Η διαφύλαξη του ασύλου των ιδεών

Το πανεπιστημιακό άσυλο σε χρόνους χαλεπούς, ιδιαίτερα τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, τότε που το κράτος και το παρακράτος κυριαρχούσαν και καταδυνάστευαν τους δημοκρατικούς πολίτες, ήταν η παρηγοριά των κατατρεγμένων.

Η ιαχή «Εξω από το άσυλό μας» από τους φοιτητές στα Προπύλαια την εποχή εκείνη ήταν το σύνθημα για να σταματήσουν οι αστυνομικοί την προέλασή τους στον πανεπιστημιακό χώρο.  Τότε ο ασφαλίτης αστυνομικός μεταμφιεσμένος σε φοιτητή κατέγραφε ακόμα και τους φοιτητές που διάβαζαν εφημερίδες προσκείμενες στον δημοκρατικό χώρο ως ύποπτους φορείς της κομμουνιστικής ιδεολογίας. Αυτή ήταν τότε η εικόνα που ζήσαμε μέσα στα πανεπιστήμια. Τότε όμως τόσο οι πρυτάνεις όσο και οι ίδιοι οι φοιτητές προάσπιζαν το άσυλο ιδεών από τους πάσης φύσεως εγκληματίες που επιχειρούσαν να εισέλθουν για να προστατευθούν στον πανεπιστημιακό χώρο.

Εκτοτε οι εποχές άλλαξαν. Μετά τη Μεταπολίτευση η μεγάλη ελευθερία μετατράπηκε σε ασυδοσία όπου ακόμα και η διακίνηση των ναρκωτικών και γενικά η παρανομία μπήκαν στους πανεπιστημιακούς χώρους. Ετσι το άσυλο των ιδεών μετατράπηκε σε άσυλο των παρανόμων. Λογικό κατά συνέπεια θα ήταν να βρεθεί τρόπος να επανέλθει το άσυλο στην πραγματική του διάσταση. Η έννοια του ασύλου από αρχαιοτάτων χρόνων είναι συνώνυμη με το απαραβίαστο του χώρου κατά της αυθαιρεσίας των Αρχών. Είναι άλλωστε γνωστή η ιστορία του σπαρτιάτη στρατηγού Παυσανία που κατέφυγε στο ιερό για να προστατευθεί και προστατεύθηκε πράγματι από τους διώκτες του. Η έννοια κατά συνέπεια του ασύλου έχει βαθιές ρίζες μέσα στην ελληνική ιστορία, γι’ αυτό και σαν έννοια θα πρέπει να διαφυλαχθεί.

Σήμερα οι πρυτάνεις και τα πρυτανικά συμβούλια με μεγάλη δυσκολία καλούν την Αστυνομία να επεμβαίνει όταν διαπιστώνουν την τέλεση παράνομων πράξεων. Με την ανοχή ή την αδυναμία λοιπόν των πρυτανικών αρχών οι παράνομοι και η παρανομία ενδημούν στα πανεπιστήμιά μας. Ομως η ολοσχερής κατάργηση της έννοιας του πανεπιστημιακού ασύλου θα ήταν ιστορικό λάθος. Αλλωστε η αξιωματική αντιπολίτευση που το επανέφερε είναι πολύ πιθανόν να δεσμευθεί ότι θα το φέρει ξανά. Και έτσι η ζωή θα συνεχίζεται με την κατάργηση και επαναφορά του πανεπιστημιακού ασύλου στο διηνεκές. Είναι αναγκαία κατά συνέπεια η συναίνεση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης τουλάχιστον στο θέμα αυτό για να αποφευχθούν οι αλλεπάλληλες παλινωδίες. Μια ενδιάμεση λύση θα ήταν, όταν διαπιστώνεται ή καταγγέλλεται παρανομία, αυτεπάγγελτα να επεμβαίνει η Αστυνομία όπως συμβαίνει σε όλα τα πανεπιστήμια του κόσμου. Πουθενά δεν ζητείται άδεια επεμβάσεως.                                                                                                        Ομως πώς μπορεί να αποφευχθεί η υπέρβαση εξουσίας από την Αστυνομία; Μια λύση θα ήταν ο νομοθέτης να προβλέπει την άμεση απομάκρυνση της Αστυνομίας, η οποία πρέπει να γίνεται χωρίς την παρέμβαση του αρμόδιου υπουργού ή εισαγγελέα, αλλά με εντολή αποκλειστικά του πρύτανη προς τον αρχηγό της Αστυνομίας. Αυτό θα συμβαίνει όταν ο πρύτανης διαπιστώνει ότι η Αστυνομία υπερβαίνει τα καθήκοντά της και αντί για καταστολή των παράνομων πράξεων παρεμποδίζει την ουσιαστική λειτουργία της διακίνησης των ελεύθερων ιδεών. Στην περίπτωση που ο πρύτανης με τις ενέργειές του αντί να προασπίσει το πανεπιστημιακό άσυλο υποβοηθά  την τέλεση παράνομων πράξεων θα έχει ποινική και αστική ευθύνη για τυχόν υλικές καταστροφές στον πανεπιστημιακό χώρο. Ετσι και ο πρύτανης θα είναι υποχρεωμένος να λειτουργεί σωστά και το άσυλο στη σωστή του διάσταση να διαφυλάσσεται.

Με απλά λόγια, πρέπει να γίνεται το αντίθετο από αυτό που συμβαίνει σήμερα όσον αφορά τη λειτουργία των πρυτανικών αρχών, αντί δηλαδή να καλούν την Αστυνομία να επεμβαίνει να την απομακρύνουν όταν διαπιστώνουν πως η Αστυνομία υπερβαίνει τα καθήκοντά της. Με αυτόν τον τρόπο και η παρανομία που συντελείται στον πανεπιστημιακό χώρο θα παταχθεί και ο ιστορικός ρόλος του ασύλου των ιδεών θα διαφυλαχθεί.

Ο καθηγητής Δημήτριος Κρεμαστινός είναι πρώην υπουργός
Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων