Οι δύο όψεις

Ο «πλούσιος» Βορράς και η «πλούσια» Δύση ανησυχούν γι’ αυτούς που έρχονται. Ο «φτωχός» Νότος και η «φτωχή» Ανατολή γι’ αυτούς που φεύγουν. Είναι στα όρια του στερεοτυπικού. Ετσι γινόταν πάντα. Στους ανθρώπους, στις κοινωνίες, στις γειτονιές, στις οικογένειες. Οι μεν φοβούνται τον «εισβολέα» που θα διαταράξει το καλώς έχειν τους, που θα αυξήσει τον διαιρέτη τού, μικρού ή μεγάλου, πλούτου, άρα θα μειώσει την αξία των μεριδίων. Οι δε φοβούνται τον «απόντα» και το κενό που αφήνει πίσω του. Την ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση του ήδη συρρικνωμένου πυρήνα. Εχει να κάνει ακόμη και με τη συλλογική μνήμη του κάθε λαού.

Στη χώρα μας το ξέρουμε καλά, ειδικά όσοι έχουμε προλάβει να «μυρίσουμε» τις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Οσο πιο φτωχή και εξαθλιωμένη η περιφέρεια, τόσο πιο μεγάλες οι παροικίες της ανά το εξωτερικό. Και πίσω να μένουν άδειες θέσεις στο τραπέζι, άδεια κρεβάτια, άδειες κάμαρες, άδεια σπίτια, άδεια χωριά. Στην Ελλάδα του 2019 βέβαια, η μνήμη ξαναγίνεται πραγματικότητα. Αυτοί που φεύγουν μπορεί να μη μοιάζουν με τους «Μετανάστες» του Σκούρτη που μελοποίησε ο Μαρκόπουλος, να μην είναι εργάτες αλλά επιστήμονες, να μην έχουν μπόγους αλλά backpacks, οι αποχαιρετισμοί να γίνονται σε άλλο κλίμα, αλλά η ουσία δεν αλλάζει. Το βλέπεις στις θορυβώδεις «παρέες του αποχωρισμού» στα γνωστά στέκια. Κι εκεί που πας να διαμαρτυρηθείς για τη φασαρία που κάνουν, συνειδητοποιείς ότι είναι το αποχαιρετιστήριο πάρτι για τον φίλο που φεύγει και καταπίνεις τη γλώσσα σου.

Το έζησα πριν από λίγες εβδομάδες. Ο Βενιαμίν της παρέας, ο 25χρονος Κυριάκος, μη βρίσκοντας πια δουλειά εδώ, έφευγε για Αυστραλία όπου έχει συγγενείς. Μετά το goodbye party, όταν βγήκαμε στον δρόμο και ο Κυριάκος περπατούσε στην τελευταία αθηναϊκή του νύχτα, με έναν φίλο μείναμε λίγο πιο πίσω και είπαμε με μια φωνή: «Τώρα εμείς αυτόν μπορεί να μην το ξαναδούμε ποτέ». Είναι πολύ σκληρό, οι περισσότεροι το γνωρίζετε.