Το σύμβολο Καστελίνα

Το πρόσωπο του ευρωψηφοδελτίου που πηγάζει από τη βαθιά παράδοση της ριζοσπαστικής Αριστεράς και συμβολίζει με τον ιδανικότερο τρόπο την ιδεολογική ταυτότητα, τις επιδιώξεις και τις πρακτικές του πολιτικού χώρου στον οποίο ακόμα και σήμερα αυτοπροσδιορίζεται ο ΣΥΡΙΖΑ έρχεται από την Ιταλία. Και είναι η σχεδόν 90 χρόνων Λουτσιάνα Καστελίνα. Μυθική μορφή της ιταλικής Αριστεράς. Πόσο στέρεος είναι όμως ο μύθος της;

Η Καστελίνα είναι παλιά καραβάνα του ιταλικού ΚΚ. Μπήκε στο κόμμα το 1947 και έμεινε ώς το 1969, οπότε και αποχώρησε με την ομάδα του Λούτσιο Μάγκρι και του περιοδικού «Manifesto». Οπαδός της κινηματικής Αριστεράς, έπαιξε πάντα ρόλο στα κομματικά πράγματα και στις συζητήσεις για την ταυτότητά της. Είχε συγκρουστεί με τον Ενρίκο Μπερλινγκουέρ, ιστορικό ηγέτη του ιταλικού ΚΚ, πριν εκείνος γίνει ευρωκομμουνιστής, επέστρεψε όμως στο κόμμα το 1984, τη χρονιά που εκείνος πέθανε, διεκδικώντας «Αριστερά με δημοκρατικό πρόσωπο». Μετά την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ, το 1991, το «Μανιφέστο» συγκρούστηκε εσωκομματικά διαφωνώντας στη μετεξέλιξη του κόμματος, στην εγκατάλειψη του κομμουνιστικού χαρακτήρα του και στη μετονομασία του σε Δημοκρατικό Κόμμα της Αριστεράς. Αποχώρησαν ξανά ιδρύοντας νέο κόμμα, την Κομμουνιστική Επανίδρυση. Υπερασπιζόμενη το «Κάπα», τον κομμουνιστικό χαρακτήρα του κινήματος, έλαβε μέρος σε διεργασίες που δεν προφύλαξαν τον πολιτικό της χώρο από τη συρρίκνωση. Η στράτευσή της, σήμερα, στο ευρωψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να εκληφθεί και ως υποκατάσταση του χαμένου στοιχήματός της.

Κομψή και όμορφη, δυναμική και επιβλητική, η Λουτσιάνα Καστελίνα ήταν πρότυπο χειραφέτησης. Τα κομματικά κείμενά της ήταν πάντα μαχητικά και «γραμμητζίδικα». Τι έλεγε όμως όταν βρισκόταν εκτός της κομματικής προστασίας και ασχολούνταν με τα πράγματα του κόσμου, με τα διλήμματα που έθετε η ζωή;

Γνώρισα τη Λουτσιάνα Καστελίνα, νομίζω, το 1998, προσκεκλημένη στην Αθήνα του περιοδικού «Αντί», σε ένα συνέδριο για το νεοεισερχόμενο στις ζωές μας τότε Ιντερνετ. Νέοι και ζωηροί, περιμέναμε τότε να ακούσουμε μια σύγχρονη φωνή για τις δυνατότητες που έφερνε το Διαδίκτυο στην επικοινωνία, στα ΜΜΕ, στην πολιτική παρέμβαση, στη διασκέδαση. Η Λουτσιάνα Καστελίνα ανέβηκε στο βήμα και φρόντισε να προσγειώσει κάθε ενθουσιασμό. Το Ιντερνετ ήταν εκ του πονηρού, θα το χρησιμοποιούσε ο καπιταλισμός, θα χανόταν η ιδιωτικότητα. Συμπέρασμα: το Ιντερνετ ήταν κακό. Μακριά.

Ενα είδωλο της Αριστεράς αντιμετωπίζει μια τεράστια τεχνολογική εξέλιξη με προλήψεις και κινδυνολογία. Αδύναμη να καταλάβει, προσπαθεί να αποτρέψει και τους άλλους να καταλάβουν. Το ίδιο εντόπισα και σε άλλα κείμενά της που δεν αφορούσαν κομματικές διεργασίες. Εκτοτε, η Καστελίνα εκπροσωπούσε την απομυθοποίηση, παρασέρνοντας μαζί και τον πολιτικό χώρο της. Ο τρόπος που πολιτεύτηκε στην Ελλάδα ο χώρος αυτός δεν με εξέπληξε. Ηταν εναρμονισμένος με αυτή την περιφρόνηση της πραγματικότητας.

Ηταν απαραίτητο, συνεπώς, πλάι στον Πέτρο Κόκκαλη (της αντιδιαπλοκής), τη Ραλλία Χρηστίδου (του υψηλού αριστερού πολιτιστικού κεφαλαίου), την Ελενα Κουντουρά (της αγνής εθνικοφροσύνης) να ενταχθεί στο ευρωψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ και η τυπικότερη εκπρόσωπος αυτής της καθαρόαιμης αριστερής τάσης – της δογματικής τάσης που αδυνατεί να κατανοήσει και να εξηγήσει την πραγματικότητα.