Δικαίωση

Μια τομή. «Είναι εκπληκτικό» είπε ο Μάικλ Κράμερ από το γερμανικό Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ. «Τα βιβλία Ιστορίας θα χωρίζονται πλέον σε δύο κατηγορίες, ανάλογα με το αν κυκλοφόρησαν πριν ή μετά τη φωτογραφία αυτή».

Μια εξίσωση. Ο Στίβεν Χόκινγκ αναπαύεται στο Αβαείο του Γουεστμίνστερ, κοντά στον Δαρβίνο και τον Νεύτωνα. Η επιτύμβια πλάκα περιλαμβάνει μια επιγραφή που αποτελεί αγγλική μετάφραση μιας ανάλογης φράσης που υπάρχει στον τάφο του Νεύτωνα: «Ενθάδε κείται ό,τι ήταν θνητό από τον Στίβεν Χόκινγκ 1942-2018». Μια σειρά σκοτεινών δαχτυλιδιών, που έχουν στο κέντρο τους μια ακόμη πιο σκοτεινή έλλειψη. Και μια εξίσωση, οι δέκα χαρακτήρες της οποίας περιγράφουν την ιδέα του Χόκινγκ ότι οι μαύρες τρύπες στο Σύμπαν δεν είναι εντελώς μαύρες, αλλά παράγουν μια θερμική ακτινοβολία: την ακτινοβολία Χόκινγκ.

Μια αντίφαση. Η μαύρη τρύπα είναι εξ ορισμού αόρατη, αφού ούτε ύλη ούτε ενέργεια μπορεί να ξεφύγει από τη βαρυτική της έλξη. Αυτό που κατάφερε λοιπόν η διεθνής ομάδα των 200 επιστημόνων ήταν να συλλάβει τον λεγόμενο «ορίζοντα γεγονότων», την περιοχή δηλαδή γύρω από τη μαύρη τρύπα που ό,τι την περάσει δεν μπορεί πια να γυρίσει πίσω.

Μια θεωρία. Ο πρώτος που προέβλεψε τις μαύρες τρύπες, χωρίς να πιστέψει ποτέ στην ύπαρξή τους, ήταν ο Αϊνστάιν. Για πολλές δεκαετίες, όμως, οι επιστήμονες βασανίζονταν από μια αντίφαση ανάμεσα στη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας και την κβαντική φυσική: η πρώτη υποστηρίζει ότι κάθε πληροφορία που απορροφάται από μια μαύρη τρύπα χάνεται για πάντα, ενώ η δεύτερη επιμένει ότι καμιά πληροφορία δεν μπορεί να εξαφανιστεί. Το 2015 ο Χόκινγκ έλυσε το παράδοξο αυτό, υποστηρίζοντας ότι οι πληροφορίες αποθηκεύονται με τη μορφή ολογραμμάτων – που μεταφέρονται στον έξω κόσμο χάρη στην εκπεμπόμενη ακτινοβολία. Το 2018, μετά τον θάνατό του, δημοσιεύτηκε η τελευταία επιστημονική του εργασία που αποδεικνύει ότι οι μαύρες τρύπες δεν είναι τελικά φαλακρές: έχουν «απαλές τρίχες». Χθες ήρθε η οριστική του δικαίωση.

Μια αδικία. Κανονικά, όλη αυτή την εβδομάδα θα έπρεπε να κυριαρχεί η τεράστια επιτυχία του Νίκου Παππά να υπογράψει στο Ντένβερ συμφωνία συνεργασίας με τη NASA. «Η χώρα μας μπαίνει στην κατηγορία των ελάχιστων χωρών που έχουν πατήσει στο έδαφος της Σελήνης με δικό τους όχημα» δήλωσε επί λέξει, ενώ «Η Αυγή» υπήρξε πιο μετριοπαθής: «Η Ελλάδα πατάει στη Σελήνη». Δεν είναι κρίμα μια τέτοια εξέλιξη να επισκιαστεί από μια μαύρη τρύπα, έστω τρία εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τη Γη;

Και μια διαπίστωση. Το ξέραμε για την πολιτική και την οικονομία, το επιβεβαιώνουμε και για την επιστήμη: τίποτα δεν γίνεται χωρίς συλλογική προσπάθεια. Η μαύρη τρύπα στο κέντρο του γαλαξία Μ87 δεν θα μπορούσε να απαθανατιστεί από ένα και μόνο τηλεσκόπιο. Χρειάστηκαν οκτώ. Και τι ωραία, τι ρομαντική εικόνα που παρήγαγαν!