Ο τσάντατζης

Ο παππούς μου Θεόδωρος Κλήμεντος, εκ Κωνσταντινουπόλεως, ήταν μανιώδης κυνηγός – ανέβαινε στα βουνά με το δίκαννο, το σκυλί, και φορώντας πάντα καινούργιο κοστούμι. Δίπλα του είχε, ως συνοδό, κάποιον ολίγον sui generis που του κρατούσε μια τσάντα, για να βάζει μέσα τα θηράματα. Λαγούς, πέρδικες, τσίχλες, και λοιπά. Αυτόν τον έλεγαν «ο τσάντατζης του Κλήμεντου». Οταν επέστρεφαν από κάθε κυνήγι, ο παππούς του έδινε το ένα τρίτο των θηραμάτων κι έτσι πορεύονταν και εκείνος φορολογώντας ένα μέρος της λείας.

Αυτός ο ρόλος του «τσάντατζη» είναι, φαίνεται, αιώνιος. Κάθε ισχυρός σε οποιοδήποτε επίπεδο, οικονομικό, πολιτικό, στρατιωτικό, κοινωνικό, θέλει, συνήθως, να ‘χει δίπλα του κάποιον Σάντσο, έναν συνοδό-υπηρέτη, που θα κάνει τις παρακατιανές δουλειές και θα επιβιώνει κι αυτός επωφελούμενος  από την περίσσεια των κερδών, παίρνοντας κάποιο κόκαλο – ενίοτε δε και ολόκληρο τον λαγό, αν το αφεντικό βαριέται να τον μαγειρέψει. Προσόν του τσάντατζη είναι επίσης να ανέχεται κάθε ιδιοτροπία του αφεντικού, να ακούει τα παραληρήματά του, να κάνει τις ύποπτες δουλειές, να τον καλύπτει, να υφίσταται ταπεινώσεις αδιαμαρτύρητα. Και βεβαίως και κυρίως πάντα να εξυμνεί το αφεντικό, να το ξεσκονίζει, να του λέει συνέχεια πόσο σπουδαίος είναι και πόσο ανόητοι και ασήμαντοι όλοι οι άλλοι. Να του τονώνει διαρκώς το «εγώ», να υποδέχεται τα νεύρα του κυρίου, και να τον διασκεδάζει, αν έχει αυτό το χαρίεν τάλαντο.

Τέτοια, ή ανάλογη περίπτωση φαίνεται να είναι και ο κ. Πετσίτης – τουλάχιστον όπως τον περιγράφουνε διάφοροι λέγοντας ότι ήδη εδώ και μια δεκαετία κουβαλούσε την τσάντα του κ. Παππά. Οπου πήγαινε ο κ. Παππάς, του μετέφερε ευλαβώς την τσάντα. Ηταν ο τσάντατζης. Σπουδαίος ρόλος, όσο και να μη φαίνεται. Καταρχήν ο κ. Πετσίτης ήταν πιτσαδόρος, έφτιαχνε δηλαδή πίτσες (μαργαρίτες, με ζαμπόν, πεπερόνε, ή, με μανιτάρια), αλλά εγκατέλειψε, λένε, αιφνιδίως αυτήν την κανονική δουλειά και άρχισε να ασχολείται με το διαρκές delivery της παππικής τσάντας. Την περιέφερε ως ζεστή πίτσα όπου πήγαινε το αφεντικό και εξελίχθηκε σε ένα είδος σκιάς του, έγινε εξ απορρήτων, κάτι σαν ανεπίσημος υπασπιστής του, ή ενδεχομένως και καμαρότος καμαρωτός

Πάντως, τρούπωσε. Εγινε συνηµµένος. Κολλητός στην ανερχόμενη εξουσία. Και η τσάντα έγινε το μαγικό όχημα, κάτι σαν ιπτάμενο χαλί, το οποίο τον μετέφερε κι αυτόν στα δώματα της δύναμης και στα αξιοθέατα της ισχύος. Ως αξεσουάρ του αφεντικού καταρχήν, αλλά έτσι γίνεται πάντα. Φτάνει που είσαι, πια, εκεί, και κυκλοφορείς στους διαδρόμους της εξουσίας. Αυτό είναι το πιο σημαντικό. Τα λοιπά (εννοείται το χρήμα και οι γυναίκες) έπονται. Τι θα έκανες, εξάλλου, αν έμενες στην παλιά δουλειά; Τίποτα. Πίτσες μπλε. Δύο συν μια δώρο.

Οπότε μέρα με τη μέρα άρχισε η ανέλιξη. Σιγά σιγά έγινε κρίκος, σύνδεσμος, ταχυδρόμος, κουβαλητής και εντελλόμενος διαπραγματευτής. Διότι έτσι συμβαίνει πάντα με τον τσάντατζη. Ερχεται η μέρα που παίρνει ολόκληρο τον λαγό, και από τη ζύμη της πίτσας, αρχίζει να γίνεται ειδικός στο στιφάδο. Προϊόντος, δε, του χρόνου, τρούπωσε όλο και βαθύτερα. Μυστικές αποστολές, μεταφορά μηνυμάτων, διαπραγμάτευση, και βέβαια άρχισε και η προσφορά θέσεων, διάφοροι μυστήριοι μισθοί σε μυστήριες εταιρείες. Και το πράγμα όλο και μεγάλωνε, και το χρήμα ερχότανε με ενθουσιασμό. Ενα μέρος των θηραμάτων το ελάμβανε ο τσάντατζης. Και καθώς λένε τα νούμερα των τραπεζών, αιφνιδίως, από εκεί που έβγαζε μόνο πέντε χιλιάρικα τον χρόνο, έφτανε να δίνει το ίδιο ποσό ως πουρμπουάρ σε πιτσαδόρους. Προέκυψαν παχυλοί λογαριασμοί, αγοράστηκε βίλα με τιρκουάζ πισίνα, αμαξάρες, σκυλάδικα, ωραίες γυναίκες, και όλα εκείνα που περιφρονούν οι κομμουνιστές ως προνόμια των κακών αστών και του ιμπεριαλισμού. Εγινε κι αυτός μια ανιαρή, ελληνική εκδοχή κονομημένου δεξιού με φανατικά αριστερή επίφαση. Συνηθισμένο είδος εν Ελλάδι.

Το όλο πράγμα, η θεαματική καριέρα του τσάντατζη κάποια στιγμή αποκαλύφτηκε και κάποιοι κακοί εθνικιστές άρχισαν τις έρευνες για να δούνε τι συμβαίνει. Πώς αυτό το αγόρι έφτασε από την πίτσα στην Πίτσα Παπαδοπούλου; Πώς έγινε το θεαματικό άλμα, και ποια τα μεσολαβητικά στάδια προπόνησης;  Διότι εδώ πρόκειται για πολλά λεφτά και απ’ την άλλη, χωρίς καμιά συνετή προσπάθεια να κρυφτούν, ίσα ίσα: το παιδί ξιπάστηκε και άρχισε να εμφανίζεται ξοδεύοντας δημοσίως και σε κέντρα αντίστοιχης κουλτούρας, με επιδεικτικές φωτογραφίες και συναναστροφές: η τρελή χαρά της αιφνίδιας κονόμας δεν τον άφηνε να κρυφτεί. Δεν μπορούσε να κρατηθεί. Ηθελε να πάρει κι αυτός αριστερή ταξική εκδίκηση από την άδικη κοινωνία.

Λογικό. Ολοι είμαστε αδικημένοι σε αυτή τη χώρα. Υποφέρουμε. Πιτσαδόροι, μιζαδόροι, Πρεσπαδόροι, τορναδόροι, αβανταδόροι. Ολοι πάσχουμε και θέλουμε εκδίκηση, εφόσον πάντα φταίνε οι άλλοι και κυρίως ο καπιταλισμός. Πόσω μάλλον υποφέρει ένας τσάντατζης, τέως υφηγητής πίτσας, που τα θέλει όλα. Και τα δικαιούται όλα.

Σιγά σιγά, δε, το πράγμα επιδεινώθηκε, επεκτάθηκε. Το αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος, έγινε Ελ. Βενεζουέλος. Μπλέχτηκε και η Βενεζουέλα στη μέση. Και ο Αρτέμης Μάτσας με τον Αρτεμίου. Τι Μανόλο, τι Μαδούρο.

Το όλο σκηνικό άρχισε να ξηλώνεται προ ημερών. Βρέθηκαν πολλά κι αδικαιολόγητα λεφτά στην τσάντα του τσάντατζη. Από πού ήρθαν; Μέσω Κύπρου. Και πριν την Κύπρο; Θα το μάθουμε σιγά σιγά. Η ιστορία όζει από καιρό. Η άκρη θα βρεθεί. Και από τη στιγμή που και ο οδηγός λεωφορείου της Βενεζουέλας θα συρθεί στα γουναράδικα για όσα έχει διαπράξει, τότε θα δούμε όλο το σενάριο. Αν υπάρχουν κι άλλες τσάντες και κατά πόσο γέμισαν και από πού. Πόσο κοστίζει η νάιλον επανάσταση και σε τι νόμισμα.

Πάντως ο τσάντατζης επαληθεύτηκε πάλι ως ένας αιώνιος ρόλος. Ο μόνος που μας σώζει διαχρονικά, ως αντι-πρότυπο, είναι ο περίφημος Τσάντας, ο στιχουργός Χαράλαμπος Βασιλειάδης που κάποτε μοίραζε αφειδώς και ανιδιοτελώς τους υπέροχους στίχους του.