Πόσο θα διαρκέσει; Από το 2016, τη χρονιά της διπλής πολιτικής αναταραχής – με το δημοψήφισμα στη Βρετανία για το Brexit και την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ -, οι αναλυτές συζητούν για το εάν πρόκειται για μια προσωρινή απόκλιση ή την αρχή μιας νέας εποχής. Ο Γκίντεον Ράχμαν, έγκριτος αρθρογράφος των «Financial Times» φαίνεται πως έχει κατασταλάξει. Και θεωρεί πως όλα δείχνουν ότι οι ιστορικοί στο μέλλον θα κοιτούν τα γεγονότα του 2016 ως την έναρξη ενός νέου κύκλου στη διεθνή ιστορία – αυτοί οι κύκλοι μπορούν να διαρκέσουν πολλά χρόνια, τριάντα κατά μέσο όρο.
Στα χρόνια που ακολούθησαν το «Brexit και Τραμπ», διεθνώς το λαϊκιστικό κίνημα φαίνεται να γίνεται πιο δυναμικό. Το γεγονός, γράφει ο Ράχμαν, ότι ο Τραμπ γίνεται όλο και πιο αντιπαθής για το δυτικό πολιτικό κατεστημένο και τα media μπορεί να θολώσει αυτό το σημείο, δηλαδή το ότι ο αμερικανός πρόεδρος έχει πολλούς θαυμαστές, κάποιοι εκ των οποίων είναι επικεφαλής κυβερνήσεων σε όλον τον κόσμο. Ο Ζαΐρ Μπολσονάρο, νέος πρόεδρος της Βραζιλίας, είναι δηλωμένος θαυμαστής του. Στη Μέση Ανατολή, η σαουδαραβική και η ισραηλινή κυβέρνηση προτιμούν τον Τραμπ από τον Μπαράκ Ομπάμα. Οι κυβερνήσεις της Πολωνίας και της Ουγγαρίας είναι πιο κοντά ιδεολογικά στον Τραμπ απ’ ό,τι στην Κομισιόν της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Ο Ματέο Σαλβίνι, αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, έχει τον Τραμπ ως πρότυπο.
Από την άλλη, η μεγάλη αναταραχή με το Brexit σημαίνει πως λίγα από τα λαϊκιστικά κόμματα της Ευρώπης κάνουν καμπάνια για έξοδο από την ΕΕ. Ομως η ρητορική εναντίον του κατεστημένου που οδήγησε στη νίκη του Brexit στο δημοψήφισμα φαίνεται ότι συνεχίζει να γιγαντώνεται στην Ευρώπη. Βρίσκει έκφραση σε διάφορες μορφές, από τα Κίτρινα Γιλέκα στη Γαλλία έως την άνοδο του κόμματος AfD στη Γερμανία.
Ο βρετανός δημοσιογράφος κάνει μια δυσοίωνη πρόβλεψη: Σύμφωνα με ιστορικά προηγούμενα, εάν ξεκινήσει μια «λαϊκιστική εποχή», μπορεί να διαρκέσει ακόμα και τρεις δεκαετίες. Βέβαια όλα είναι σχετικά, αλλά είναι δυνατόν να εντοπίσουμε δύο συγκεκριμένες εποχές στη μεταπολεμική δυτική πολιτική – και οι δύο διήρκεσαν σχεδόν 30 χρόνια. Η περίοδος 1945-1975, γνωστή ως «χρυσή τριακονταετία» στη Γαλλία, ήταν μια περίοδος ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης σε όλη τη Δύση, μαζί με τη δημιουργία του κράτους πρόνοιας και της κεϊνσιανής διαχείρισης της ζήτησης – όλα ενώ μαινόταν ο Ψυχρός Πόλεμος. Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 αυτό το μοντέλο στον αγγλοσαξονικό κόσμο συνάντησε προβλήματα, με τη Βρετανία να υποφέρει από στασιμοπληθωρισμό και τον πρόεδρο Κάρτερ να διαπιστώνει στις ΗΠΑ «εθνική ασθένεια».
Μια νέα εποχή (η οποία συχνά αποκαλείται νεοφιλελεύθερη) ξεκίνησε το 1979 με την εκλογή της Θάτσερ στη Βρετανία και του Ρίγκαν έναν χρόνο αργότερα στις ΗΠΑ. Με τη δημιουργία του συνδικάτου «Αλληλεγγύη» στην Πολωνία το 1980 άρχισαν να τρίζουν τα θεμέλια του κομμουνιστικού μπλοκ στην Ευρώπη, ενώ λίγο πριν, το 1978, ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ ανήλθε στην εξουσία της Κίνας και ξεκίνησε τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά. Τα θεμέλια της παγκοσμιοποιημένης καπιταλιστικής οικονομίας άρχισαν να στήνονται. Αυτή η «νεοφιλελεύθερη εποχή» διήρκεσε επίσης 30 χρόνια, μέχρι τη διεθνή οικονομική κρίση του 2008. Οπως συνέβη και με τη «χρυσή τριακονταετία», χρειάστηκε να μεσολαβήσουν κάποια χρόνια αβεβαιότητας πριν προκύψει ένα νέο ιδεολογικό κίνημα. Αυτό συνέβη το 2016 με την εκλογή Τραμπ και το Brexit.
Το γεγονός ότι λαϊκιστικά και εθνικιστικά κόμματα σε όλον τον κόσμο παρακολουθούν με προσοχή τον Τραμπ και τον κοπιάρουν συχνά δείχνει ότι ο κύκλος της αντιγραφής έχει ξεκινήσει για τα καλά. Ορμπαν, Σαλβίνι και Μπολσονάρο μιμούνται διαρκώς εκφράσεις και πολιτικές κινήσεις του ενοίκου του Λευκού Οίκου. Η γοργή επέκταση αυτού του νέου πολιτικού στυλ, καταλήγει ο Γκίντεον Ράχμαν, δείχνει πως αυτή η νέα εποχή θα διαρκέσει δεκαετίες. Για να συμβεί σίγουρα αυτό, το λαϊκιστικό κίνημα χρειάζεται και άλλες εκλογικές επιτυχίες. Χρειάζεται επίσης να δείξει ότι μπορεί να φέρει αποτελέσματα. Η «χρυσή τριακονταετία» οδήγησε στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου και η εποχή Ρίγκαν – Θάτσερ χαρακτηρίστηκε από νέα οικονομική ανάπτυξη. Αντίθετα, το Brexit έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα για τη Βρετανία και η κυβέρνηση Τραμπ παραπαίει. Αν οι λαϊκιστές δεν προσφέρουν απτά αποτελέσματα, αυτή η νέα εποχή μπορεί να τελειώσει σύντομα.
