«Να μπαίνουμε στη θέση του άλλου»

Στην Ελλάδα παρουσιάζεται πρώτη φορά. Ωστόσο, το θέμα της είναι εξαιρετικά επίκαιρο. Ισως γιατί αγγίζει ευαίσθητες χορδές: την οργανική αναπηρία. Ο σκηνοθέτης Τάκης Τζαμαργιάς πέντε χρόνια μετά το «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα», συναντιέται ξανά με τον Μάνο Καρατζογιάννη στο έργο «Φυλές» που παρουσιάζεται στο Θέατρο Σταθμός. Δίπλα τους οι Μανώλης Μαυροματάκης, Δημήτρης Κουρούμπαλης, Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Βασιλική Τρουφάκου κι Ελένη Μολέσκη. Το κείμενο της Νίνα Ρέιν, μιας από τις νέες δυναμικές φωνές του βρετανικού θεάτρου, ακροβατεί ανάμεσα στο χιούμορ και τη συγκίνηση, βάζοντας ως πρωταγωνιστή έναν εκ γενετής κωφό. Ο νεαρός Μπίλι έχει μεγαλώσει μέσα σε μια οικογένεια που έχει κάνει τα πάντα για να αμβλύνει τις συνέπειες της ιδιαιτερότητάς του. Ωστόσο, οι σταθερές στη ζωή του ανατρέπονται όταν κάποιος από τη «Φυλή» του τον προσκαλεί να ενταχθεί σε αυτήν. Ο Τάκης Τζαμαργιάς μιλάει για την παράσταση, τις σύγχρονες φυλές και την ιδιαιτερότητα.

Πώς προέκυψε η ιδέα για την παράσταση;

Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά από τον ΘΟΚ, σε μετάφραση της  Ερης Κύργια και σκηνοθεσία της Αθηνάς Κάσιου. Η πρόταση ήρθε από τον Μάνο Καρατζογιάννη και το θέατρο Σταθμός σε μια προσπάθεια να συνεχίσουμε το νήμα της συνεργασίας μας με θεματικό άξονα την ιδιαιτερότητα που ξεκίνησε από την «Πάχνη» και συνεχίστηκε με το «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα».

Τι ιδιαιτερότητες έχει η πρώτη παρουσίαση ενός έργου στη χώρα μας;

Την ευθύνη να γνωρίσεις ένα σπουδαίο έργο στο ελληνικό κοινό, επομένως να σεβαστείς τις ορίζουσές του.

Τι προκλήσεις αντιμετωπίζετε ανεβάζοντας ένα έργο που μιλάει για τις οργανικές αναπηρίες;

Κατά τη γνώμη μου, τα έργα αυτά θέτουν επί σκηνής την οργανικότητα της αναπηρίας ως μοχλό ανάδειξης της δικής μας συναισθηματικής αναπηρίας, προκειμένου να μας ευαισθητοποιήσουν στην αξία της ενσυναίσθησης.

Ποιες είναι οι «Φυλές» που κυριαρχούν στο έργο;

Η κυρίαρχη φυλή στο έργο της Ρέιν είναι η οικογένεια, η οποία και μας καθορίζει. Παράλληλα αναπτύσσεται η φυλή των κωφών, των Εβραίων, των διανοουμένων, ενώ άλλες απλώς υπονοούνται. Ολες αυτές διαμορφώνουν και τη δική τους γλώσσα, τους δικούς τους κανόνες και αξίες και τελικά τα δικά τους ιδεολογήματα. Μέσα σε αυτές τις φυλές τα μέλη της νιώθουν ασφάλεια, προστασία, ταυτόχρονα όμως ορθώνουν και τα δικά τους τείχη. Μέσα σε αυτό το πλέγμα σχέσεων διαμορφώνονται και οι εκάστοτε πολιτικές των κομμάτων.

Πώς εμφανίζονται η «ιδιαιτερότητα» και η «κανονικότητα» μέσα από το έργο; Τι μηνύματα στέλνει η παράσταση;

Αναρωτιέσαι συνεχώς αν η οργανική κωφότητα του Μπίλι αποτελεί την ιδιαιτερότητα ή η κωφότητα των άλλων να επικοινωνήσουν αληθινά και να αφουγκραστούν την ανάγκη του άλλου. Το κυρίαρχο είναι σαν οι λέξεις να μην μπορούν να αποδώσουν ένα πλέγμα συναισθημάτων ακόμα και για τον πιο κοντινό μας. Το ότι δεν υπάρχει ο άλλος και το μόνο που μας νοιάζει είναι η δική μας κυριαρχία.

Θεωρείτε τελικά ότι ο άνθρωπος είναι προορισμένος να ενώνεται με τη φυλή του, όποια κι αν είναι αυτή, όσο κι αν παλεύει να ξεφύγει απ’ αυτήν;

Είναι σίγουρο πως όσο κι αν προσπαθούμε να ξεφύγουμε, τα χαρακτηριστικά της φυλής μας θα μας σημαδεύουν κι αυτό ακριβώς φωτίζει το έργο στο να καταλάβουμε «…τι σημαίνει να είσαι μέλος μιας φυλής και για το πώς ακούμε ο ένας τον άλλον μεταφορικά και κυριολεκτικά». Το ζήτημα είναι να μπορούμε να συμμετέχουμε ουσιαστικά σε μια κανονική ζωή, γκρεμίζοντας εσωτερικούς κανόνες και ιεραρχίες, και να μπαίνουμε στη θέση του άλλου ακόμη κι όταν οι λέξεις του δεν είναι ίδιες με τις δικές μας.