Αλλαγή φοράς

Πενήντα χρόνια πριν ήταν διάχυτη η αντίληψη ότι η κοινωνική και πολιτική τάση έδειχνε προς την κατεύθυνση του σοσιαλισμού. Η μισή Ευρώπη και τα δύο τρίτα της Ασίας ακολουθούσαν σοσιαλιστικά πρότυπα. Μεγάλο μέρος της Λατινικής Αμερικής σειόταν από κινήματα που αποσκοπούσαν στον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό. Η Πρωτομαγιά του 1975 έβρισκε τους Βιετκόγκ θριαμβευτές στη Σαϊγκόν. Το Νοέμβριο με την Επιχείρηση Καρλότα, 18.000 Κουβανοί διέσχιζαν τον Ατλαντικό κι έφταναν στην Αγκόλα, για να εμποδίσουν την εξάπλωση του απαρτχάιντ. Τις ίδιες μέρες, στην πορεία του Πολυτεχνείου την ατμόσφαιρα δονούσε το σύνθημα ΜΙΡ-ΜΙΡ, Φενταγίν, Τουπαμάρος, Βιετκόνγκ! Το πολιτικό εκκρεμές έδειχνε έτοιμο να ξεκινήσει την πορεία προς τα αριστερά. Σαν από πείσμα της ιστορίας, τότε ακριβώς αντέστρεψε την κίνησή του.

Στις μέρες μας, η οικονομική κρίση, το καλοκαίρι της αγανάκτησης και η άνοδος της ριζοσπαστικής Αριστεράς στην εξουσία, ενίσχυσε την εγγενή αυταπάτη της Αριστεράς σύμφωνα με την οποία ο καπιταλισμός πέφτει και ο φιλελευθερισμός γονατίζει. Το μεγαλύτερο επίτευγμα του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ότι με την κυβερνητική αποτυχία του διέλυσε κάθε αμφιβολία για την εφαρμοσιμότητα και αποτελεσματικότητα εσφαλμένων αντιλήψεων.

Η σταδιακή μετατόπιση του ΣΥΡΙΖΑ προς το Κέντρο επανέφερε τα όρια του πολιτικού παιχνιδιού εκεί που βρίσκονται σε όλον τον δυτικό κόσμο: Είναι τα όρια της Κεντροαριστεράς και της Κεντροδεξιάς. Τα μαρξιστικά και μαρξογενή κόμματα δεν μπορούν να κυβερνήσουν κοινοβουλευτικές χώρες με ελεύθερη οικονομία και να παραμείνουν μαρξιστικά. Οδηγούνται ή στον ολοκληρωτισμό ή στη μετάλλαξη.

Αν αφαιρέσουμε την Αριστερά από το παιχνίδι της εξουσίας, τότε οι δύο μεγάλοι πολιτικοί χώροι που απομένουν είναι ο συντηρητικός και ο φιλελεύθερος. Τη δεδομένη στιγμή η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος και των δύο. Το παντοδύναμο ένστικτο αυτοσυντήρησης του Αλέξη Τσίπρα τον σπρώχνει προς το Κέντρο. Εκεί θα δοθεί η μάχη του νέου δικομματισμού. Το Κέντρο όμως είναι προνομιακός χώρος για τον Μητσοτάκη. Ο εξορθολογισμός της πολιτικής, η απελευθέρωση της οικονομίας, η ανάταξη της παιδείας θα είναι μαγνήτης για όσους φιλελεύθερους εξακολουθούν να λοξοκοιτάζουν προς τα Αριστερά.

Αρα ο Τσίπρας, όπως όλοι οι λαϊκιστές, θα πρέπει να επινοήσει ένα νέο κοινό, ένα νέο κομμάτι λαού, στα χνάρια των «προοδευτικών δυνάμεων» και των «μη προνομιούχων» του προπάτορά του. Κατ’ αντιστροφή της πρόσφατης ιστορίας, θα σφυρηλατήσει το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντος εν μέσω κυριαρχίας Μητσοτάκη. Μόνο που θα πρέπει να το κάνει αυτό, χωρίς τον μύθο του ηθικού πλεονεκτήματος. Και με τον λαό να μη ξεχνά τι σημαίνει ΣΥΡΙΖΑ.

Ο Γιώργος Ν. Πολίτης είναι επίκουρος καθηγητής Κοινωνικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγγραφέας του βιβλίου «Εξουσιαστική Αριστερά και η κρυφή γοητεία της ανοησίας», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια