Ενα μίλι την ημέρα, {CR}τον γιατρό τον κάνει πέρα

«Τα παιδιά σου δεν είναι και πολύ γυμνασμένα ε;» είπε μια μέρα εκείνη η 80χρονη κυρία στην Ιλέιν Ουάιλι, τότε διευθύντρια στο Δημοτικό Σχολείο Σεντ Νίνιανς στο Στέρλινγκ της Σκωτίας, βλέποντας τους μαθητές στο προαύλιο. Το σχόλιο αυτό την έτσουξε. Ρώτησε τη δασκάλα της γυμναστικής. Εκείνη το επιβεβαίωσε: «Τα περισσότερα είναι εξουθενωμένα ήδη από το ζέσταμα» της είπε. Ηταν 2012. Αργότερα εκείνη την ημέρα, η Ουάιλι και η γυμνάστρια έβαλαν τα παιδιά της τάξης που είχε γυμναστική να τρέξουν τον γύρο του προαυλίου. «Τα περισσότερα διπλώθηκαν στα δύο και έπιαναν τα πλευρά τους» θυμάται. «Σοκαρίστηκα». Οταν η Γουίλι ρώτησε τους μαθητές πώς τους φάνηκε το τρέξιμο, παραδέχτηκαν ότι τα πήγαν χάλια. Αυτή ήταν μια καθοριστική στιγμή: τότε ήταν που τα παιδιά πήραν τα πράγματα στα χέρια τους. Αποφάσισαν ότι κάθε μέρα όλα θα βγαίνουν έξω για 15 λεπτά προπόνησης, ώστε να δουν αν μπορούν να βελτιώσουν τη φυσική τους κατάσταση. Μέσα σε έναν μήνα, σχεδόν όλα μπορούσαν να τρέχουν 15 λεπτά συνεχόμενα. Μέχρι το καλοκαίρι, όλες οι τάξεις του σχολείου το έκαναν, ακόμη και το νηπιαγωγείο. Το Ημερήσιο Μίλι είχε γεννηθεί.

Από τότε, αυτό το κόνσεπτ του να βγαίνουν τα παιδιά στο προαύλιο για να τρέχουν ή να περπατούν επί 15 λεπτά την ημέρα έχει εξαπλωθεί σε περισσότερα από 8.745 δημοτικά σχολεία σε 65 διαφορετικές χώρες. Και πέρυσι τέτοια εποχή δημοσιεύθηκε έρευνα που εξέτασε 391 παιδιά σε δύο δημοτικά σχολεία στη Σκωτία. Επτά μήνες από την έναρξη του προγράμματος στο σχολείο τους, τα παιδιά που έκαναν το Ημερήσιο Μίλι μπορούσαν να τρέξουν κατά μέσο όρο 5% μεγαλύτερη απόσταση από τα παιδιά που δεν είχαν μπει στο πρόγραμμα, στον ίδιο χρόνο. Είχαν αυξήσει τη μέτρια / έντονη σωματική τους δραστηριότητα κατά 9 λεπτά ημερησίως και είχαν μειώσει τον «καθιστό» χρόνο τους κατά 18 λεπτά. Τα παιδιά επίσης παρουσίασαν μείωση κατά 4% στο μέγεθος των πτυχών του δέρματός τους: λέπτυναν. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό: το 30% των παιδιών ηλικίας 7-11 ετών στην Αγγλία και τη Σκωτία είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα, κάτι που συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο διαβήτη και καρδιαγγειακής νόσου αργότερα. «Τα παιδιά συχνά μαθαίνουν για την υγιεινή διατροφή και τα οφέλη της σωματικής άσκησης στο σχολείο, αλλά τα παιδιά που κάνουν το Ημερήσιο Μίλι το μαθαίνουν στην πράξη: βλέπουν τα αποτελέσματα στον εαυτό τους» παρατηρεί η Ναόμι Μπρουκς, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Στέρλινγκ και επικεφαλής της μελέτης.

^{Ο ρόλος των γονιών}

Ωστόσο, πρωτοβουλίες όπως το Ημερήσιο Μίλι αποτελούν τμήμα μόνο της λύσης. Το βρετανικό Υπουργείο Υγείας λέει ότι τα παιδιά ηλικίας άνω των 5 ετών θα πρέπει να αφιερώνουν τουλάχιστον μία ώρα την ημέρα σε μέτρια έως έντονη άσκηση – όμως μόνο 1/5 από τα παιδιά 5-15 ετών το κάνουν. Οι μέτριες δραστηριότητες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν περπάτημα προς στο σχολείο, πατίνι ή ποδήλατο, ενώ οι έντονες περιλαμβάνουν το κυνηγητό, το ποδόσφαιρο, τον χορό ή το κολύμπι. Το κακό είναι πως και 1 στους 3 γονείς στη Βρετανία υποτιμά το πόση άσκηση χρειάζονται τα παιδιά, όπως έδειξε άλλη έρευνα του Πανεπιστημίου του Λιντς. Γονείς και παιδιά υποστηρίζουν πως ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι η έλλειψη χρόνου. Ομως αν υπάρχει θέληση, όλα γίνονται…
Ενας από τους λόγους που η άσκηση θεωρείται σημαντική για τα παιδιά είναι επειδή τους γίνεται συνήθεια που ακολουθούν σε όλη τους τη ζωή. «Οταν κάποιος ασκείται ως παιδί, αυτό τον προδιαθέτει θετικά στο να συνεχίσει να ασκείται ως ενήλικος» λέει ο καθηγητής Κρεγκ Γουίλιαμς, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου για την υγεία και την άσκηση των παιδιών στο Πανεπιστήμιο του Εξετερ. Υπάρχουν και άλλες μακροπρόθεσμες συνέπειες: η προεφηβεία είναι αποφασιστικής σημασίας για τη διάπλαση των οστών, η πυκνότητα των οποίων κορυφώνεται από τα 20 έως τα 30 μας. Οσο υψηλότερη είναι η πυκνότητα των οστών μας όταν είμαστε μικροί, τόσο μικρότερος είναι ο κίνδυνος για κατάγματα και οστεοπόρωση στη μετέπειτα ζωή μας. «Σκεφτείτε το σαν “τράπεζα” οστών» λέει ο Ουίλιαμς. «Με την άσκηση τα κύτταρα των οστών μας διεγείρονται να αναπτυχθούν και να ενισχυθούν». Αλλες έρευνες δείχνουν πως σε όσο καλύτερη φυσική κατάσταση είμαστε στα 18 μας, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να αποκτήσουμε καρδιαγγειακά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένων των καρδιακών προσβολών αργότερα.

^{Οι εμπειρογνώμονες}

Ακόμα κι έτσι, κάποιοι αμφισβητούν τη λογική της μείωσης του χρόνου μαθημάτων των παιδιών κατά 15 λεπτά την ημέρα. Ο Ουίλιαμς και 23 άλλοι εμπειρογνώμονες διαφωνούν κάθετα: «Ο χρόνος που αφαιρείται από τα μαθήματα για σωματική δραστηριότητα δεν έχει κανένα κόστος στις σχολικές επιδόσεις τους. Η φυσική δραστηριότητα ενισχύει την ανάπτυξη και τη λειτουργία του εγκεφάλου των παιδιών, καθώς και τη νοημοσύνη τους». Πράγματι, σε μια προηγούμενη μελέτη, η Ναόμι Μπρουκς βρήκε πως μετά τη σωματική άσκηση τα παιδιά «ξυπνούν», αυξάνεται η προσοχή τους στο μάθημα και αισθάνονται ευφορία.

Το γεγονός ότι το Ημερήσιο Μίλι πραγματοποιείται σε εξωτερικό χώρο ενισχύει αυτά τα αποτελέσματα. «Το δυνατό φως της μέρας επηρεάζει άμεσα και ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν την επαγρύπνηση και τη γνώση» λέει η δρ Ρέιτσελ Σάρμαν, ερευνήτρια ύπνου στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Μπορεί επίσης να διορθώσει το «ρολόι» του σώματός μας. «Εντάξει, τα μικρά παιδιά ξυπνούν νωρίς ούτως ή άλλως. Ομως στους εφήβους ένα πρωινό Ημερήσιο Μίλι θα μπορούσε να ξυπνήσει το σώμα τους νωρίτερα, και να τους κάνει να κοιμούνται λίγο νωρίτερα το βράδυ» εξηγεί.

^{Ενα πάρα πολύ μικρό τίμημα}

Επτά χρόνια από τη γέννησή του, το Ημερήσιο Μίλι υιοθέτησε πάνω από το  50% των δημοτικών σχολείων της Σκωτίας και τουλάχιστον το 25% δημοτικών της Αγγλίας. Είναι τέτοια η επιτυχία του, που αρχίζει να εφαρμόζεται και μια εκδοχή για ενηλίκους, με την ελπίδα να εμπνευστούν ακόμα και οι πιο πολυάσχολοι άνθρωποι να βάλουν 15 λεπτά συνεχόμενου περπατήματος, τζόγκινγκ ή τρεξίματος στην καθημερινότητά τους. Οσο για τα παιδιά του Σεντ Νίνιανς; Συνεχίζουν να τρέχουν έξω για 15 λεπτά την ημέρα υπό οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες. Το 2017, τα κορίτσια της Ε’ Δημοτικού κέρδισαν μάλιστα το πρωτάθλημα ανώμαλου δρόμου της Σκωτίας. Η πρόθεση της Ουάιλι ήταν απλά τα παιδιά της να αποκτήσουν καλή φυσική κατάσταση, μα η συνέχεια την ικανοποίησε περισσότερο: «Τα παιδιά με τη χειρότερη φυσική κατάσταση και τα περισσότερο υπέρβαρα είναι αυτά που επωφελούνται περισσότερο». Δεδομένου ότι η παχυσαρκία είναι πιο διαδεδομένη στις χαμηλότερες κοινωνικοοικονομικές τάξεις, παρεμβάσεις όπως το Ημερήσιο Μίλι θεωρητικά θα μπορούσαν να συμβάλουν στον περιορισμό αυτής της ανισότητας στον τομέα της υγείας μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Αν κάτι τέτοιο αληθεύει, 15 λεπτά τρεξίματος την ημέρα είναι ένα πάρα πολύ μικρό τίμημα…