Φιλοφρονήσεις και απειλές

Η εκλογή νέας κυβέρνησης στην Ελλάδα και η σπουδή του τούρκου προέδρου να συγχαρεί πρώτος τον νέο έλληνα Πρωθυπουργό είχαν μεν κάποιον επικοινωνιακό αντίκτυπο, όχι όμως εντός Ελλάδος. Λίγες ώρες μετά την ορκωμοσία της ελληνικής κυβέρνησης, οι τουρκικές φιλοφρονήσεις συνοδεύτηκαν από τις συνηθισμένες απειλές της Αγκυρας, η οποία δυσαρεστήθηκε από προεκλογική συνέντευξη που είχε δώσει ο νέος υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας. Και είναι χαρακτηριστικό ότι τις πρώτες δηλώσεις του κ. Τσαούσογλου περί γνωριμίας του με τον κ. Δένδια, τον οποίο χαρακτήρισε «καλό φίλο από το Συμβούλιο της Ευρώπης», ακολούθησαν δηλώσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο εξέφρασε την απορία του για όσα είπε ο κ. Δένδιας σχετικά με τις… «σύμφωνες προς το διεθνές δίκαιο εργασίες που διεξάγει η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο». Για να ακολουθήσει η απειλή του κόμματος του κ. Ερντογάν πως «αν ο νέος υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας εξακολουθήσει να εκφράζεται με αυτό το ύφος, τα αποτελέσματα δεν θα είναι ευχάριστα».

Μερικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η τουρκική κυβέρνηση επιδιώκει την καλλιέργεια καλών σχέσεων με τη νέα κυβέρνηση της Ελλάδας. Αληθές μέχρι εκεί που η Τουρκία αισθάνεται ότι οι επιθυμίες και οι σχεδιασμοί της δεν παρεμποδίζονται από την ελληνική πλευρά. Στην πράξη, η Αγκυρα ουδεμία φαίνεται να έχει πρόθεση για επίδειξη καλών διαθέσεων έναντι της Αθήνας. Η τουρκική αντίληψη για την Ελλάδα είναι ότι η τελευταία, αμελητέα από την πρώτη σε επίπεδο μεγεθών, θα γίνει ανεκτή μόνο εάν δεν ενοχλεί. Και εύλογο είναι ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να κάνει παραχωρήσεις ούτε για να είναι αρεστή ούτε για να μην «εξαγριώσει το θηρίο».

Η αλλαγή κυβέρνησης στην Ελλάδα έδωσε απλώς στην Τουρκία την ευκαιρία για μία επικοινωνιακή παράσταση που έληξε άδοξα με τη διατύπωση απειλών. Αναμενόμενο, διότι η Τουρκία, προσκολλημένη στην αντίληψη του μεγάλου που αδικείται, δεν έχει κατά νουν την ουσιαστική προσέγγιση με την Αθήνα, αλλά την υποταγή της τελευταίας στις δικές της επιθυμίες. Τουρκική πολιτική δεκαετιών αυτό αποδεικνύει. Και αν υπάρχουν στην απέναντι πλευρά προσωπικότητες που τολμούν να σκέφτονται διαφορετικά, αυτές βρίσκονται εκτός των κυβερνητικών θαλάμων και δεν υπολογίζονται από τους ιθύνοντες. Οι γραμμές της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας είναι βαθιά χαραγμένες και πάνω σε αυτές κινούνται άπαντες αλλάζοντας είτε προσωπεία είτε φρασεολογία. Ο στόχος της γειτονικής χώρας, με οποιαδήποτε ελληνική κυβέρνηση, είναι η σχέση του μεγάλου προς τον μικρό. Οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση τής φαίνεται δύσκολη. Λόγω παιδείας, καταβολών και παγιωμένων αντιλήψεων.

Αν η νέα ελληνική κυβέρνηση αισθανθεί ότι έχει περιθώριο να κάνει κάτι στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καλό είναι να προσπαθήσει να πείσει την Αγκυρα να προχωρήσει – πέρα από τα γνωστά Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης – στην επανέναρξη των γνωστών Διερευνητικών Επαφών τους. Αλλά με δυναμικούς ρυθμούς και με συγκεκριμένο χρονικό όριο. Θα είναι μια καλή κίνηση που, έστω και υπό τις σημερινές συνθήκες, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστικά βήματα στο όχι μακρινό μέλλον.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή