Το (ακόμα) μετέωρο βήμα του Ερντογάν

Η πολύ σκληρή δήλωση του Γιαρ Νετανιάχου, υιού του ισραηλινού πρωθυπουργού, απευθυνόμενη στον Ερντογάν («Θα του θυμίσω τη γενοκτονία που έγινε κατά Ελλήνων, Κούρδων και Αρμενίων. Εκαναν εθνοκάθαρση διώχνοντας ολόκληρο τον χριστιανικό πληθυσμό από τη Μικρά Ασία. Και να του υπενθυμίσω ότι η “Ιστανμπούλ” στην πραγματικότητα είναι μια πόλη με το όνομα Κωνσταντινούπολη. Η πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και το κέντρο του ορθόδοξου χριστιανισμού για περισσότερα από χίλια χρόνια πριν από την τουρκική κατοχή») δείχνει τον βαθμό της ρήξης του Ισραήλ με την Τουρκία και εκπέμπει σαφή γεωπολιτική απειλή προς την τουρκική κυβέρνηση.

Την προηγούμενη εβδομάδα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να εισηγηθεί τη διακοπή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας, ενώ οι ΗΠΑ προειδοποίησαν ότι θα κατατάξουν την Τουρκία στον κατάλογο των εχθρικών κρατών εάν παραλάβει ρωσικά οπλικά συστήματα. Στο μεν ζήτημα της ΕΕ ο Ερντογάν εμφανίζεται μάλλον αδιάφορος, ενώ στο θέμα των ρωσικών πυραύλων εντελώς αδιάλλακτος.

Ο Ερντογάν ασφαλώς δεν αποσκοπεί απλώς στο να αλλάξει στρατόπεδο και από τη δυτική σφαίρα επιρροής να μεταπηδήσει στη ρωσική. Οπως προκύπτει από τις δηλώσεις και ενέργειές του, σκοπός του είναι η Τουρκία να καταστεί μία ενδιάμεση δύναμη μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, ηγέτις των απανταχού μουσουλμάνων και περιφερειακός ηγεμόνας σε Μέση Ανατολή – Βαλκάνια – Ανατολική Μεσόγειο.

Αυτόν τον ρόλο ο Ερντογάν θα διεκδικήσει δυναμικά. Αλλά ταυτόχρονα θα τον διαπραγματευθεί με ανατολίτικη επιδεξιότητα. Διότι, προσοχή: εάν οι ΗΠΑ του εκχωρήσουν αυτόν τον ρόλο, έστω σε έκταση μικρότερη από αυτήν που επιθυμεί, θα επαναπροσεγγίσει με μεγάλη άνεση την αμερικανική πολιτική. Σε αυτήν την περίπτωση, η Ελλάδα θα βρεθεί σε δύσκολη θέση, τόσο στο Αιγαίο όσο και στον τομέα της ενεργειακής κυριαρχίας. Επίσης η Κύπρος, η οποία θα πιεστεί να δεχθεί συγκυριαρχία με την Τουρκία τόσο επί του εδάφους της Μεγαλονήσου όσο και στα ενεργειακά κοιτάσματα που την περιβάλλουν. Τέλος, το Ισραήλ θα βρεθεί γεωπολιτικά απομονωμένο εν μέσω ενός μουσουλμανικού κλοιού που θα ελέγχεται από την Τουρκία.

Υπάρχει και το δεύτερο σενάριο, που κατά τη γνώμη πολλών σοβαρών δυτικών διπλωματικών αναλυτών είναι και το επικρατέστερο: ο Ερντογάν προχωρά ακάθεκτος στην πορεία ρήξης με τη Δύση συνολικά, αισθανόμενος ότι η ρήξη αυτή είναι η ιδεολογική βάση της ηγεμονίας του στον ισλαμικό κόσμο. Η ρήξη του με το Ισραήλ παγιώνεται και εμβαθύνεται. Η απομάκρυνσή του από την ΕΕ οριστικοποιείται. Τέλος, αυτονομείται πλήρως από την αμερικανική πολιτική, αποκτώντας τελικά τους ρωσικούς πυραύλους επί τουρκικού εδάφους.

Αυτό το τελευταίο βήμα θα είναι όμως και μοιραίο, αντίστοιχης βαρύτητας με τη συμμαχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη Γερμανία κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης