Ευρωεκλογές μέσα σε μια «ολίγον» δημοκρατική Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν είναι κράτος και ούτε πρόκειται ποτέ να γίνει! Αυτό δεν εμποδίζει να μεταφυτεύονται, στους κόλπους της, θεσμοί που ακμάζουν στο εθνικό κράτος, οι οποίοι, αν και διατηρούν την ίδια ονοματολογία, αποκτούν άλλο νόημα ή τους δίνεται διαφορετική σημασία. Αυτό ακριβώς συμβαίνει με την καθιέρωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως θεσμικό όργανο της Ενωσης άμεσα εκλεγμένο από τους πολίτες, ευρύτερα δε με τη διάχυση της δημοκρατίας στο πεδίο της Ενωσης ως τρόπο του κυβερνάν και ως πολίτευμα. Ωστόσο η Ενωση, αν και απόλυτα δικαιοκρατούμενη, είναι «ολίγον» δημοκρατική, το δε Ευρωκοινοβούλιο ένας θεσμός που αεικίνητα διεκδικεί προνόμια (αν και όχι πάντα με επιτυχία) στο όνομα της δημοκρατικής οργάνωσης της ενοποίησης της Ευρώπης.

Οι πολίτες, στις ευρωεκλογές, οι οποίες ούτως ή άλλως είναι υποπροϊόν των εθνικών εκλογικών αναμετρήσεων, δεν είναι δέκτες πολιτικών προγραμμάτων για τις πολιτικές που θα ακολουθηθούν στο πλαίσιο της Ενωσης. Η χάραξη των πολιτικών αυτών δεν αποφασίζεται στο πλαίσιο της Ευρωβουλής. Αποφασίζεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο δεν εκλέγεται από το Ευρωκοινοβούλιο, αλλά είναι το θεσμικό όργανο στο οποίο μετέχουν οι κυβερνήσεις οι εκλεγμένες από τα εθνικά Κοινοβούλια, το οποίο και τις αντιπροσωπεύει. Δεν είναι η Ευρωβουλή εκείνη που εκλέγει τον αρχηγό της εκτελεστικής εξουσίας, τον πρόεδρο δηλαδή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά οι κυβερνήσεις, δια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι οποίες, απλώς λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών, προτείνουν στο Ευρωκοινοβούλιο να εγκρίνει το πρόσωπο που θα καταλάβει αυτό το κυβερνητικό αξίωμα. Αυτό το ψήγμα δημοκρατικού προνομίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν είναι αρκετό για να καθιερώσει, υπέρ της Ευρωβουλής, πρόκριμα αποφασιστικού οργάνου απέναντι στους πραγματικούς «ιδιοκτήτες» του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, που είναι οι κυβερνήσεις, οι οποίες δρουν συλλογικά μέσω του Συμβουλίου. Το Ευρωκοινοβούλιο απλώς «συννομοθετεί» με το Συμβούλιο. Στην πράξη, μέσω της «συννομοθέτησης», το Ευρωκοινοβούλιο, κάθε φορά που πρόκειται να νομοθετηθεί μια πράξη εκόν άκον σέρνεται από το Συμβούλιο σε μια μέθοδο λήψης ευρωπαϊκών αποφάσεων που συνίσταται στην αδιάκοπη αναζήτηση συμβιβασμών και ισορροπιών ανάμεσα στα ετερογενή εθνικά συμφέροντα, με τα μέλη του ημικύκλιου του Στρασβούργου να θυσιάζουν, συχνά, τις ιδεολογικό-πολιτικές και κομματικές καταβολές τους (με κριτήριο τις οποίες, ωστόσο, αναδείχτηκαν από τους πολίτες στο επίζηλο αξίωμα) και να αποτελούν, σε τελική ανάλυση, σε «συντροφία» με τους κυβερνητικούς και τους κοινοτικούς αξιωματούχους, τους συναυτουργούς μιας ελιτίστικης (κατ’ άλλους, απλώς «λειτουργικής») άσκησης της κυριαρχίας στο υπερεθνικό επίπεδο.

Είναι απορίας άξιο με ποια γνώση ή έστω απλή ενημέρωση για το πολυμήχανο πολιτικό σύστημα της Ενωσης οι Ελληνες και οι λοιποί ευρωπαίοι πολίτες θα πορευτούν προς τις εθνικές κάλπες των ευρωεκλογών σε λίγες ημέρες; Η απουσία αληθινής γνωστικής πρόσβασής τους στα ενωσιακά ζητήματα τροφοδοτεί την αδιαφορία τους για τα ευρωπαϊκά κοινά και εκπίπτει σε εντυπωσιακή αποχή από τις ευρωεκλογές. Τα κόμματα που συνθέτουν το αποκαλούμενο «φιλοευρωπαϊκό τόξο», για να ενεργοποιήσουν την πυκνή συμμετοχή των πολιτών στις επικείμενες ευρωεκλογές επιστρατεύουν το επιχείρημα ότι ο αριστερόφρων και δεξιότροπος λαϊκισμός απειλεί να επελάσει επί της ευρωπαϊκής οικοδόμησης, με σκοπό την κατεδάφισή της.

Ο εχθρός της Ευρώπης δεν είναι ο επελαύνων λαϊκισμός, αλλά ο ίδιος ο εαυτός της! Αυτός που προσωποποιείται από τις εθνικές κυβερνήσεις και τα κόμματα που σήμερα τις στηρίζουν στα αντίστοιχα εθνικά μέτωπα. Αρκούνται, όλοι αυτοί, στην «ολίγη» ευρωπαϊκή δημοκρατία και στον «ολίγον» αντιπροσωπευτικό τρόπο του κυβερνάν, αδιαφορώντας για το ότι η δημοκρατία είναι το μοναδικό αποτελεσματικό μέσο προσαρμογής στις απαιτήσεις του ολοένα πιο περίπλοκου και παγκοσμιοποιημένου κόσμου όπου ζούμε. Αφήνουν σε ύπνωση πολιτικούς θεσμούς, οι οποίοι θα μπορούσαν να λειτουργήσουν με σκοπό να εμπεδώσουν στους ευρωπαίους πολίτες τη συνείδηση ότι είναι αυτοί, οι πολίτες, που πράγματι αποφασίζουν για τις τύχες του κοινού τους σπιτιού. Αν η Ευρωβουλή μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια δεν καταφέρει να δράσει κάτω από τη σημαία της κοινής ευρωπαϊκής στέγης, στην οποία θεσμικά ανήκει, για να σπείρει στον δημόσιο χώρο την πεποίθηση ότι το πολυπόθητο «μέλλον της Ευρώπης» δεν έγκειται πουθενά αλλού παρά στο βαθύτερο εκδημοκρατισμό της Ενωσης, το κεκτημένο της οικονομικής ενοποίησης θα μαραζώσει, χωρίς ο λαϊκισμός να έχει βάλει το χέρι του. Ο «γραμματικός» της Φλωρεντίας πριν από εκατοντάδες χρόνια δεν ήταν εκείνος που έγραφε, στον Ηγεμόνα του (σε έξοχη καζαντζάκεια μετάφραση) «πιστεύω πως είναι ευτυχής όποιος ηγεμόνας συμμορφώνει τη διαγωγή του με τις απαιτήσεις των καιρών και δυστυχής που η διαγωγή του δεν συμμορφώνεται με τους καιρούς»;