Ο ψηφιακός φόρος θα μειώσει τις ανισότητες στην ΕΕ

Πριν από δύο χρόνια στην ετήσια συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, ένας ομιλητής περιέγραψε το μέλλον της παραγωγής ως μία διαδικασία με τρεις δρώντες: «Το εργοστάσιο του μέλλοντος θα αποτελείται από μία μηχανή, έναν άνθρωπο και έναν σκύλο. Η δουλειά της μηχανής θα είναι να ρυθμίζει και να αποφασίζει την παραγωγή, δουλειά του ανθρώπου θα είναι να ταΐζει τον σκύλο και η δουλειά του σκύλου να δαγκώνει τον άνθρωπο κάθε φορά που εκείνος θα πηγαίνει να αλλάξει τα δεδομένα παραγωγής που θα έχει αποφασίσει η μηχανή». Με αυτόν τον αιχμηρό τρόπο ξεκίνησε μία συζήτηση για το μέλλον της εργασίας, κατά πόσο η εργασία αποτελεί προϋπόθεση εισοδήματος και κατά πόσο πλέον είναι σκόπιμο να προγραμματίσουμε πολιτικές καθολικού κατώτερου εγγυημένου εισοδήματος για κάθε οικογένεια, ανεξάρτητα από το αν κάποιος εργάζεται ή όχι. Στο πλαίσιο αυτό ξεκινά μία συζήτηση που φτάνει σε σενάρια φορολόγησης των ρομπότ προκειμένου να καλύπτονται τα εισοδήματα που χάνονται όσο προοδευτικά οι θέσεις εργασίας των ανθρώπων αναπληρώνονται από τις μηχανές. Αν και είμαστε ακόμα μακριά από αυτό το σενάριο, οι πρώτες σκέψεις ήδη ωριμάζουν γύρω από την έννοια του «ψηφιακού φόρου».

Η οικονομική λογική είναι απλή. Μία επιχείρηση που έχει ψηφιακή και όχι φυσική παρουσία σε μία χώρα δεν αποδίδει φόρο για το εισόδημα που παράγει στη χώρα αυτή. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθύτατα πολιτικό. Πρακτικά βελγική επιχείρηση στο Βέλγιο με εισόδημα ενός εκατομμυρίου ευρώ φορολογείται με 24% για τα εισοδήματά της. Αν μία γαλλική επιχείρηση πουλά ψηφιακές υπηρεσίες αξίας ενός εκατομμυρίου στο Βέλγιο αλλά έχει φυσική έδρα στη Γαλλία, τότε δεν φορολογείται για το εισόδημα αυτό. Το Βέλγιο χάνει φορολογητέο εισόδημα για τους πολίτες του.

Η Επιτροπή πρότεινε δύο σενάρια λύσης. Το πρώτο ήταν στη λογική της Κοινής Ενοποιημένης Εταιρικής Φορολογικής Βάσης (CCCBT). Σύμφωνα με αυτή τη λύση, θα οριζόταν με τεχνολογικά μέσα το εισόδημα που προκύπτει για μία εταιρεία που παρέχει ψηφιακές υπηρεσίες ανά χώρα και ακολούθως θα πλήρωνε τον φόρο εισοδήματος που οφείλει. Το δεύτερο σενάριο προέβλεπε μία μεσοπρόθεσμη λύση κατά την οποία θα φτιαχνόταν μία λίστα από ψηφιακές υπηρεσίες π.χ. διαφήμιση σε έναν ιστότοπο, ή ψηφιακή υπηρεσία διαμεσολάβησης που διευκολύνει τη πώληση προϊόντων, ή πώληση data.

Το Ευρωκοινοβούλιο έδωσε εντολή για ενίσχυση του σεναρίου λήψης στη βάση του CCCBT και εντολή στην Επιτροπή να ξεκαθαρίσει τα όρια και τον τρόπο ανίχνευσης της λεγόμενης «ψηφιακής παρουσίας» σε ένα κράτος – μέλος.  Η πρότασή μου είναι η δημιουργία ενοποιημένου ταμείου ειδικού σκοπού που θα συλλέγονται τα έσοδα από τον ψηφιακό φόρο και θα αθροίζονται με τη διαδικασία του blending με χρήματα της Digital Europe και του καινούριου Horizon (2021-2027) και θα κατευθύνονται (1) σε πρότζεκτ ψηφιακού μετασχηματισμού των επιχειρήσεων, (2) σε equity funds που θα χρηματοδοτούν startups σχετικά με τις ψηφιακές τεχνολογίες και (3) σε προγράμματα ψηφιακής επιμόρφωσης του προσωπικού των εταιρειών.

Ο ψηφιακός φόρος πρέπει να διορθώνει την ολιγοπωλιακή ισχύ των ισχυρών πλατφόρμων και να περιορίζει τα στρατηγικά τους πλεονεκτήματα δημιουργώντας ψηφιακή ικανότητα, κουλτούρα και ηγεσία στις υποδομές, τις επιχειρήσεις και την εκπαίδευση. Πρέπει να είναι εργαλείο αποφασιστικής μείωσης των ψηφιακών ανισοτήτων όπου υπάρχουν.

Η Εύα Καϊλή είναι ευρωβουλευτής ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής