Η δύσκολη μάχη των Κεντρώων της Βρετανίας

Η δημιουργία ενός νέου φιλοευρωπαϊκού κοινοβουλευτικού σχηματισμού στη Βρετανία από οκτώ Εργατικούς και τρεις Συντηρητικούς βουλευτές που ανεξαρτητοποιήθηκαν από τα κόμματά τους, πυροδοτεί τη συζήτηση για τη δημιουργία ενός νέου κεντρώου κόμματος στη χώρα.

Μέσα σε μια εβδομάδα, το Independent Group πέτυχε τον μεγαλύτερο στόχο του. Μία από τις δύο μεγάλες δυνάμεις, το κόμμα των Εργατικών, υιοθέτησε το δεύτερο δημοψήφισμα, υπό τον φόβο ενός κύματος νέων ανεξαρτητοποιήσεων. Ομως, η επιτυχία των έντεκα βουλευτών είναι ταυτόχρονα και μία θανάσιμη απειλή για τον συνασπισμό τους. Με το Brexit να είναι ουσιαστικά το μοναδικό ζήτημα στη χώρα, και χωρίς το μονοπώλιο του επιχειρήματος για δεύτερο δημοψήφισμα, το νέο κόμμα χάνει τον βασικό λόγο ύπαρξής του. Δεν είναι η μόνη δυσκολία. Οι πιο γνωστοί Remainers Συντηρητικοί και Εργατικοί βουλευτές δεν τους ακολούθησαν. Ο Ντόμινικ Γκριβ ή η Τζάστιν Γκρίνινγκ στους Τόρις δήλωσαν ότι θα αποχωρήσουν μόνο σε περίπτωση άτακτου Brexit. Στους Εργατικούς, ο σκιώδης υπουργός Brexit, Κίερ Στάρμερ, κέρδισε την εσωκομματική μάχη για δεύτερο δημοψήφισμα.

Επιπλέον, οι ανεξάρτητοι βουλευτές πρέπει να ξεπεράσουν την κριτική που δέχονται για οπορτουνισμό. Εχουν τη δυνατότητα να παραιτηθούν, όχι μόνο από το κόμμα, αλλά και από την έδρα τους, και να τη διεκδικήσουν σε επαναληπτικές εκλογές, ως ανεξάρτητοι. Δεν θα το κάνουν, αφού με το πλειοψηφικό σύστημα είναι σχεδόν αδύνατον για ανεξάρτητους υποψηφίους να περάσουν σε ψήφους τα δύο μεγάλα κόμματα.

Την ίδια στιγμή, όμως, το πλειοψηφικό σύστημα έχει διαχρονικά καταστήσει τις νέες πολιτικές δυνάμεις σπάνιο φαινόμενο στη Βρετανία, τη δε κομματική πίστη των βουλευτών παροιμιώδη. Ακόμη και ο συμβολισμός που επιφυλάσσει η κοινοβουλευτική πρακτική στις περιπτώσεις ανεξαρτητοποιήσεων είναι εντυπωσιακός. Οι τρεις βουλευτές των Συντηρητικών πρέπει να διασχίσουν τα τρία μέτρα που χωρίζουν τα αντικριστά έδρανα της συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης και να καθίσουν δίπλα στους Εργατικούς. Για αυτούς τους λόγους, το Independent Group, ένα κεντρώο κόμμα σε μία εποχή που το πολιτικό σύστημα έχει μετακινηθεί προς τα άκρα, προκαλεί ήδη βαθιά εντύπωση στη βρετανική κοινή γνώμη.

Ο αντίκτυπος της νέας κίνησης είναι δύσκολο να εκτιμηθεί εν μέσω της πρωτοφανούς κρίσης που βιώνει η χώρα. Ξέρουμε όμως το σημείο αναφοράς των έντεκα. Είναι το βρετανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDP) που προέκυψε από τη συμμαχία Κεντρώων και Φιλοευρωπαϊστών Εργατικών με τους Φιλελεύθερους το 1981, και πάλι λόγω της στροφής των Labour στη ριζοσπαστική αριστερά.

Τo SDP σκόνταψε στον εκλογικό νόμο, αλλά διαμόρφωσε το πολιτικό σκηνικό σε βάθος χρόνου. Από το 1990 με την επικράτηση του φιλοευρωπαϊστή Τζον Μέιτζορ στην αρχηγία του Συντηρητικών, μέχρι τους εκλογικούς θριάμβους του κεντρώου Τόνι Μπλερ και τη διαδοχή του από τον συνασπισμό του μοντερνιστή Κάμερον με τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες του Νικ Κλεγκ, η Βρετανία έζησε τη μετά-SDP εποχή.

Χρειάστηκαν χρόνια για να αλλάξει το πολιτικό σκηνικό από το SDP, αλλά με το Brexit οι Βρετανοί δεν έχουν πια την πολυτέλεια του χρόνου. Ολα μπορούν να συμβούν πολύ γρήγορα. Σε αυτούς τους απρόβλεπτους και καταιγιστικούς ρυθμούς θα εξακολουθήσουν να προσδοκούν οι βουλευτές του Independent Group, ώστε να φέρουν άμεσα τη χώρα πίσω από τα άκρα στα οποία βρίσκεται σήμερα.