Ο παχύσαρκος, η οικογένεια και οι φίλοι του

Οι κάτοικοι των προηγμένων χωρών και κυρίως των βιομηχανικών γίνονται συνεχώς υπέρβαροι και παχύσαρκοι λόγω του ανθυγιεινού τρόπου ζωής τους. Η αύξηση του βάρους ενός ατόμου δεν είναι παχυσαρκία. Η παχυσαρκία είναι κάτι το διαφορετικό. Στην ουσία πρόκειται για χρόνια διαταραχή του μεταβολισμού, η οποία προσδιορίζεται κυρίως από γονιδιακές διαταραχές. Ομως πέραν των γονιδίων συμμετέχει το περιβάλλον το οποίο διεγείρει τα παθολογικά γονίδια της παχυσαρκίας. Περιβάλλον θεωρείται οι κλιματικές συνθήκες, η διατροφή, η κίνηση και γενικότερα η κοινωνική συμπεριφορά του ατόμου. Η παχυσαρκία όταν συνοδεύεται με υψηλή χοληστερίνη ή τριγλυκερίδια, με αυξημένη πίεση ή αυξημένο σάκχαρο γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνη γιατί προκαλεί εμφράγματα του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικά επεισόδια συγκριτικά περισσότερα από τον μη παχύσαρκο. Ιδιαίτερη αξία έχουν τα δεδομένα που προέρχονται από μια σοβαρή μελέτη που διενήργησε και χρηματοδότησε το NIH, δηλαδή το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας της Αμερικής. Στη μελέτη αυτή συμπεριλήφθηκαν 12.067 άτομα από τη μεγάλη επιδημιολογική μελέτη Framingham. Στη μελέτη αυτή αποκαλύπτεται ότι ένας ανεξάρτητος παράγοντας εκτός από τους ήδη γνωστούς για την παχυσαρκία είναι το οικογενειακό περιβάλλον και οι φίλοι του παχύσαρκου. Η πιθανότητα να γίνει ένα άτομο παχύσαρκο αυξάνεται κατά 57% όταν ένας στενός φίλος του είναι παχύσαρκος. Το ποσοστό μάλιστα αυτό ανέρχεται στο 71% όταν η σχέση της φιλίας είναι ισχυρή. Στα ζευγάρια, εάν ένας εκ των δύο είναι παχύσαρκος η πιθανότητα να γίνει και ο άλλος αυξάνεται κατά 37%. Το θέμα της καθημερινής παρόμοιας διατροφής δεν φαίνεται ισχυρό γιατί ακόμα και όταν οι φίλοι ζούσαν σε μεγάλη απόσταση πολλών χιλιομέτρων η παχυσαρκία ήταν παρούσα.

Οι συσχετίσεις παχυσαρκίας φιλίας και οικογένειας έθεσαν σε νέα βάση τις συμπεριφορές των ανθρώπων υπό την έννοια του επηρεασμού της εγκεφαλικής λειτουργίας με τη σχέση του ενός προς τον άλλον. Με βάση τα δεδομένα αυτά, φαίνεται ότι η λειτουργία του εγκεφάλου επηρεάζει τις ορμόνες και γενικότερα τους ενδοκρινείς αδένες που εμπλέκονται στο θέμα της παχυσαρκίας. Κατά συνέπεια, ο εγκέφαλος φαίνεται ότι είναι πολλαπλά αναμεμειγμένος στο θέα της παχυσαρκίας.

Ο Δημήτρης Θ. Κρεμαστινός είναι ομότιμος καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκλεγμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών