Επέτειος για τα 150 χρόνια λειτουργίας του Newall

Οταν στην Ελλάδα το 1869 ξεκινούσε για πρώτη φορά τη λειτουργία του ο σιδηρόδρομος, σχεδόν 2.500 χιλιόμετρα μακριά, στη Βρετανία, ολοκληρωνόταν ένα ακόμη βήμα του ανθρώπου προς το Διάστημα: η κατασκευή του ιστορικού τηλεσκοπίου Newall, του μεγαλύτερου τηλεσκοπίου εκείνης της εποχής, ενός οργάνου με διάμετρο φακού 62,5 εκατοστών, που έμελλε δεκαετίες αργότερα να παραχωρηθεί στη χώρα μας από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, να τοποθετηθεί σε ειδικά σχεδιασμένο θόλο στην Πεντέλη και τελικά να συμβάλει καθοριστικά στην ανάπτυξη της αστρονομίας στην Ελλάδα…

Φέτος το τηλεσκόπιο συμπληρώνει 150 χρόνια ζωής και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών αποφάσισε να τιμήσει την επέτειο με τριήμερες εκδηλώσεις που θα λάβουν χώρα από τις 28 ώς τις 30 Ιουνίου. Είχε τεθεί εκτός λειτουργίας επί χρόνια λόγω τεχνικών προβλημάτων, όμως τέθηκε ξανά στη «μάχη της παρατήρησης» το 2013.

Η ιστορία του τηλεσκοπίου Newall, που φτιάχτηκε την εποχή του Ιουλίου Βερν, δικαιολογεί την ιδιαίτερη τιμή που του επιφυλάσσουν οι επιστήμονες. Κατασκευασμένο από τους Thomas Cooke & Sons ύστερα από παραγγελία ενός ερασιτέχνη αστρονόμου, του Robert Sterling Newall, το τηλεσκόπιο παρέμεινε σε αχρηστία επί σχεδόν 20 χρόνια στο κτήμα του Newall.

Το 1891 έγινε δεκτό από το Πανεπιστήμιο του Cambridge με την εξής συμφωνία: ο γιος του Newall όχι μόνο θα αναλάμβανε την κάλυψη των εξόδων για τη μεταφορά του τηλεσκοπίου, αλλά και θα εργαζόταν αμισθί για πέντε χρόνια ως κύριος παρατηρητής και υπεύθυνός του.

ΔΩΡΕΑ. Εξι δεκαετίες αργότερα, το 1955, το Cambridge αποφασίζει να δωρίσει το τηλεσκόπιο στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Η δωρεά γίνεται δεκτή με ενθουσιασμό. Ταυτόχρονα, όμως, ξεκινά η αναζήτηση τρόπων μεταφοράς και εγκατάστασης του τεράστιου αστρονομικού οργάνου. Ο σωλήνας των περίπου εννέα μέτρων μαζί με το γερμανικού τύπου ισημερινό σύστημα στήριξης του τηλεσκοπίου ζύγιζαν σχεδόν εννέα τόνους, η αποσυναρμολόγησή του ήταν απαιτητική και για την εγκατάστασή του χρειαζόταν να κατασκευαστεί καινούργιος θόλος στην Πεντέλη. Ετσι κι έγινε. Με κρατικά έξοδα και με τη συμβολή ελλήνων εφοπλιστών, ο θόλος με διάμετρο 14 μέτρων κατασκευάστηκε και το 1959 το τηλεσκόπιο Newall εγκαταστάθηκε στο νέο του σπίτι.

Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 200.000 άνθρωποι έχουν δει από κοντά το τηλεσκόπιο από τη στιγμή που το Αστεροσκοπείο άρχισε να δέχεται επισκέπτες.

Οι εκδηλώσεις για τα 150 χρόνια λειτουργίας του Newall θα πραγματοποιηθούν στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου στην Πεντέλη και όσοι βρεθούν εκεί θα έχουν, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα να παρατηρήσουν ουράνια σώματα με το ιστορικό τηλεσκόπιο.