Καταμεσής του Αιγαίου

Καταμεσής του Αιγαίου πελάγους, η Σκύρος, που ανήκει στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Βορείων Σποράδων, είναι ένας τόπος με μακρά πολιτισμική παράδοση και αντιπροσωπευτικά δείγματα λαϊκής τέχνης. Νησί με βαθιές ρίζες στον μύθο και την ιστορία, η Σκύρος υπήρξε από την απώτατη αρχαιότητα τόπος διασταύρωσης πολιτισμών και εμπορικός σταθμός, έφθασε δε στο απόγειο της ακμής της κατά τους Μυκηναϊκούς Χρόνους. Το πλούσιο σε εναλλαγές φυσικό ανάγλυφο της Σκύρου συνίσταται από πευκόφυτους λόφους, βραχώδη ορεινά τοπία, απόκρημνες ακτές, όμορφους όρμους και εκτεταμένες παραλίες, θαλάσσιες σπηλιές.

Στη Χώρα της Σκύρου, που απλώνεται σε λόφο, στην ανατολική ακτογραμμή του νησιού, το ενδιαφέρον των επισκεπτών συγκεντρώνουν κατά κύριο λόγο το βυζαντινό κάστρο, χτισμένο στη θέση αρχαίας ακρόπολης, τα παραδοσιακά σκυριανά σπίτια με τις επίπεδες στέγες και τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο, οι αξιόλογες εκκλησίες (Παναγία Μελικαρού, Αρχοντοπαναγιά, Παναγία Ελεημονήτρια, Αγία Τριάδα, Αγιος Ιωάννης στα Κοχύλια, Αγιος Ευστράτιος, Παναγία Κτσου κ.ά.), οι μουσειακοί χώροι (Αρχαιολογικό Μουσείο, Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μάνου και Αναστασίας Φαλτάιτς) και τα εργαστήρια λαϊκής τέχνης.

Η Λιναριά, το γραφικό λιμάνι της Σκύρου, είναι χτισμένη αμφιθεατρικά γύρω από τον ομώνυμο όρμο και προσφέρει θέα στο όμορφο ηλιοβασίλεμα. Την ξεχωριστή εικόνα του νησιού συμπληρώνουν οι παραθαλάσσιοι οικισμοί (Ασπούς, Ατσίτσα, Αχερούνες, Γυρίσματα, Καλαμίτσα, Μαγαζιά, Μώλος, Πεύκος), οι αρχαιολογικοί χώροι (προπάντων, ο οχυρωμένος οικισμός-λιμάνι της Πρώιμης και της Μέσης Χαλκοκρατίας, 2500-1800 π.Χ., στον όρμο Παλαμάρι) και τα γραφικά ξωκλήσια της σκυριανής υπαίθρου.

Ο ΜΠΡΟΥΚ ΚΑΙ Η ΑΙΩΝΙΑ ΠΟΙΗΣΗ. Ο ιδεαλιστής άγγλος ποιητής Ρούπερτ Μπρουκ (Rupert Brooke, 1887-1915), γνωστός κυρίως για τα σονέτα που έγραψε κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, υπήρξε θαυμαστής της Ελλάδας και ένθερμος φιλέλληνας. Ο Μπρουκ υπηρέτησε στο Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό και έλαβε μέρος στην εκστρατεία των Δαρδανελλίων κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ως μέλος της Εκστρατευτικής Δύναμης Μεσογείου.

Αφησε την τελευταία του πνοή το απόγευμα της 23ης Απριλίου 1915 (εξαιτίας τσιμπήματος που δέχτηκε από μολυσμένο κουνούπι) σε γαλλικό πλωτό νοσοκομείο που είχε αγκυροβολήσει στον όρμο της Σκύρου Τρίστομο ή Τρεις Μπούκες, έχοντας ως τελικό προορισμό τη χερσόνησο της Καλλίπολης, στην Τουρκία. Δεδομένου ότι η Εκστρατευτική Δύναμη είχε λάβει εντολή να αναχωρήσει αμέσως, ο Μπρουκ θάφτηκε εσπευσμένα, το ίδιο βράδυ, σε έναν ελαιώνα πλησίον των ακτών του προαναφερθέντος όρμου της Σκύρου, σε σημείο που επέλεξε ο στενός του φίλος William Denis Browne (1888-1915), συνθέτης, πιανίστας και μουσικοκριτικός, που έμελλε να χάσει κι αυτός τη ζωή του λίγες ημέρες αργότερα, στην Καλλίπολη.

Εις μνήμην του φιλέλληνα άγγλου ποιητή και προς τιμήν της αιώνιας (αθάνατης) ποίησης ανεγέρθηκε μνημείο στη Χώρα της Σκύρου. Στα αποκαλυπτήρια του έργου που φιλοτέχνησε ο γλύπτης Mιχάλης Tόμπρος, τον Aπρίλιο του 1931, έδωσε το «παρών» ο τότε πρωθυπουργός της χώρας, Eλευθέριος Bενιζέλος.

ΤΟ ΣΚΥΡΙΑΝΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ. Το τελευταίο τετραήμερο της Αποκριάς ομάδες μεταμφιεσμένων δημιουργούν με τους χορούς και τα τραγούδια τους μια διονυσιακή ατμόσφαιρα στην όμορφη σκυριανή πολιτεία. Πρωταγωνιστικό ρόλο στις ομάδες αυτές έχει ο Γέρος, που φορά μάσκα από δέρμα κατσικιού, μαύρη κάπα και τα τροχάδια, παραδοσιακά υποδήματα, κατασκευασμένα από δέρμα. Είναι ζωσμένος με κουδούνια προβάτων και κρατά τσοπάνικο ραβδί.

Γύρω από τον Γέρο χορεύει κουνώντας το μαντίλι η Κορέλα, κατά την παράδοση άνδρας ντυμένος με γυναικεία φορεσιά. Τη συντροφιά συμπληρώνει ο Φράγκος, που φορά «φράγκικα» (και όχι σκυριανά) ρούχα, μάσκα και ένα μεγάλο κουδούνι στη μέση του.

ΤΟ ΣΚΥΡΙΑΝΟ ΑΛΟΓΑΚΙ. Τα σκυριανά αλογάκια συνιστούν ένα ξεχωριστό υποείδος (φυλή) αλόγου, από τα πλέον σπάνια ανά την υφήλιο, δεδομένου του μικρού πληθυσμού τους, αλλά και της ιδιαιτερότητας που παρουσιάζουν: ως προς το μέγεθος θυμίζουν πόνι, αλλά ως προς τον σωματότυπο ένα μεγαλόσωμο άλογο. Σύμβολο του νησιού, το αλογάκι της Σκύρου είναι ένα ζώο μικροκαμωμένο, όμορφο και ρωμαλέο.

ΣΚΥΡΟΣ ΑΝΕΜΟΕΣΣΑ*. Η Σκύρος είναι το θρυλικό κάστρο του Λυκομήδη. Είναι ο σημαντικότατος προϊστορικός οικισμός στο Παλαμάρι. Είναι ο μονήρης τάφος του ρομαντικού ποιητή Ρούπερτ Μπρουκ. Είναι το οργιαστικό, μοναδικό καρναβάλι του νησιού με τους γέρους, τους φράγκους και τις κορέλες, που συνδέει το διονυσιακό παρελθόν με το παρόν. Είναι η Πλατεία της Αιωνίας Ποιήσεως προς τιμήν του Ρούπερτ Μπρουκ, απ’ όπου ο επισκέπτης αγναντεύει τα περίφημα Μαγαζιά με τον Κάμπο, τα Γυρίσματα και τον Αγιο Ερμόλαο. Είναι το πολύτιμο Αρχαιολογικό Μουσείο κάτω από τον Μπρουκ και δίπλα το σημαντικό Λαογραφικό Μουσείο των Μάνου και Αναστασίας Φαλτάιτς.

_*Αποσπάσματα από το συγγραφικό έργο της Κερασίας Κάραλη Σκύρος Ανεμόεσσα (εκδόσεις Γαβριηλίδης, 2006).

ΜΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΤΕ

Να απολαύσετε τη μαγευτική θέα που προσφέρει το μνημείο του Ρούπερτ Μπρουκ στα Μαγαζιά, τον Μώλο και την ευρύτερη περιοχή βορείως της πόλης της Σκύρου.
Να έλθετε σε επαφή με το ξακουστό σκυριανό αλογάκι, αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορικής διαδρομής του νησιού και της ζωής των Σκυριανών.
Να δείτε το «σκυριανό σπίτι», δηλαδή την αναπαράσταση του εσωτερικού ενός αντιπροσωπευτικού σκυριανού σπιτιού με τον εξοπλισμό του, εντός του Αρχαιολογικού Μουσείου.
Να επισκεφθείτε το Μουσείο Φαλτάιτς, που ιδρύθηκε το 1964 από τον αείμνηστο Μάνο Φαλτάιτς (1938-2012) και αποτελεί μια πολύ ενδιαφέρουσα ενότητα μουσειακών και καλλιτεχνικών χώρων.