλο φόβο που έχω για τις εικόνες του Διαστήματος.

«Μην αισθάνεσαι άσχημα. Και μένα η καρδιά μου πήγαινε στην Κούλουρη όταν έπρεπε να κάνω μεγάλα ταξίδια με το αεροπλάνο. Και δυστυχώς ήταν συχνά. Με ρωτάνε συνέχεια αν θα ήθελα να πάω στο φεγγάρι και εκπλήσσονται όταν τους απαντώ “με τίποτα, ούτε κατά διάνοια”. Κι εγώ φοβάμαι πολύ το Διάστημα. Μπορώ να μελετάω τα άστρα και να τα περιγράφω. Είμαι πλανηταριατζής, όλη η δουλειά μου 50 χρόνια τώρα, είτε στην Αμερική είτε εδώ, είναι να παίρνω τις πληροφορίες και να τις μεταφράζω με όρους που θα τις κατανοούν όλοι».

Ομολογεί ότι αυτός είναι ο σπουδαιότερος λόγος που νιώθει περήφανος: η προσφορά του στην επιστήμη που διάλεξε να υπηρετήσει.

Δεν είναι λάτρης του παρελθόντος, ίσως όχι και του μέλλοντος. Του αρέσει να ζει τις στιγμές και το έκανε συνειδητά από παιδί. Τότε που αποφάσισε να ασχοληθεί με τα άστρα. Είναι το σημείο που επιστρέφει με χαρά στο παρελθόν για να ανασύρει τις μνήμες οι οποίες συνδέονται σαν αόρατες κλωστές με αυτό που έγινε. «Ο πατέρας μου ήταν δασικός και στη διάρκεια του πολέμου υπηρετούσε στα Γιάννινα. Εκεί γεννήθηκα με τη δίδυμη αδελφή μου, την οποία δυστυχώς έχασα από καρκίνο στο στήθος πριν από 21 χρόνια, όταν ήταν 54 ετών. Φύγαμε από τα Γιάννινα και πήγαμε στην Πάτρα από όπου καταγόταν η μητέρα μου. Βέβαια ο τίτλος που έβαλα στο βιβλίο μου “Από τα Ψηλαλώνια στο φεγγάρι” αναφέρεται σε αυτό το γνωστό σημείο της πόλης επειδή η ομάδα προσκόπων στην οποία πήγαινα βρισκόταν εκεί. Στα Ψηλαλώνια άρχισε η διαδρομή μου. Από αυτό το σημείο ξεκίνησε και η αγάπη μου για το Διάστημα». Αρχίζει να περιγράφει το καλοκαίρι του 1960 που γιόρταζαν τα 50 χρόνια προσκοπισμού. Αφήνει το φαγητό του στην άκρη για να αφοσιωθεί στην αφήγηση για πολλοστή φορά: «Είχαμε μία κατασκήνωση στον Παρνασσό, όπου ήρθαν ορισμένες αντιπροσωπείες από όλη την Ελλάδα αλλά και από το εξωτερικό. Οι Αμερικάνοι είχαν καταπληκτικό εξοπλισμό. Στο κέντρο των ατομικών σκηνών τους ήταν τοποθετημένα τρία μικρά τηλεσκόπια και τα κοίταζα σαν λουκουμάδες. Ενα βράδυ, με τα τσάτρα πάτρα αγγλικά που ήξερα τότε, τους ζήτησα να κοιτάξω λίγο με το τηλεσκόπιο τον ουρανό. Εννοείται ότι με άφησαν με χαρά και μου έδειξαν μάλιστα πώς να το χειριστώ. Μπορείς να φανταστείς τη σκηνή; Ξαφνικά βγαίνει από τον Παρνασσό το φεγγάρι και εγώ το κοιτάζω έκθαμβος μέσα από το τηλεσκόπιο. Το περιγράφω τώρα και συγκινούμαι – και δεν είμαι συγκινησιακός άνθρωπος. Βλέπω μέσα από το τηλεσκόπιο κρατήρες, βουνά, έμεινα ενεός. Απλώνω το χέρι να το πιάσω. Τότε δεν είχε πατήσει ο άνθρωπος στο φεγγάρι. Το 1961 ο Γιούρι Γκαγκάριν πήγε στο Διάστημα και έκανε την τροχιά γύρω από τη Γη. Ηταν σχεδόν εξωπραγματικό».

Πραγματικότητα,  φαντασία και τύχη

Η πραγματικότητα, η φαντασία και η τύχη ήταν οι λέξεις που καθόρισαν και προκάλεσαν τα γεγονότα στη ζωή του, εκείνα που του χάρισαν τη λαμπερή του πορεία. Αλλά πώς ένας άνθρωπος της επιστήμης παίρνει τόσο σοβαρά το κομμάτι της τύχης; Τα στιγμιότυπα που άρχισε να ζωντανεύει με κινηματογραφικό τρόπο γίνονται οι αποδείξεις των επιχειρημάτων του. Ξεκινάει με την πιο ισχυρή πεποίθησή του: «Ακόμα και η μεγαλύτερη καταστροφή, όσο κι αν φαίνεται υπερβολικό αυτό που θα πω, κάνει τον άνθρωπο καλύτερο. Και θα σου δώσω ένα παράδειγμα. Το 1968 που ήμουν 25 ετών παντρεύομαι τη γυναίκα μου. Για την Αμερική ίσως να ήμουν και μεγάλος, γιατί παντρεύονταν πολύ νέοι τότε. Επίσης, επειδή μου άρεσε το ωραίο φύλο και ήμουν ας πούμε δραστήριος εκείνη την εποχή, αισθάνθηκα έτοιμος για να προχωρήσω. Είχα πάρα πολλές σχέσεις μικρές και οι τότε φιλενάδες μου πήγαιναν κι έκαναν παράπονα στην Κάρεν, η οποία ήταν υπεύθυνη φοιτητικών δραστηριοτήτων στο Πανεπιστήμιο της Λουιζιάνα. Γνώριζε τα δικά μου θέματα πριν παντρευτώ δηλαδή, και δεν έπεφτε με τα κόλπα που της έκανα». Η νεότητα και το μεσογειακό ταμπεραμέντο του έδωσαν όμως γρήγορα τη λύση που χρειαζόταν: «Η γυναίκα μου είχε μια αδυναμία στην ελισαβετιανή φιλολογία, και δη στον Σαίξπηρ. Μια μέρα στο καφέ του Πανεπιστημίου, όπως ήμασταν μαζεμένοι και συζητούσαμε, αυθόρμητα της λέω – με την επιθυμία να προκαλέσω συζήτηση – ότι ο Σαίξπηρ τα έκλεβε όλα από τον Σπένσερ. Εκεί η Κάρεν τσίμπησε, τσαντίστηκε και έφυγε. Με αυτόν τον τρόπο μετά από έναν χρόνο πολιορκίας την κατέκτησα και συμπληρώσαμε αισίως 51 χρόνια».

Εναν χρόνο αργότερα, το 1969, έρχονται στην Ελλάδα προκειμένου να τη γνωρίσουν οι γονείς του. Δεν μιλούσε ελληνικά, παρά μόνο όλες τις άσχημες λέξεις που άκουγε από τους Ελληνες που ζούσαν στην Αμερική, λέει με έναν τόνο στη φωνή του που μαρτυρά νοσταλγία. «Με τη μητέρα μου μόνο συνεννοούνταν λίγο στα γαλλικά. Εγώ τότε εργαζόμουν ως επιμελητής στο μεγάλο Πλανητάριο της Λουιζιάνα, ήδη από το 1967. Δύο μήνες μετά την αποστολή Απόλλων 11 γίνομαι διευθυντής του Πλανηταρίου. Ημουν όμως ακόμη φοιτητής και έπρεπε να παίρνω φοιτητική βίζα. Γιατί παρόλο που ήμουν παντρεμένος με Αμερικανίδα δεν ήθελα να γίνω αμερικανός υπήκοος. Δεν ξέρω γιατί αλλά το έβλεπα σχεδόν ρομαντικά και ας χρειαζόταν κάθε λίγο να πηγαίνω τα χαρτιά στις αρμόδιες υπηρεσίες». Ωστόσο το καλοκαίρι που έφερε τη γυναίκα του στην Ελλάδα, όταν πήγε να κάνει την αίτηση, στο σημείο στο οποίο έπρεπε να συμπληρώσει τον πλησιέστερο συγγενή φυσικά έπρεπε να γράψει το όνομα της γυναίκας του. «Με φωνάζει ο πρόξενος και μου λέει: “Δεν μπορώ να σου δώσω βίζα. Είσαι παντρεμένος με Αμερικάνα και όταν θα πας στην Αμερική θα γίνεις μόνιμος κάτοικος, αμερικανός υπήκοος”. Αρχισα να φωνάζω και να προσπαθώ να του εξηγήσω όσο πιο ελληνικά μπορούσα: “Δεν γουστάρω!”. Δεν μου έδωσε βίζα. Για να πάω ως μετανάστης θα έπρεπε να έχω απολυτήριο στρατού. Εγώ όμως είχα αναβολή, την οποία έπρεπε να διακόψω για να υπηρετήσω. Αυτό τότε σήμαινε ότι θα καθόμουν 30 μήνες στην Ελλάδα. Μπερδεύτηκε πολύ η κατάσταση. Ημουν παντρεμένος, θα έχανα τη δουλειά μου, το πανεπιστήμιο, θα έχανα και τη γυναίκα μου γιατί έπρεπε να πάω στρατό. Αλλά αποφάσισα να μείνω για να υπηρετήσω τη μαμά πατρίδα, αφού πρώτα κάναμε τις διακοπές μας». Η σύζυγός του δεν πτοήθηκε και άρχισε να γράφει επιστολές παντού: στο πανεπιστήμιο, στη δουλειά του, όπου θεωρούσε ότι θα εισακουστεί.

Μετανάστης στο Πλανητάριο της Λουιζιάνα

«Τα γράμματα της Κάρεν έπιασαν τόπο» μου λέει και χαίρεται σαν να συμβαίνει τώρα. «Οταν τελείωσαν οι βόλτες μας στην Ελλάδα και επιστρέψαμε στην Αθήνα για να φύγει η γυναίκα μου για την Αμερική κι εγώ να υπηρετήσω τη θητεία μου, μας τηλεφωνούν από την αμερικάνικη πρεσβεία και μας λένε ότι θέλει να μας δει ο γεωργικός ακόλουθος. Τον συναντάμε και μας εξηγεί ότι θα μου δώσουν τελικά τη βίζα που ήθελα να πάρω ως μετανάστης – χωρίς δηλαδή να χρειαστεί να γίνω αμερικανός  υπήκοος. Δεν το πίστεψα. Μου δίνει έναν φάκελο γεμάτο επιστολές από τον κυβερνήτη της Λουιζιάνα και της Νεμπράσκα, από δύο γερουσιαστές, από έξι βουλευτές και από τον υπουργό Γεωργίας του Νίξον. Αυτός ήταν πρώην διευθυντής του Πανεπιστημίου της Νεμπράσκα όπου φοίτησε η Κάρεν και του οποίου η κόρη και η γυναίκα του ήταν πολύ φίλες της. Ενδιαφέρθηκε προσωπικά. Ετσι επέστρεψα ως μετανάστης στο Πλανητάριο της Λουιζιάνα με την αναβολή».

Αλλά η τύχη του δεν σταματάει εδώ.  Ο τότε διευθυντής του Πλανηταρίου της Λουιζιάνα αποφασίζει να γίνει χίπης και να πάει στην Καλιφόρνια.  Αποδέχεται την πρόταση κάνοντας την καίρια ερώτηση. «Εχει περισσότερα λεφτά; Φυσικά και είχε και έτσι έγινα διευθυντής. Θα τη δεχόμουν φυσικά και με λιγότερα».

Το σενάριο της περιπετειώδους ζωής του Διονύση Σιμόπουλου επιφυλάσσει και άλλες ωραίες σκηνές. Τα νέα για την προαγωγή τα έγραψε στον πατέρα του και εκείνος με τη σειρά του τα μετέφερε στο καφενείο όπου σύχναζε. «Υπάρχει ακόμη νομίζω, λέγεται Μουριές και βρίσκεται στα σύνορα Παπάγου – Χολαργού. Εκεί πήγαιναν στρατιωτικοί που είχε διώξει η χούντα. Ενας στρατηγός τού λέει μια μέρα ότι βγήκε ένας νόμος – της χούντας – τον Ιούλιο και τελειώνει η ισχύ του τον Δεκέμβριο. Ηταν ένας φωτογραφικός όπως καταλαβαίνεις νόμος που έλεγε ότι οι έχοντες σπουδαία ακαδημαϊκή θέση μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού μπορούν να εξαγοράσουν τη θητεία τους με 15.600 δραχμές, δηλαδή 2.000 δολάρια. Για μένα ήταν μία εβδομάδα – και ούτε – δουλειά στο Πλανητάριο. Ο πατέρας μου έπαιρνε σύνταξη 2.500 δραχμές. Τα πλήρωσε και δεν δέχθηκε ποτέ να του τα επιστρέψω. Ετσι πήρα το  απολυτήριο στρατού “Ειδικότης: στρατιώτης αγύμναστος”».

Αν δεν είχε υπάρξει ο πρόξενος, αν δεν ήξερε η Κάρεν τον υπουργό Γεωργίας, αν δεν μεσολαβούσε να πάρει τη βίζα για να γίνει μόνιμος κάτοικος εξωτερικού και αν ο διευθυντής του Πλανηταρίου της Λουιζιάνα δεν αποφάσιζε – τη στιγμή που το αποφάσισε – να γίνει χίπης, ίσως δεν θα είχε αυτή την πορεία. «Πιστεύω πολύ στην τύχη. Ημουν τυχερός σε όλη μου τη ζωή. Βρέθηκα την κατάλληλη στιγμή στο κατάλληλο μέρος». Η ίδια τύχη θεωρεί ότι τον ευνόησε και το 1972 όταν τον κάλεσε η Μαριάνθη Σίμου για να αναλάβει το Πλανητάριο. «Βεβαίως από το 1973 ώς το 2004 που συνταξιοδοτήθηκα δεν θα έμενα αν δεν είχα κι εγώ το κατιτίς μου». Η μεγαλύτερη προσφορά του ήταν όπως λέει ότι κατάφερε να κάνει την αστρονομία γνωστή στο ευρύ κοινό. «Την έβαλα στο σπίτι του κάθε Ελληνα και γι’ αυτό είμαι πολύ περήφανος». Σε αυτό το σημείο της συζήτησης μπαίνει και το θέμα της ανταγωνιστικότητας στον χώρο της επιστήμης, ενός άλλου σταρ σύστεμ: «Ενας συνάδελφός σου που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή, ο Γιάννης Τριανταφύλλου, με αποκαλούσε “Μικ Τζάγκερ της επιστήμης”. Είναι σαφώς ανταγωνιστικός ο χώρος μας και ως προς το χρήμα και ως προς τη δόξα.  Μπορώ να σου πω πως ό,τι συμβαίνει ακριβώς το περιγράφει το ανέκδοτο με την κατσίκα του γείτονα. Εγώ το έχω εξελίξει για να ταιριάζει ακόμα καλύτερα στο πεδίο μας: να ψοφήσει ο γείτονας για να του πάρω την κατσίκα».

Ο… ελέφαντας και το ΠΑΣΟΚ

Το ίδιο ανάλαφρα και διασκεδαστικά αντιμετωπίζει και τις φήμες που λένε ότι δεν έχει πάρει κανένα πτυχίο. «Α, έχω να σου πω κάτι καλύτερο. Κάποιοι λένε ότι ήμουν τοπογράφος» λέει σχεδόν αδιάφορα, χωρίς να αλλάξει η χροιά της φωνής του, και τονίζει πόσο τον κούρασε να αποδεικνύει συνεχώς ότι δεν είναι ελέφαντας. Θυμήθηκε τη φράση του Γιώργου Κατσιφάρα «Αν δεν ήταν ο Ανδρέας, δεν θα μας ήξερε ούτε ο θυρωρός μας». Ο Διονύσης Σιμόπουλος τότε απολάμβανε μεγαλύτερη δημοσιότητα, ισχυρός λόγος για να τον προσεγγίσουν πολιτικά κόμματα: «Μου πρότεινε το ΠΑΣΟΚ να κατέβω στην πολιτική. Πηγαίνω στη νομική σύμβουλο του ιδρύματος και της λέω την πρόταση. Η απάντησή της ήταν: “Να πάτε, αλλά η θέση δεν θα σας περιμένει”. Το σκέφτηκα καλύτερα. Είχα τρία παιδιά όμως και κανένα οικονομικό απόθεμα  γιατί ό,τι έβγαζα τα ξόδευα. Την ίδια εποχή ο Ασημάκης Φωτίλας ήταν υφυπουργός Εξωτερικών. Ερχόταν από το αεροπλάνο από τις Βρυξέλλες και ο Ανδρέας τον παραίτησε εν πτήσει. Εκείνος ήταν όμως και  βουλευτής και κράτησε αυτή την ιδιότητά του. Αμέσως σκέφτηκα: Αν ήμουν εγώ στη θέση του, τι θα γινόμουν; Ετσι γλίτωσα από την πολιτική». Αυτό είναι και το ανεκπλήρωτο όνειρό του ομολογεί και σιγοψιθυρίζει «Je ne regrette rien» («Δεν μετανιώνω για τίποτα»).

Athens Marriott Λεωφ. Ανδρέα Συγγρού 385

Τσιαπάτα με μοσχάρι, μανιτάρι, κατσικίσιο τυρί {ARXTR}€12{ARXTR}
Σολομός ψητός με baby λαχανικά {ARXTR}€18{ARXTR}
Σαλάτα Ceasar’s {ARXTR}€12{ARXTR}
Pepsi-Cola (4,5×2) {ARXTR}€9{ARXTR}
Σύνολο {ARXTR}€51{ARXTR}