«Πρέπει όλοι μας να ασχοληθούμε με το “τώρα”»

Η μεσημεριανή ώρα ενός παγωμένου Σαββάτου ήταν η μόνη επιτρεπτή στο πρόγραμμα της Αννας Μαρίας Παπαχαραλάμπους. Ηθοποιού – μητέρας, η οποία επιστρατεύει αποθέματα ενέργειας για να επιτελέσει τον ρόλο της ζωής της. Και λέμε επιτέλεση επειδή υπάρχει ένας σκοπός. Να μην αφήσει την οικογένειά της στον αυτόματο πιλότο. Να μην απορροφήσει η τωρινή τηλεοπτική της παρουσία στη σειρά «Η επιστροφή» που προβάλλεται στον Αnt1 τις θεατρικές επιδιώξεις της.

Σε ένα λεπτό νήμα ισορροπίας λοιπόν η διαχείριση χρόνου, επιθυμιών και υποχρεώσεων. Και σε ένα κενό των τηλεοπτικών γυρισμάτων, το δρομολόγιο της ημέρας της μας έφερε στον Χολαργό. Σε ένα καφέ κοντά στη στάση του μετρό, ανταλλάσσουμε εντυπώσεις από μέρες που πέρασαν και άφησαν στο σήμερα σκέψεις ωριμότητας για τις γυναίκες που σε αυτήν τη χώρα προσπαθούν να ξεπεράσουν τα κλισέ της νοικοκυροσύνης, της θηλυκότητας, της καριέρας.

«Στη σχέση μας με τα μίντια, μπαίνεις σε ένα είδος ρόλου, γιατί οι περισσότεροι δημοσιογράφοι κάνουν τις ίδιες ερωτήσεις. Παλιότερα γίνονταν συζητήσεις, σήμερα υπάρχουν άνθρωποι σε διαδικτυακά κυρίως μέσα που δεν ξέρουν να μιλήσουν ελληνικά, να κάνουν ερωτήσεις. Ερχεται μια στο θέατρο που έκανα την “Αθανασία” και μου ζητούσε να της μιλήσω “για αυτό”. Επειδή δεν έχεις προλάβει να το δεις, τουλάχιστον διάβασε. Εγώ δεν θέλω να μιλήσω για αυτό, ρώτα με κάτι. Οταν παίζαμε τη “Μεγάλη μαγεία” με τον Σπύρο Παπαδόπουλο, έρχεται ο δημοσιογράφος και μου λέει: “Μεγάλη μαγεία, Σπύρος Παπαδόπουλος, Αννα Μαρία Παπαχαραλάμπους”. Και με κοίταζε… Μα ρώτα με κάτι, μάθε κάτι για το έργο. Αλλά μην είσαι εντελώς απροετοίμαστος. Δεν μπορώ να κάνω τη δουλειά σου.

ΑΔΙΑΚΡΙΣΙΕΣ. Οι άνθρωποι του θεάτρου έχουν γίνει κοσμικά πρόσωπα. Συνήθως σε ρωτάνε για τα παιδιά σου, τον γάμο σου, τη διαχείριση του ελεύθερου χρόνου σου και πάλι από την αρχή. Πόσο πια θα λέω λεπτομέρειες της ιδιωτικής μου σφαίρας; Βλέπω κοπέλες της δουλειάς μου οι οποίες δεν έχουν παιδιά και τις ρωτάνε αν σκέφτονται τη μητρότητα. Μα πώς γίνονται τόσο αδιάκριτοι και εισβάλλουν στη ζωή των άλλων; Ισως να μη θέλει να κάνει παιδιά ή να μην μπορεί, αλλά ο “δημοσιογράφος” αυτό δεν το ξέρει και θέλει βίαια να το αποκαλύψει. Σε αυτό το στάδιο βρίσκεται η καθιερωμένη μας συνάντηση για την προβολή της δουλειάς μας. Με τρελαίνει αυτό. Τα χειρότερα τα ακούω από την τηλεόραση. Εχω ακούσει στην τηλεόραση ότι “δεν μπορώ να πιστέψω ότι είναι άθεος”. Ε και; Εχει θεσπιστεί από το Σύνταγμα το δικαίωμα στην αθεΐα. Θα το κρίνεις στην τηλεόραση; Οπως το άλλο κλισέ “εσείς οι άνδρες μάς θέλετε κοκέτες” ή “κάθε γυναίκα έχει φάει ένα χαστούκι”. Ολα αυτά δείχνουν ότι είμαστε πολύ πίσω στη νοοτροπία μας. Αυτό το έλλειμμα δημοκρατίας τείνει στο να μειώσουμε τη γυναίκα. Ειδικά τη γυναίκα, επειδή αυτή είναι η αντιπροσωπευτική ομάδα του τηλεοπτικού κοινού. Οταν λοιπόν γίνεται η προσπάθεια χειρισμού, της υπαγορεύεις να είναι περισσότερο σέξι, ωραία, νέα, καλή μάνα και επιτυχημένη. Ή αν δεν γίνεται επιτυχημένη, τότε καλό είναι να μένει σπίτι της».

Τι είναι οι όροι επιτυχίας; «Δεν θέλω να ανήκω σε κανένα από αυτά τα πλαίσια και μάλλον θα θεωρηθώ αποτυχημένη. Το πρότυπο που έχει πέραση είναι η πανέμορφη γυναίκα, μέσα και έξω από το σπίτι της. Ολα είναι μια διαφήμιση και ένα ψέμα που τροφοδοτεί τις σελίδες των σχετικών περιοδικών. Ελπίζω να υπάρχει μία μερίδα αναγνωστών που τα διαβάζει αυτά για πλάκα και τα κρίνει εκφράζοντας τις επιφυλάξεις της. Δεν είναι όλα ιδανικά πλασμένα. Αυτό θα ήταν μη ανθρώπινο».

Στα μέσα της δεκαετίας του ’90 η Αννα Μαρία Παπαχαραλάμπους γίνεται γρήγορα γνωστή όταν στην πρώτη της τηλεοπτική συνεργασία είναι πρωταγωνίστρια της σειράς του Mega «Ψίθυροι καρδιάς» του Μανούσου Μανουσάκη. Υποδύεται την όμορφη νεαρή Ρομά με την οποία ήταν παθιασμένος ένας αρχιτέκτονας, τον οποίο υποδύεται ο Απόστολος Γκλέτσος. Η σειρά ήταν εξαιρετικά δημοφιλής και η τηλεθέασή της ξεπερνά σε ποσοστά ακόμη και το Μουντιάλ του 1998. Ο ατελεύτητος έρωτας ανάμεσα στην Ερατώ και τον Αντώνη έφερε στην Αννα Μαρία Παπαχαραλάμπους δόξα, φήμη, μία ακολουθία τηλεοπτικών εμφανίσεων και κάποιους επιλεκτικούς ρόλους στο θέατρο και το ελληνικό σινεμά.

ΤΟ ΠΟΙΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ. «Το είδος ηθοποιού με αναγνωρισμένη καριέρα στην τηλεόραση έχει κόστος στην Ελλάδα. Υπάρχει δηλαδή ένας αστερίσκος, κάπως αρνητικός. Μέσα στο μυαλό μου δεν μπορώ να χρησιμοποιήσω τη λέξη ποιοτικός ή εμπορικός. Εμπορικό είναι κάτι που κόβει εισιτήρια. Πουλάς και σε ένα θέατρο με είκοσι θέσεις. Βέβαια στους είκοσι θεατές κρίνεις αν αυτό θεωρείται εμπορικό νούμερο. Και η τηλεόραση μπορεί να έχει ποιότητα. Εφόσον αυτό που προβάλλεις είναι αυτό που διαφήμιζες και δεν κοροϊδεύεις τον κόσμο. Δεν θεωρώ ότι ο καλλιτέχνης πρέπει να ασχολείται με νούμερα. Μόνο με το έργο του και με αυτό που δέχτηκε να κάνει. Σήμερα υπάρχει το Netflix, υπάρχουν τόσα άλλα πράγματα που έχει δει ο κόσμος, τα νούμερα του παρελθόντος 50%-70% δεν γίνονται πια. Ωστόσο εξακολουθεί να υπάρχει η ζήτηση για ελληνικές σειρές.

Οι “Ψίθυροι καρδιάς” τότε ήταν πολύ πρωτοποριακή σειρά, έστω και αν έδινε έμφαση στη ρομαντική σχέση. Αυτή η σειρά τότε είχε συστατικά παραμυθιού, βασισμένα στο κλισέ “η φτωχιά και ο πλούσιος”. Ομως η πραγματικότητα δεν είχε τη σημερινή ένταση του κοινωνικού διαχωρισμού. Δεν νομίζω ότι σήμερα θα ήταν δυνατό να κάναμε τους “Ψίθυρους” και να προσδοκούσαμε ότι θα έχει επιτυχία στο όνομα της διαφορετικότητας. Εχει σκληρύνει ο κόσμος, έχουν δημιουργηθεί πλευρές του “εμείς” και οι “άλλοι”. Λες και έχουμε έναν πολιτισμό αυτή τη στιγμή που θα μας τον χαλάσει ο οποιοσδήποτε μπει ανάμεσά μας. Σκληρή η εποχή ακόμη και για τα παιδιά. Πρέπει να τα κρατήσεις λίγο, αλλά δεν μπορείς να πας και ενάντια στη γενιά τους».

Η Αννα, όπως την αποκαλούν στον περίγυρό της, είναι η φίλη των γρήγορων αποφάσεων και της ενθάρρυνσης. «Πρέπει να ασχοληθούμε όλοι μας με το “τώρα” και όχι να αναπολούμε το παρελθόν. Θεωρώ ότι η μεγαλύτερη πίστη μας είναι το “τώρα”. Ολα τα διαπραγματευόμαστε και τα ζούμε για να βγάλουμε ένα πρόγραμμα στο σήμερα. Ο θάνατος της μητέρας μου το υπογράμμισε πολύ. Την ημέρα του θανάτου της, στο σπίτι της είχαν μαζευτεί συγγενείς πολύ υποστηρικτικοί μαζί μας. Εγώ και τα αδέλφια μου με τον πάτερα μας ήμασταν μουδιασμένοι, δεν ξέραμε πώς να το οργανώσουμε κ.λπ. Καθώς έψαχνα φλιτζάνια για να σερβίρουμε τον καφέ, ανοίγω ένα ντουλάπι. Βρήκα ένα σερβίτσιο που ποτέ δεν το είχαμε χρησιμοποιήσει, γιατί η μάνα μου το φύλαγε για “κάποτε”. Και σκέφτηκα πως αυτό το “κάποτε” ήταν εκείνη η στιγμή. Από τότε αποφάσισα ότι υπάρχει το “τώρα”, η διάθεση του να αγοράσεις παλτό το καλοκαίρι για να το βάλεις τον χειμώνα, να φορέσεις παγέτα να βγεις στον δρόμο το πρωί».

ΖΗΤΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ. Πιστεύει στις επενδύσεις ζωής. Στις σχέσεις φιλίας με τριαντάχρονη διάρκεια. Και με πάθος επιδιώκει να μην είναι μέλος μιας αγέλης που δεν ξέρει πώς να διεκδικεί τα δικαιώματά της. «Η τάξη είναι ζήτημα αισθητικής. Από το να περιμένεις να βγει ο κόσμος από το βαγόνι στο μετρό, να μην αφήνεις ανοιχτό το σκέπασμα του κάδου απορριμμάτων, να καθαρίζεις τα πεζοδρόμια από τη βόλτα του σκύλου σου. Αν υπήρχε μία άλλη κουλτούρα, δεν θα εκδηλώναμε συμπεριφορές κοπαδιού. Η κρίση μάς έβαλε σε ένα τέλμα και ζούμε στην αναβλητικότητα. Υπάρχει ένα φαντασιακό περιβάλλον που λέει ότι θα βγούμε στις αγορές, θα τελειώσουμε με τα Μνημόνια κ.λπ. Μα τι έχει αλλάξει στο κράτος; Βλέπω ξαφνικά σε μία γειτονιά οι δρόμοι να είναι ανάστατοι λόγω έργων. Υποδομής μάλιστα. Αναρωτιέμαι γι’ αυτόν τον συντονισμό και υπολογίζω ότι μπήκαμε στην περίοδο των περιφερειακών εκλογών. Δεν θα τελειώσει ποτέ αυτό το γλείψιμο του ψηφοφόρου».

Πλησιάζει απόγευμα και έξω στον πολυσύχναστο δρόμο συγκεντρώνονται οι παρέες των καθιερωμένων συναντήσεων. Ανάμεσά τους εκείνη διακρίνει την τριάδα των μελών της οικογένειάς της. Ενα μεταξύ τους νεύμα ενδοσυνεννόησης για το δικό τους ραντεβού για γεύμα θέτει την ερώτηση λήξης. Κάπου μεταξύ καφέ και λευκού οίνου, λέμε τις αλήθειες μας. Που όμως μένουν αυστηρά δικές μας.

Στο κλασικό θεατρικό ρεπερτόριο ποια είναι η δική της ηρωίδα; «Ολες οι γυναίκες του Τσέχοφ. Η εποχή του μοιάζει με την εποχή μας. Θα ήθελα να ήμουν κάποια ηρωίδα του. Δεν λέω τη Νίνα του “Βυσσινόκηπου”, γιατί απέχω ακόμη ηλικιακά. Οταν διαβάζω τα έργα του, νιώθω σαν να ακουμπάει δικά μου πράγματα. Παράξενο, δεν το έχω ξαναπεί αυτό…».