Ολα ίδια, όλα απολύτως διαφορετικά

Περισσότερο ίσως και από τα ματς του Τσάμπιονς Λιγκ, αυτό που συζητήθηκε στην Ευρώπη αυτή την εβδομάδα είναι η επιστροφή του Ζινεντίν Ζιντάν στη Ρεάλ Μαδρίτης – για κάποιους ήταν έκπληξη, για κάποιους κάτι εντελώς προβλέψιμο. Η Ρεάλ δεν είναι ομάδα που συνηθίζει να κάνει προτάσεις επιστροφής σε προπονητές. Το έχει κάνει μια φορά με τον Ιταλό Φάμπιο Καπέλο και το αποτέλεσμα δεν ήταν το καλύτερο. Πριν ζητήσει από τον Ζιντάν να επιστρέψει, κυκλοφορούσε ως είδηση η πιθανότητα της επιστροφής του Ζοζέ Μουρίνιο στη Μαδρίτη. Ο λόγος που οι παράγοντες της ισπανικής ομάδας έψαχναν μια δοκιμασμένη λύση έχει να κάνει φυσικά με την ταλαιπωρία που η ομάδα πέρασε φέτος. Οταν μια ομάδα (και μάλιστα τόσο μεγάλη…) μένει νωρίς εκτός στόχων και γνωρίζει και ήττες, που δημιουργούν μια αίσθηση διάλυσης, οι παράγοντές της ψάχνουν πάντα τον τρόπο να πείσουν τους οπαδούς ότι έχουν τη συνταγή της επιστροφής στις επιτυχίες. Ο ευκολότερος τρόπος να δημιουργηθεί μια τέτοια εντύπωση είναι η επιστροφή κάποιου προπονητή του οποίου η παρουσία έχει συνδυαστεί με καλά αποτελέσματα. Η λύση μοιάζει σίγουρη. Αλλά σπανίως φέρνει αποτελέσματα.

Πολλοί

Στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο είναι πολλοί οι μεγάλοι προπονητές που επέστρεψαν σε ομάδες στις οποίες πέτυχαν σπουδαία πράγματα. Ο Φάμπιο Καπέλο έχει επιστρέψει στη Ρεάλ, αλλά και στη Μίλαν. Ο Μαρτσέλο Λίπι επέστρεψε στη Γιουβέντους, έναν χρόνο μετά την πρώτη φυγή του. Ο Μουρίνιο πήγε δυο φορές στην Τσέλσι. Ο Γιουπ Χάινκες πέρασε τρεις φορές από τον πάγκο της Μπάγερν Μονάχου. Η Μπάγερν προσέλαβε δυο φορές και τον Τζιοβάνι Τραπατόνι, που έχει περάσει επίσης δυο φορές από τον πάγκο της Γιουβέντους. Στα καθ’ ημάς υπάρχουν τα δυο περάσματα του Ντούσαν Μπάγεβιτς από τον Ολυμπιακό και τα τρία (!) του από τον πάγκο της ΑΕΚ – το ρεκόρ του Μπάγεβιτς ισοφάρισε φέτος ο Χιμένεθ. Διπλό πέρασμα έχει από τον Ολυμπιακό και ο Ερνέστο Βαλβέρδε – και μένω σε όσα έχουν συμβεί μόνο τα τελευταία χρόνια διότι παλιότερα τα «φύγε – έλα» των προπονητών ήταν ασταμάτητα. Φυσικά στην ιστορία της κάθε ομάδας υπάρχει κάποιος πρώην ποδοσφαιριστής της που χρησιμοποιήθηκε σε ρόλο προπονητή κατά περιόδους, δουλεύοντας κυρίως μόνο για αυτή – αλλά αυτές οι λύσεις δεν είναι κανονικές και συνήθως είναι προσωρινές. Αλλο πράγμα είναι οι διαχειριστές των κρίσεων κι άλλο οι προπονητές που προσλαμβάνονται για να φτιάξουν ομάδες. Υπό αυτό το πρίσμα η περίπτωση του Ζιντάν θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον: ξεκίνησε στη Ρεάλ ως διαχειριστής μιας δυσκολίας (αναλαμβάνοντας στη θέση του Ράφα Μπενίτεθ προσωρινά), κέρδισε την εμπιστοσύνη όλων κατακτώντας το Τσάμπιονς Λιγκ, έφυγε έχοντας τον τίτλο του καλύτερου προπονητή στην Ευρώπη για την περίοδο 2016-17 και επιστρέφει, λίγους μήνες αργότερα μετά τη φυγή του, αυτή τη φορά ως απόλυτο αφεντικό. Η «Εκίπ» έγραψε ότι είναι παντοδύναμος – για να δούμε τι θα κάνει σε αυτόν τον παλιό και συγχρόνως καινούργιο ρόλο του.

Συνταγματάρχης

Είναι επιτυχημένες οι επιστροφές; Κατά κανόνα όχι. Κέρδισε το πρωτάθλημα έπειτα από επιστροφή του στην Μπάγερν ο Χάινκες. Το πέτυχε και ο Μουρίνιο. Γύρισε στην Τσέλσι το 2012 και το 2014 την οδήγησε στην κορυφή. Ομως το φινάλε της σχέσης των δυο με τις ομάδες που τους εμπιστεύθηκαν ξανά δεν ήταν το ίδιο. Ο Χάινκες αναγνωρίζεται στο Μόναχο ως ένας σοφός παππούς – είναι όχι στρατιώτης του συλλόγου, αλλά συνταγματάρχης του. Ο Μουρίνιο αντίθετα με τον φίλο του Ρόμαν Αμπραμόβιτς χώρισε άσχημα – κατηγορήθηκε ότι τελικά στην Τσέλσι έκανε ζημιά. Παρά τον τίτλο που κέρδισε στο δεύτερο πέρασμά του, όταν απολύθηκε κανείς δεν στεναχωρήθηκε: ίσα ίσα που όλοι ανακουφίστηκαν. Αυτό το αίσθημα της ανακούφισης ήταν κυρίαρχο και στις περισσότερες αποχωρήσεις όσων σε ομάδες επέστρεψαν. Ο Λίπι κι ο Τραπατόνι στη Γιούβε δεν κέρδισαν στις επιστροφές τους τίποτα το σημαντικό, ο Καπέλο αποχώρησε από τη Μίλαν και τη Ρεάλ Μαδρίτης έπειτα από καβγάδες – το ίδιο και ο Ρομπέρτο Μαντσίνι, το δεύτερο πέρασμα του οποίου από την Ιντερ αποδείχθηκε μια περιπέτεια με κακό τέλος. Το πιο παράδοξο συνέβη στην Ελλάδα με τον Μπάγεβιτς, που από τον Ολυμπιακό έφυγε τη δεύτερη φορά έχοντας κατακτήσει το νταμπλ χωρίς να ενθουσιάσει κανέναν: οι ίδιοι που το 2000 έκλαιγαν για την απόλυσή του, σχεδόν πανηγύριζαν το 2005 για τη φυγή του. Τουλάχιστον στην ΑΕΚ το φινάλε ήταν κακό, αλλά τίτλο δεν κέρδισε: η ιστορία εκεί δεν είχε τίποτα το παράξενο. Αντίθετα, απολύτως επιτυχημένο τέλος είχε η ιστορία της επιστροφής του Βαλβέρδε στον Ολυμπιακό: μάλιστα το δεύτερο πέρασμά του αποδείχθηκε και πολύ καλύτερο από το πρώτο. Το ίδιο ισχύει και για τον Χιμένεθ, που όμως επιστρέφοντας για τρίτη φορά στην ΑΕΚ έθεσε πάλι τον εαυτό του προς συζήτηση.

Εξηγήσεις

Γιατί οι επιστροφές αποδεικνύονται συνήθως καταστροφές; Δεν υπάρχει μια κοινή εξήγηση. Κάποιοι επιστρέφουν νομίζοντας ότι θα ξαναβρούν τις ίδιες ακριβώς συνθήκες και απογοητεύονται όταν διαπιστώνουν πόσο η ομάδα, αλλά και η εταιρεία έχουν αλλάξει: ο Τραπατόνι στη Γιουβέντους έψαχνε τον Τζιάνι Ανιέλι και ο Καπέλο στη Ρεάλ τον Ραούλ που τον βοήθησε κάποτε να κερδίσει το πρωτάθλημα. Σε άλλες περιπτώσεις ο προπονητής επιστρέφει σαν τον Κόμη Μοντεχρήστο που θέλει να πάρει εκδίκηση από όσους τον έδιωξαν: ο Λίπι όταν επέστρεψε στην Κυρία, ο Μαντσίνι όταν ξαναβρέθηκε στην Ιντερ, ακόμα κι ο Μπάγεβιτς την τρίτη φορά που γύρισε στην ΑΕΚ έπαιξαν τον ρόλο του σκληρού που θέλει να δείξει τι θα πει αφεντικό, αλλά οι εποχές είχαν αλλάξει. Οποιος βλέπει την επιστροφή του σε μια ομάδα ως μια ευκαιρία για να πάρει ρεβάνς από όσους ευλόγησαν την προηγούμενη απόλυσή του, τις πιο πολλές φορές καταστρέφει την καλή εικόνα που είχε φτιάξει στο πρώτο πέρασμά του. Οταν γίνεται αντιληπτό ότι ο κόουτς βάζει το εγώ του πιο ψηλά από την ομάδα, ακολουθεί μια καταστροφή. Το ίδιο συμβαίνει κι όταν τον προπονητή τον φέρνουν πίσω οι παίκτες. Η διοίκηση υπακούει στα θέλω τους, συνήθως χωρίς να συμφωνεί και απόλυτα μαζί τους. Αυτοί παίζουν για να στηρίξουν τον προπονητή. Οταν η υποχρέωση που αναλαμβάνουν αρχίζει να τους βαραίνει, τα αποτελέσματα γίνονται χειρότερα. Κι ο κόουτς που δεν μπορεί να στεναχωρήσει τα παιδιά που τον έφεραν πίσω παρακολουθεί αμέτοχος: σχεδόν ό,τι κι αν κάνει κι ό,τι κι αν πει θα χρησιμοποιηθεί εναντίον του.

Παράξενο

Ο Γιάννης Ιωαννίδης είχε πει όταν κάποτε έκανε αποτίμηση του δεύτερου περάσματός του από τον μπασκετικό Ολυμπιακό, ότι «όλα ήταν ίδια, αλλά τίποτε δεν ήταν ίδιο». «Εγώ ήμουν καλύτερος μάλιστα» είχε προσθέσει. Οχι αυτάρεσκα, αλλά για να κάνει κατανοητό πόσο παράξενες είναι οι επιστροφές…