Η αμερικανική εταιρεία Colossal Biosciences, γνωστή για τα φιλόδοξα προγράμματά της που στοχεύουν στην «αναβίωση» εξαφανισμένων ειδών όπως το μαμούθ, το ντόντο και η τίγρη της Τασμανίας, ανακοίνωσε ότι στρέφει πλέον το ενδιαφέρον της στην Αφρική.
Η εταιρεία με έδρα το Ντάλας αποκάλυψε ότι εργάζεται μυστικά για την «επιστροφή» της γαλάζιας αντιλόπης (bluebuck), ενός εντυπωσιακού θηλαστικού που εξαφανίστηκε πριν από περίπου 200 χρόνια. Ο διευθύνων σύμβουλος της Colossal, Ben Lamm, δήλωσε στο CNN πως η προσπάθεια αυτή αποσκοπεί στο να «αντιστραφούν ορισμένες από τις αμαρτίες του παρελθόντος».
Η μπλε αντιλόπη περιπλανιόταν στη νότια Αφρική και αποτελεί το μοναδικό μεγάλο αφρικανικό θηλαστικό που εξαφανίστηκε σε καταγεγραμμένη ιστορία. Η εξαφάνισή του αποδίδεται στο ανεξέλεγκτο κυνήγι κατά την αποικιακή εποχή, στην απώλεια οικοτόπων και στον ανταγωνισμό με τα οικόσιτα ζώα.
Διαβάστε επίσης: Ανταρόλυκος: Επέστρεψε μετά από 10.000 χρόνια – Ποια ζώα θα ακολουθήσουν;
Σύμφωνα με την επικεφαλής επιστημονικών ερευνών της Colossal, Beth Shapiro, «αυτή είναι μια ξεκάθαρη περίπτωση εξαφάνισης που προκάλεσε ο άνθρωπος και πλέον διαθέτουμε την τεχνολογία για να την αντιστρέψουμε». Το bluebuck αποτελεί το πρώτο εγχείρημα της εταιρείας που αφορά τα βοοειδή, ενώ είναι και το πρώτο έργο της που επικεντρώνεται στην ηπειρωτική Αφρική.
Ανασύνθεση DNA και εργαστηριακή κύηση
Οι προσπάθειες ξεκίνησαν το 2024, όταν η εταιρεία εξήγαγε DNA από δείγμα bluebuck που φυλάσσεται στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Σουηδίας. Οι επιστήμονες ανασύνθεσαν το γονιδίωμα του είδους και εντόπισαν τα γονιδιακά χαρακτηριστικά που καθορίζουν τη γαλαζωπή απόχρωση του τριχώματος, το λευκό σημάδι μπροστά από τα μάτια και τα μακριά κυρτά κέρατα.
Η ανάλυση έδειξε ότι οι στενότεροι συγγενείς του bluebuck είναι οι αντιλόπες sable και roan. Η Colossal χρησιμοποιεί το είδος roan ως γενετικό υπόβαθρο, επεξεργάζοντας το DNA του ώστε να πλησιάζει τα χαρακτηριστικά του εξαφανισμένου αντιλόπου. Το έμβρυο θα κυοφορηθεί από θηλυκή roan, με περίοδο κύησης εννέα μηνών.
Ο Ben Lamm εκτίμησε ότι η γέννηση ενός πρώτου δείγματος θα μπορούσε να γίνει «τα επόμενα χρόνια» και όχι δεκαετίες αργότερα. Η διαδικασία απαιτεί περισσότερες γονιδιακές επεξεργασίες από εκείνες που έγιναν για τον dire wolf, αλλά λιγότερες από άλλα έργα της εταιρείας.
Τεχνολογικά επιτεύγματα και προοπτικές
Η Colossal σημείωσε σημαντικές τεχνολογικές προόδους, όπως η επιτυχής συλλογή ωαρίων (ovum pickup) από αντιλόπη roan και η δημιουργία επαγόμενων πολυδύναμων βλαστοκυττάρων (iPSCs), τα οποία μπορούν να μετατραπούν σε διάφορους τύπους ιστών. Και τα δύο θεωρούνται παγκόσμιες πρωτιές για το είδος.
«Έχουμε σημειώσει αρκετή πρόοδο ώστε οι τεχνολογίες να μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα», δήλωσε ο Lamm, προσθέτοντας ότι η εταιρεία είναι ανοιχτή στη συνεργασία με άλλους ερευνητές.
Σήμερα υπάρχουν 29 είδη αντιλόπης παγκοσμίως που θεωρούνται απειλούμενα, μεταξύ των οποίων η dama gazelle, η hirola και η addax. Οι πληθυσμοί τους μειώνονται λόγω απώλειας οικοτόπων και περιορισμένης γενετικής ποικιλότητας.
Επιστημονικές αντιδράσεις και προβληματισμοί
Ο Dr. David Mallon, επισκέπτης καθηγητής στο Manchester Metropolitan University και επίτιμος πρόεδρος της ομάδας ειδικών για τις αντιλόπες της IUCN, χαρακτήρισε το εγχείρημα «εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εξέλιξη», αλλά εξέφρασε επιφυλάξεις για την πρακτική συμβολή του στην προστασία της άγριας ζωής.
«Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον επιστημονικό πείραμα, αλλά υπάρχουν πολύ πιο επείγουσες προτεραιότητες στη διατήρηση των ειδών», σημείωσε, προσθέτοντας ότι μεγάλα ποσά δαπανώνται για έργα επιστημονικού ενδιαφέροντος, ενώ θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην αποτροπή νέων εξαφανίσεων.
Ο ίδιος υπενθύμισε επιτυχημένα προγράμματα επανεισαγωγής, όπως του αραβικού όρυξ και του scimitar-horned oryx, που επανήλθαν στη φύση μετά από προγράμματα αιχμαλωσίας και αναπαραγωγής.
Σχέδιο επανεισαγωγής και συνεργασίες
Η Colossal δηλώνει ότι εργάζεται με περιβαλλοντικές οργανώσεις, ιδιώτες γαιοκτήμονες και κυβερνητικούς φορείς για τη δημιουργία ενός σχεδίου επανεισαγωγής του bluebuck στο φυσικό του περιβάλλον στη νότια Αφρική, σε συνεργασία με το Endangered Wildlife Trust.
Παρότι η εταιρεία χρησιμοποιεί τον όρο «de-extinction», πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι η πλήρης αναβίωση ενός εξαφανισμένου είδους είναι τεχνικά αδύνατη. Ο καθηγητής Dusko Ilic του King’s College London είχε χαρακτηρίσει παλαιότερα τέτοια δείγματα «συνθετικά υποκατάστατα» που απλώς μιμούνται τα φυσικά χαρακτηριστικά των εξαφανισμένων ζώων.
Η ίδια η Shapiro είχε δηλώσει το 2024 ότι «όταν ένα είδος χαθεί, έχει χαθεί οριστικά». Παρ’ όλα αυτά, η Colossal συνεχίζει να προσελκύει επενδυτές, ανάμεσά τους γνωστά ονόματα όπως ο σκηνοθέτης Peter Jackson, η Paris Hilton, ο Tom Brady και ο Tiger Woods. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, η εταιρεία είχε συγκεντρώσει χρηματοδότηση ύψους 555 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το όραμα της Colossal και το μήνυμα για τη βιοποικιλότητα
Η Colossal ιδρύθηκε το 2021 από τον Ben Lamm και τον γενετιστή του Harvard George Church, με πρώτο στόχο την αναβίωση του μαμούθ μέσω γενετικής τροποποίησης του ασιατικού ελέφαντα. Έκτοτε έχει ανακοινώσει σχέδια για την «επιστροφή» και άλλων ειδών όπως η τίγρη της Τασμανίας, το ντόντο και το γιγάντιο πουλί moa.
Ο Lamm υποστηρίζει ότι κάθε ανακοίνωση «αναβίωσης» δημιουργεί ένα «φαινόμενο αύρας» που ενισχύει την ευαισθητοποίηση γύρω από την απώλεια της βιοποικιλότητας. «Η απο-εξαφάνιση δεν είναι η μόνη απάντηση, είναι απλώς μία από τις λύσεις μέσα σε ένα ευρύτερο πεδίο καινοτομίας στη διατήρηση των ειδών», τόνισε.
Πηγή: CNN
