Η πραγματική αδυναμία της ευρωζώνης

Η 20ή επέτειος του ευρώ φέτος αποτελεί την κατάλληλη στιγμή για να προβληματιστούμε για το πόσο εύρωστη είναι η νομισματική ένωση της Ευρώπης. Σε μια εποχή που η ευρωζώνη δείχνει για άλλη μία φορά σημάδια σημαντικής επιβράδυνσης, είναι σημαντικό να καταλάβουμε τι συνέβη την τελευταία φορά. Μάθαμε τίποτα στα πρώτα 20 χρόνια του ευρώ που θα μπορούσε να βοηθήσει στην καταπολέμηση μιας άλλης ύφεσης;

Οι υποστηρικτές της επιστροφής σε εθνικό νόμισμα συχνά επισημαίνουν ότι η Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν πιο επιτυχημένες χώρες από την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία στην καταπολέμηση της τελευταίας ύφεσης. Ωστόσο, αυτή η άποψη δεν λαμβάνει υπόψη ότι ιστορικά οι χώρες αυτές ήταν οικονομικά πιο ασταθείς από τη Γερμανία ή τη Γαλλία και παρέμειναν έτσι μετά την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος.

Επίσης, μια νέα ύφεση στην ευρωζώνη πιθανότατα θα είχε λιγότερο ανομοιογενές αποτέλεσμα από ό,τι το 2008 ή το 2011. Σήμερα, σχεδόν όλες οι χώρες της ευρωζώνης έχουν πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών. Η Ιρλανδία αναπτύσσεται γρηγορότερα από την Κίνα, ενώ η Ισπανία και η Πορτογαλία πάνε επίσης σχετικά καλά. Η επόμενη ύφεση στις χώρες αυτές, άρα, είναι απίθανο να έρθει με μια τραπεζική κρίση που θα μπορούσε να χειροτερέψει τα πράγματα.

Οι τρεις μεγαλύτερες οικονομίες της ευρωζώνης, από την άλλη πλευρά, δημιουργούν μεγαλύτερο κίνδυνο ύφεσης. Η Γερμανία και η Ιταλία έχουν αδύναμους τραπεζικούς τομείς και αντιμετωπίζουν κυκλική επιβράδυνση, η οποία στην Ιταλία συνδυάζεται με πολύ χαμηλή μακροπρόθεσμη τάση ανάπτυξης και υψηλό δημόσιο χρέος. Η Γαλλία αναπτύσσεται επίσης αργά και έχει υψηλό ιδιωτικό χρέος. Μια ύφεση στα τρία μεγάλα θα έπληττε και τα μικρότερα μέλη της ευρωζώνης.

Ενα νέο σοκ στην ευρωζώνη θα απαιτούσε κοινή απάντηση, με τις χώρες που συντονίζουν τη νομισματική και δημοσιονομική πολιτική να λαμβάνουν τα σωστά μέτρα. Ωστόσο, μια τέτοια συντονισμένη δημοσιονομική ώθηση θα ήταν δύσκολο να εφαρμοστεί, εκτός εάν η Γερμανία, η χώρα με τη μεγαλύτερη δημοσιονομική ικανότητα, αναλάμβανε τα ηνία.

Η πραγματική αδυναμία της ευρωζώνης δεν είναι η έλλειψη ευελιξίας των συναλλαγματικών ισοτιμιών ή η κοινή νομισματική της πολιτική. Είναι το πώς κατανέμονται οι κίνδυνοι όταν η οικονομία πλήττεται από μεγάλα σοκ, σε συνδυασμό με την απουσία κοινής δημοσιονομικής πολιτικής. Αυτό είναι το κύριο μάθημα των τελευταίων 20 ετών.

Η Λουκρίζια Ράιχλιν είναι πρώην διευθύντρια Ερευνών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και καθηγήτρια Οικονομικών στη London Business School