Οι κανόνες του δημοκρατικού θεάματος

Το έβλεπε κανείς στο κιόσκι του Προεδρικού Μεγάρου. Εκεί όπου κάθε 24η Ιουλίου κάθεται παραδοσιακά η πολιτειακή και πολιτική ηγεσία, αποδεικνύεται πως η δημοκρατία μπορεί να είναι και μια άσκηση αναγκαστικής συνύπαρξης. Πως μπορεί να είναι τα σφιγμένα χαμόγελα, η αμήχανη κοινωνικότητα, η υποχρεωτική χειραψία με το βλέμμα να πέφτει αλλού.

Μοιάζει με ειρωνεία της τύχης ότι η δημοκρατία αποκαλύπτει αυτό της το πρόσωπο στη γιορτή της. Οταν, δηλαδή, φοράει τα καλά της για να εμφανιστεί στην πιο εξωραϊσμένη εκδοχή της. Αυτή η εξωραϊσμένη εκδοχή δείχνει να είναι και η πιο βασανιστική για τους φορείς της. Για ένα πολιτικό σύστημα που έχει εθιστεί στους μώλωπες όχι απλώς της πολιτικής αλλά ακόμη και της προσωπικής σύγκρουσης, η αναγκαστική συνύπαρξη στο κιόσκι δεν είναι μια όαση πολιτικού πολιτισμού αλλά το εργαστήριο ενός πολύ σκληρού πειράματος. Μπορεί αυτή η αληθοφανής ηρεμία να συγκρατήσει τη δύναμη του κουρνιαχτού; Μπορεί μόνο για ένα βράδυ – πιθανότατα ούτε καν για ολόκληρο το βράδυ. Σαν τον Παλαιστή του Αρονόφσκι, το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να ζήσει έξω από το ρινγκ. Επιστρέφει στο ρινγκ για να παλέψει έτσι όπως έχει μάθει να παλεύει. Χωρίς κανόνες, αλλά με χτυπήματα κάτω από τη μέση. Χωρίς γροθιές, αλλά με μια ηθικολογίζουσα ρητορική που κάθε φορά προσαρμόζει τις αρχές της στις πολιτικές και προσωπικές ανάγκες της στιγμής.

Δεν θα αδικούσε κανείς απλώς τη δημοκρατία, ακόμη και στη βασανιστικά εξωραϊσμένη της εκδοχή, εάν έλεγε πως είναι όλοι ίδιοι. Θα έπεφτε στην παγίδα ενός αντιδημοκρατικού ισοπεδωτισμού. Δεν είναι όλοι ίδιοι, ο κόσμος θα χωρίζεται πάντα στις αποχρώσεις του καλύτερου και του χειρότερου και από αυτόν τον πολύ ανθρώπινο κανόνα δεν εξαιρείται ο πολιτικός κόσμος. Ανάμεσα όμως στις πολλές αποχρώσεις, θα υπερισχύει πάντα το ζητούμενο μιας καλύτερης δημοκρατίας. Οχι απαραίτητα μιας δημοκρατίας που θα πάψει να συνυπάρχει αμήχανα στις εορταστικές της συνευρέσεις. Αλλά τουλάχιστον μιας δημοκρατίας που θα παίζει το ξύλο της με τους κανόνες και μόνο του δημοκρατικού θεάματος.