Τι είναι αυτό που το λένε ΣΥΡΙΖΑ

Την Κυριακή 28 Απριλίου, ο ΣΥΡΙΖΑ καμάρωνε που στην Ισπανία κέρδισαν οι Σοσιαλιστές.

Γιατί καμάρωνε; Εχει σχέση με τους κερδισμένους; Ούτε στον ύπνο του. Αντιθέτως ο «ΣΥΡΙΖΑ Ισπανίας» που είναι οι Podemos καταποντίστηκε.

Την Τρίτη 30 Απριλίου, ο ίδιος ΣΥΡΙΖΑ στενοχωριόταν που στη Βενεζουέλα ξεσηκώθηκαν εναντίον της «εκλεγμένης κυβέρνησης» του Μαδούρο.

Είναι η τυπική υπεκφυγή των ανελεύθερων καθεστώτων που συγχέουν κουτοπόνηρα το «εκλεγμένη» με το «δημοκρατική».

Ετσι εκεί που η διεθνής δημοκρατική κοινότητα στιγματίζει ένα καθεστώς καθαρμάτων που στηρίζεται σε κουβανούς μισθοφόρους, ρώσους πράκτορες και τοπικές παραστρατιωτικές συμμορίες, ο ΣΥΡΙΖΑ βλέπει μια νόμιμη κυβέρνηση.

Λίγες μέρες νωρίτερα, στις 14 Απριλίου, οι Φινλανδοί Σοσιαλδημοκράτες βγήκαν πρώτο κόμμα στις εκλογές με 17,7%.

Δεν το λες και θρίαμβο, αλλά πάλι χάρηκε ο ΣΥΡΙΖΑ – ίσως επειδή ο «ΣΥΡΙΖΑ Φινλανδίας» με το όνομα «Αριστερή Συμμαχία» πήρε ακόμη λιγότερα. Ενα ισχνό 8,17%.

Μη μας διαφύγει πως στο ενδιάμεσο (στις 24/11/2017) ο Τσίπρας είχε επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον Μάρτιν Σουλτς προτρέποντας χαρωπά τους γερμανούς Σοσιαλδημοκράτες να κάνουν κυβέρνηση με τη Δεξιά της Μέρκελ. Αυτό ακριβώς δηλαδή που δεν έκαναν οι Σοσιαλιστές στην Ισπανία και για τους οποίους επίσης χάρηκε ο ΣΥΡΙΖΑ.

Συμπέρασμα; Μάλλον ο Τσίπρας εξελίσσεται σε ένα είδος «Μητσάρα της πολιτικής». Στέκεται δίπλα σε όποιον κερδίζει, μήπως τον δείξουν οι κάμερες.

Ενα συμπέρασμα όμως που αφήνει ανοιχτό το ερώτημα: Τι είναι τελικά αυτό που το λένε ΣΥΡΙΖΑ;

Οσοι τύχει να βρεθούν αυτές τις μέρες στο Παρίσι, μπορούν να δουν μια εξαιρετική έκθεση στο Grand Palais.

Λέγεται «Κόκκινο. Τέχνη και ουτοπία στη χώρα των Σοβιέτ» («Rouge. Art et utopie au pays des soviets», 20 Μαρτίου έως 1η Ιουλίου 2019) και αφορά τη διαμόρφωση του σοβιετικού καθεστώτος τις πρώτες δεκαετίες μετά το μπολσεβίκικο κίνημα του 1917 και τον εμφύλιο που ακολούθησε. Κυρίως δηλαδή τις δεκαετίες 1920 και 1930.

Δύο πράγματα με εντυπωσίασαν.

Αφενός πόσο ουσιωδώς παράλληλη ήταν η αισθητική οικοδόμηση του σοβιετικού καθεστώτος με το φασιστικό καθεστώς που την ίδια εποχή εγκαθίδρυε ο Μουσολίνι στην Ιταλία.

Μετέχουν από κοινού σε μια εντυπωσιακά πανομοιόμορφη  αισθητική που αποθεώνει το νέο, το μεγάλο, το εύρωστο, το αθλητικό, το υγιές, «τον ενθουσιασμό και την αισιοδοξία χαρούμενων προσώπων» (Ζντάνοφ, 1934).

Αφετέρου πόσο δύσκολη είναι η εξάλειψη της κομμουνιστικής πρώτης ύλης από ένα καθεστώς, ακόμη κι αν έχει πάψει προ πολλού να υπηρετεί κάποιας μορφής κομμουνιστική ουτοπία.

Με την πάροδο του χρόνου, η αρχική ουτοπία παραχωρεί απλώς τη θέση της σε ένα μείγμα κοινωνικού βολονταρισμού, πολιτικού φανατισμού, ταξικού μίσους κι αφόρητης ρητορικής μπουρδολογίας. Σε έναν νοσηρό καθεστωτισμό.

Τηρουμένων των αναλογιών είναι η μετάβαση που όλο και πιο έντονα ζει ο ΣΥΡΙΖΑ από το 2015.

Φυσικά τη ζει σε συνθήκες ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Γεγονός που μας επιτρέπει να παρακάμπτουμε τη θεμελιωδώς εγκληματική υπόσταση ενός σοβιετικού καθεστώτος και κυρίως να χαιρόμαστε που στις 6 το πρωί μάς ξυπνά ακόμη ο γαλατάς.

Η απάντηση λοιπόν στο «τι είναι αυτό που το λένε ΣΥΡΙΖΑ» δεν είναι τόσο απλή. Ο Αδωνις Γεωργιάδης μιλάει για «κομμουνιστές». Η Φώφη Γεννημματά για «νεοκομμουνιστές». Εχουν και οι δύο δίκιο. Και οι δύο άδικο.

Διότι όποιος ενσωματώνει σήμερα τον ΣΥΡΙΖΑ σε ένα οργανωμένο σύστημα σκέψης (έστω δογματικό) ή σε κάποιας μορφής ιδεολογία (έστω ξεπερασμένη) υποτιμά τον βαθύ καιροσκοπικό και τυχοδιωκτικό χαρακτήρα που επιτρέπει στον συγκεκριμένο ΣΥΡΙΖΑ να υποδύεται τα πάντα και το αντίθετό τους.

Αν δεν απατώμαι ο ίδιος ο Μαρξ παρατηρούσε στην «18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη» πως «η ταξική πάλη στη Γαλλία δημιούργησε συνθήκες και σχέσεις που κατέστησαν δυνατόν μια γκροτέσκα μετριότητα να παίξει τον ρόλο του ήρωα».

Αντί για «Γαλλία» διαβάστε «Ελλάδα». Αντί  για «ταξική πάλη» βάλτε «κρίση». Το «γκροτέσκα μετριότητα» κρατήστε το.

Η διατύπωση περιέχει μια εξήγηση. Διότι αυτό που λένε σήμερα ΣΥΡΙΖΑ δεν υπακούει σε καμία πολιτική, ιδεολογική ή κοινωνική περιγραφή. Είναι η προσπάθεια μιας ομάδας κωμικοτραγικών μετριοτήτων να υπερβούν τις «συνθήκες και τις σχέσεις» που τους επέτρεψαν να παίξουν «τον ρόλο του ήρωα».

Καμία κίνηση της κυβέρνησης ή της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ δεν εξηγείται έξω από μια λογική επιβίωσης. Καμία δεν ερμηνεύεται χωρίς μια δόση κυνισμού και τυχοδιωκτισμού.

Υποθέτω φυσικά ότι η αίσθηση «των περαστικών που προσπαθούν να μείνουν» αποτελεί ασήκωτο βάρος στην πολιτική. Οταν έχεις έλθει από το πουθενά τρέμεις στην ιδέα να επιστρέψεις στο τίποτα.

Κι είναι αλήθεια επίσης ότι καμία άλλη κυβερνητική παράταξη μετά το 1974 δεν το είχε βιώσει τόσο έντονα.

Τόσο η ΝΔ όσο και το ΠΑΣΟΚ μετά το 1977 θεωρούσαν ότι εγγράφονται εκ των πραγμάτων στον χρόνο και τη διάρκεια. Ακόμη κι αν περιλάμβαναν στις τάξεις τους τυχοδιώκτες και τυχάρπαστους, η παραταξιακή τους αντίληψη υπερέβαινε την ευκαιριακή καταγραφή.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έως τώρα δεν το κατάφερε. Καταφανώς τον βαραίνει και τον προσδιορίζει. Και ταυτοχρόνως τον καθιστά ίσως το πιο απροσδιόριστο κι απρόβλεπτο προϊόν που έχει γνωρίσει η ελληνική πολιτική τις τελευταίες δεκαετίες.

Στο ερώτημα λοιπόν αν έχουμε να κάνουμε με «κομμουνιστές» ή με «νεοκομμουνιστές» η απάντηση είναι εξαιρετικά απλή: έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους απελπισμένους να επιβιώσουν, έτοιμους να κάνουν κάθε αβαρία (και κάθε αλητεία…) προκειμένου να εγγραφούν στην κανονικότητα που θα ακολουθήσει τη διακυβέρνησή τους.

Λογικό. Στην έκθεση για «τη χώρα των Σοβιέτ» υπάρχει ένας χαρακτηριστικός πίνακας κρατικού κιτς με τον Στάλιν σε μια πολυθρόνα να διαβάζει την «Πράβντα». Ο τίτλος του πίνακα είναι «Ο σύντροφος Στάλιν διαβάζει την Πράβντα».

Διευκρίνιση φυσικά περιττή. Τι περιμένατε δηλαδή να διαβάζει ο σύντροφος Στάλιν αραχτός στην πολυθρόνα του; «Wall Street Journal» ή Κόρτο Μαλτέζε;