Το λαϊκιστικό παράδοξο

Οταν έρχονται στην εξουσία οι λαϊκιστές εφαρμόζουν μια σειρά πολιτικών που οδηγούν σε χαμηλότερη οικονομική ανάπτυξη και λιγότερες καλές θέσεις εργασίας. Και όμως όσο περισσότερο θυμώνουν οι άνθρωποι, τόσο πιο εύκολο είναι να τους πείσουν ότι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι προκατειλημμένα, ότι οι ειδικοί πάντοτε είναι λάθος και ότι τα γεγονότα δεν είναι αληθινά.

Οι ισχυροί διαρθρωτικοί οικονομικοί παράγοντες τις τελευταίες δεκαετίες – συμπεριλαμβανομένης της αυτοματοποίησης, του εμπορίου και της χρηματοπιστωτικής κρίσης – έχουν κάνει πολλούς να αισθάνονται παραμελημένοι ή κακομεταχείριση από εκείνους, ανεξαρτήτων πολιτικής προέλευσης, που είχαν τον έλεγχο της οικονομικής πολιτικής. Οταν έρχονται στην εξουσία οι λαϊκιστές, εφαρμόζουν μια σειρά πολιτικών που δημιουργούν αβεβαιότητα και αποθαρρύνουν τις επενδύσεις. Και λιγότερες επενδύσεις σημαίνουν χαμηλότερη οικονομική ανάπτυξη και λιγότερες καλές θέσεις εργασίας.

Μήπως τότε το εκλογικό σώμα θα κατηγορήσει την κυβέρνηση; Ενδεχομένως όχι, καθώς τα επίπεδα θυμού θα αυξηθούν – ως άμεσο αποτέλεσμα της ανόδου της αβεβαιότητας. Συνεπώς, η κυβέρνηση θα είναι πιο εύκολο να κατηγορήσει την ΕΕ, τους εμπειρογνώμονες, τους ακαδημαϊκούς, τον Τύπο και τους μετανάστες.

Ο μόνος τρόπος για να σπάσει αυτός ο κύκλος είναι με την εφαρμογή πολιτικών που θα αντιμετωπίζουν την καρδιά των προβλημάτων,  δημιουργώντας περισσότερες καλές θέσεις εργασίας όπου χρειάζονται.

Οι υποδομές μπορούν να ενισχυθούν. Μπορούν να ληφθούν μέτρα ώστε να οδηγήσουν σε αύξηση των κατώτατων μισθών και με την εξασφάλιση ότι οι πλούσιοι πληρώνουν φόρους. Και η καλύτερη κατάρτιση θα πρέπει να είναι προσβάσιμη τόσο για τους νέους όσο και για όσους πρέπει να αλλάξουν εργασιακό κλάδο ως αποτέλεσμα της αυτοματοποίησης και του εμπορίου. Το να παραβλέπεται το λαϊκιστικό παράδοξο – και να αποφευχθούν τα ανάλογα προβλήματα στην οικονομία – απαιτούνται πολιτικές που αποσκοπούν στη δημιουργία περισσότερων καλών θέσεων εργασίας παντού. Η δημιουργία τέτοιων πολιτικών είναι μια υπόσχεση που πραγματικά μπορούν να εκπληρώσουν οι πολιτικοί. Οι υπερασπιστές της φιλελεύθερης δημοκρατίας δεν μπορούν πλέον να μην το κάνουν αυτό.

Ο Σάιμον Τζόνσον είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ. Είναι καθηγητής στο MIT Sloan, συνεργάτης του Peterson Institute for International Economics και συνιδρυτής του οικονομικού μπλογκ The Baseline Scenario