Το φετίχ των πατερούληδων

Ζούμε ακόμα στην εποχή των μεγάλων ηγετών; Ας πάρουμε για παράδειγμα τον Αλέξη Τσίπρα. Ολα ήρθαν πολύ εύκολα στον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ: πέρασε από τον Δήμο της Αθήνας με τον αέρα του καινούργιου. Πήρε τη θέση του στο κόμμα με την ασφάλεια του δαχτυλιδιού. Και ανέβηκε στην κυβέρνηση καβαλώντας το άρμα του αντισυστημισμού, εκμεταλλευόμενος τη γενικευμένη κούραση και τα λάθη του «παλιού συστήματος». Είχε οπαδούς και ορκισμένους εχθρούς. Προκάλεσε όσο κανείς τα τελευταία χρόνια – τους αντιπάλους του, τους Ευρωπαίους, το κοινό περί δικαίου αίσθημα. Και έχασε χωρίς να το περιμένει, πνιγμένος στην αλαζονεία της εξουσίας που πάσχιζε με κάθε τρόπο να κρατήσει.

Εγινε πολλά ο Αλέξης Τσίπρας. Δεν έγινε όμως ποτέ ηγέτης. Αν δεν φαινόταν πριν, φαίνεται τώρα, που διανύει τις τελευταίες του ημέρες στην κυβέρνηση. Η παρουσία του στην πολιτική σκηνή άλλαξε καθοριστικά τη μορφή της χώρας. Και θα έπρεπε να θεωρείται λυτρωτική: αν δεν είχε έρθει ποτέ, ίσως να μη γνωρίζαμε τα χειρότερα ένστικτά μας. Αν δεν υπήρχε, η μαγική αχλή των από μηχανής θεών και των πολιτικών ηρώων δεν θα είχε διαλυθεί ποτέ.

Στην Ελλάδα από τέτοιους είχαμε μπόλικους – είχαμε εκπαιδευτεί πολιτικά να περιμένουμε τη σωτηρία από τους χαρισματικούς πολιτικούς που λατρέψαμε. Κανείς δεν ήταν τέλειος. Ολοι τους, όμως, ταίριαζαν γάντι στο αφήγημα της εποχής τους. Ο Λευτέρης ένωσε την Ελλάδα και έχασε τη Σμύρνη. Ο γέρος Καραμανλής έριξε τη χούντα με την έξοδό του από ένα αεροπλάνο. Ο Ανδρέας έφερε την Αλλαγή από ένα μπαλκόνι. Ο Χαρίλαος πολέμησε τους φασίστες και τους «άλλους». Ο Λεωνίδας είχε το αλάνθαστο από απόσταση. Ενέπνευσαν, αγαπήθηκαν και κατέληξαν εκεί όπου καταλήγουν όλοι οι αναντικατάστατοι: στα νεκροταφεία.

Δεν υπάρχουν πια ήρωες, λοιπόν, οι τελευταίοι έχουν χρόνια πεθαμένοι. Υπάρχουν, όμως, άνθρωποι που δουλεύουν πολύ, όπως ο Κώστας Σημίτης, όταν αθόρυβα «άνοιγε» τα σύνορα της χώρας, οδηγώντας τη στη νέα εποχή. Και υπάρχουν ομάδες που φέρνουν αποτελέσματα, που τα βάζουν κάτω και τα συζητάνε, τσακώνονται και τα ξαναβρίσκουν. Οι καλύτερες ελληνικές κυβερνήσεις της τελευταίας δεκαετίας, με όλα τα λάθη και τα στραβά τους, ήταν τέτοιες – ήταν αυτή του Λουκά Παπαδήμου, που δούλεψε μεθοδικά μέχρι το τέλος. Ηταν η τρικομματική του 2012, πριν ο Φώτης Κουβέλης αποφασίσει να καταστρέψει τη χώρα και την υστεροφημία του. Καθόλου τυχαία, τη δική τους παρακαταθήκη επιχείρησε να συνθλίψει ο ΣΥΡΙΖΑ, αντικαθιστώντας τις ομάδες με παρέες.

Βρισκόμαστε, ύστερα από δέκα χρόνια, μπροστά σε μια μοναδική ευκαιρία επιστροφής στην κανονικότητα. Οχι την ελληνική, την ευρωπαϊκή. Εκεί όπου μια κυβέρνηση με ισχυρή νομιμοποίηση θα αναλάβει να μας ξαναεκπαιδεύσει να μην ψάχνουμε «πατερούληδες» και απομιμήσεις ειδώλων που δεν υπάρχουν πια – βάζοντας τέλος, τουλάχιστον, στις κακές απομιμήσεις του Παπανδρέου. Αν όμως στόχος είναι αυτή ακριβώς η επιστροφή στην κανονικότητα, δεν απαιτεί μόνο τον καταποντισμό της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Κανονικότητα σημαίνει εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα, και σ’ αυτό έχουν ευθύνη όλοι. Ο πρώτος, ο δεύτερος, ο τρίτος – ο καθένας με τον ρόλο του.

Μήπως, ωστόσο, κι αυτό είναι όνειρο; Η μεγαλύτερη απογοήτευση όσων (λίγων) νεαρών ασχολούνται με τα κοινά είναι ότι ο ελληνικός λαός δεν ωριμάζει ποτέ. Κι αυτή τους τη σκέψη τη λένε σιγά, μήπως και τους ακούσουν οι ηγέτες που ετοιμάζονται.