Πάλεψε κι έχασε

Πρωταγωνίστησε στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του 2011 και του 2012, μια μέρα μάλιστα διάβασε το ρωσικό Σύνταγμα σε μια διμοιρία στρατιωτών. Μια άλλη φορά οργάνωσε μια ατομική διαμαρτυρία σε μια εκκλησία, σε ένδειξη υποστήριξης προς τα φυλακισμένα μέλη των Pussy Riots. Τον Ιούνιο του 2013 πίεσε την αστυνομία να της εξηγήσει γιατί άφησε ελεύθερο έναν άνδρα που είχε κακοποιήσει έναν ακτιβιστή για τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων: το αποτέλεσμα ήταν να ξυλοκοπηθεί και η ίδια και να μεταφερθεί στο νοσοκομείο. Φυλακίστηκε, δικάστηκε, καταδικάστηκε, αμνηστεύθηκε. Από το 2014 ως το 2018 εργάστηκε υπέρ των πολιτικών κρατουμένων στη Ρωσία. Τη λένε Μαρία Μπαρόνοβα. Είναι 34 ετών. Και πρόσφατα δέχθηκε μια υψηλή θέση στο RT, τον προπαγανδιστικό μηχανισμό του ρωσικού κράτους.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για να συνεργαστεί κανείς με μια καταπιεστική, αντιδημοκρατική, ακόμη και εγκληματική κυβέρνηση, γράφει στον New Yorker η ρωσοαμερικανίδα συγγραφέας Μάσα Γκέσεν: απληστία, ματαιοδοξία, έλλειψη ηθικής πυξίδας. Στην περίπτωση της Μπαρόνοβα δεν ισχύει τίποτα από όλα αυτά. Η γυναίκα αυτή πάλεψε κι έχασε. Τα ρεπορτάζ της το 2014 από την Ουκρανία ήταν εξαιρετικά, αλλά το ανεξάρτητο κανάλι στο οποίο εργαζόταν, το TV Rain, δέχθηκε ασφυκτικές πιέσεις από τις Αρχές και περιορίστηκε στο Διαδίκτυο. Για ένα διάστημα δούλεψε στο Open Russia Foundation του εξόριστου πρώην ολιγάρχη Μιχαήλ Χοντορκόφσκι. Εφυγε κι από εκεί, αναζήτησε αλλού δουλειά, αλλά εισέπραξε τουλάχιστον είκοσι αρνήσεις. Στο μεταξύ οι υποχρεώσεις τρέχουν, μεγαλώνει έναν γιο μαζί με τον πρώην άντρα της, ενώ τον βοηθάει και να μεγαλώσει ένα μωρό με σοβαρή αναπηρία που έχει με τη σημερινή του γυναίκα.

«Βρισκόμαστε στο 2019 και όλα ελέγχονται από το κράτος», έγραψε στη Μάσα Γκέσεν. «Δεν θα αποκτήσω ποτέ άλλη χώρα. Ούτε άλλη ζωή. Θέλω να μπορώ να ζήσω σε αυτή τη χώρα».

Η δημοσιογράφος του New Yorker γνωρίζει καλά τη Μαρία Μπαρόνοβα. Διαδήλωναν μαζί το 2011. Από το 2014 ώς το 2016 τής πήρε μια συνέντευξη που διήρκεσε τριάντα ώρες και στη συνέχεια έγραψε γι’ αυτήν στο βιβλίο της «Το μέλλον είναι Ιστορία: Πώς ο ολοκληρωτισμός επέστρεψε στη Ρωσία». Η Μάσα Γκέσεν ξέρει επίσης πώς έχει γίνει η πατρίδα της στα χρόνια του Πούτιν, βλέπει τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης να κλείνουν και τους δημοσιογράφους να το ρίχνουν στη νέα μόδα, τη διαδικτυακή φιλανθρωπία: γράφουν για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα και καλούν τους αναγνώστες να βοηθήσουν. Υποκαθιστούν έτσι ένα κατεστραμμένο κοινωνικό κράτος και μια διαλυμένη κοινωνία των πολιτών.

Μια τέτοια θέση ανέλαβε και η Μπαρόνοβα στο RT. «Δεν είχα συνειδησιακό πρόβλημα», είπε στην Γκέσεν όταν τη ρώτησε αν η απόφασή της ήταν ηθικά δύσκολη. «Ή μάλλον είχα, αλλά μόνο επειδή ήξερα ότι θα δυσαρεστήσω ανθρώπους που η γνώμη τους μετράει για μένα». Και ποιοι είναι αυτοί, τι έχουν κάνει, με ποιο δικαίωμα θα μπορούσαν να δυσαρεστηθούν;