Απαισιόδοξες προβλέψεις με αισιόδοξο αποτέλεσμα

Το πρόβλημα των υποστηρικτών της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι η απαισιοδοξία και ο φόβος. Οπως είδαμε, οι ευρωεκλογές δεν παρέδωσαν την ήπειρό μας στις ακραίες πολιτικές δυνάμεις. Αν τις αθροίσουμε όλες φτάνουν το 25% του συνόλου, που δεν είναι βέβαια ευκαταφρόνητο ποσοστό, αλλά είναι μικρότερο από αυτό των προγνωστικών. Ομως πρέπει να σημειώσουμε ότι παράλληλα εμφανίστηκε και η φιλελεύθερη οικολογική παράταξη κομμάτων.

Οι εθνικιστές λαϊκιστές αποτελούν μόνο άρνηση στο κεκτημένο της ΕΕ γιατί δεν προσφέρουν τίποτα νέο στα προγράμματά τους.

Είναι πιθανό ότι βρισκόμαστε στην αρχή εκτόνωσης του λαϊκιστικού εθνικιστικού επεισοδίου. Οι επερχόμενοι κίνδυνοι ανταγωνισμού από την οικονομική παρουσία της Κίνας, την εχθρότητα του Donald Trump και την επανάληψη του Brexit από άλλοn εταίρο της ΕΕ, ίσως δεν έχουν εμπεδωθεί ακόμα στην αντίληψη των Ευρωπαίων. Το πάθημα των Βρετανών πάντως έσπρωξε την παρέα Orban – Salvini (αν και όχι τη Lepen), να μη συζητούν πια για έξοδο από την ΕΕ. Θα επιχειρήσουν σίγουρα να αποσπάσουν οικονομικά οφέλη με διεκδικητική επαιτεία.

Ο Σαλβίνι συγκέντρωσε τους ομολόγους του στο Μιλάνο για να τεθεί επικεφαλής μιας δύναμης που πιστεύει ότι θα αλλάξει σταδιακά τη νομοθεσία της ΕΕ προς την κατεύθυνση της ενδυνάμωσης των εθνικών συμφερόντων και διεκδικήσεων. Ολοι τους θέλουν να αλλάξουν τον οργανισμό από μέσα, αλλά είναι πολύ αμφίβολο ότι θα το καταφέρουν. Η ποικιλία των διεκδικήσεων ανάμεσά τους απηχεί τη διασπασμένη Ευρώπη του παρελθόντος. Πώς θα συνεννοηθούν οι λαϊκιστές για επιλογές που είναι πιθανό να στοιχίσουν στον καθένα τους τις εκλογές; Η κοινότητα του λαϊκισμού ανάμεσά τους, περιγράφει ακριβώς τις διαφορές τους. Οπως σημειώνει ο «Economist» (27 Απριλίου 2019): «Το χωρίς προηγούμενο κύμα των κρίσεων μετά το 2014 ώς το 2019 και οι αλλαγές στα Κοινοβούλια, τόνισαν την αλληλεξάρτηση των ευρωπαίων εταίρων».

Τις παραμονές των εκλογών για το Ευρωκοινοβούλιο μια σφιγμομέτρηση του European Council on Foreign Relations βρήκε ότι η εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων στην ΕΕ είναι υψηλότερη από κάθε άλλη φορά την τελευταία εικοσιπενταετία, ενώ η πλειοψηφία από αυτούς πιστεύει ότι ο οργανισμός θα καταπέσει στα επόμενα 20 χρόνια. Και εδώ η απαισιοδοξία δυστυχώς πρυτανεύει.

Η Ελλάδα αποτελεί και πάλι την καθυστερημένη εκδοχή της ευρωπαϊκής ιστορίας. Η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ κατάφερε να πλήξει καίρια τη μεσαία τάξη και να επιβαρύνει ιδιαίτερα τους μικρομεσαίους. Η ήττα αυτής της πολιτικής στο ελληνικό αποτέλεσμα των ευρωεκλογών δεν σχετίζεται με την έκλειψη της σοσιαλδημοκρατίας στη Δυτική Ευρώπη, αλλά με την κακή διαχείριση των δικών μας κρατούντων. Η λαϊκή επιστροφή σε μια πολιτική της Νέας Δημοκρατίας με κεντρώο ηγέτη αλλά συντηρητικούς (ως επί το πλείστον) υποψηφίους, γεννάει το ερώτημα αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα καταφέρει να συγκροτήσει κεντροδεξιά κυβέρνηση με νέους εξωκοινοβουλευτικούς, εκτός από τους Χατζηδάκη, Δένδια, Κουμουτσάκο και Κεραμέως. Χρειάζονται ακόμα έμπειροι πολιτικοί όπως οι Βενιζέλος, Διαμαντοπούλου και Στουρνάρας, αν θέλει να αφήσει την Τράπεζα, ή κάποιον άλλον από τους σημιτικούς οικονομολόγους.

Ο Θάνος Μ. Βερέμης είναι ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ