Σε μια ασβεστολιθική σπηλιά στη νότια Ιταλία, δύο άνθρωποι βρέθηκαν θαμμένοι σε μια αγκαλιά που κρατά πάνω από 12.000 χρόνια. Στα τέλη Ιανουαρίου του 2026, ερευνητές ανακοίνωσαν ότι το ζευγάρι ήταν στενοί συγγενείς και ότι ένας από τους δύο έφερε μια σπάνια γενετική πάθηση — την αρχαιότερη γνωστή γενετική διάγνωση που έχει εντοπιστεί ποτέ σε άνθρωπο.
Πέρα από το επιστημονικό «πρώτο», η πιο συγκινητική πτυχή είναι η ανθρώπινη ιστορία πίσω από το εύρημα. Ποιος βοήθησε μια έφηβη με σοβαρή δυσπλασία των άκρων να επιβιώσει στην εποχή των παγετώνων, να βρει τροφή και να φτάσει στην εφηβεία της;
Η σπηλιά που κρύβει μυστικά
Η Grotta del Romito βρίσκεται κοντά στην πόλη Παπασιντέρο στην Καλαβρία, μέσα στο Εθνικό Πάρκο Πολίνο, μια προστατευόμενη περιοχή που εκτείνεται σε περίπου 743 τετραγωνικά μίλια. Εκτός από τη φύση, το πάρκο προστατεύει και πολύτιμα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας από χιλιετίες πριν.
Οι σπηλιές λειτουργούν σαν φυσικές «χρονοκάψουλες», αφού οι σταθερές συνθήκες στο εσωτερικό τους περιορίζουν τη φθορά των οστών και του DNA. Είναι σαν ένα σκοτεινό και δροσερό αρχείο που διατηρεί ό,τι αλλιώς θα είχε χαθεί.
Η αγκαλιά και το μυστήριο
Ο τάφος έγινε διάσημος επειδή οι δύο άνθρωποι είχαν ταφεί αγκαλιασμένοι, με το μικρότερο σώμα μέσα στα χέρια του μεγαλύτερου. Ένα από τα σκελετικά ευρήματα παρουσίαζε ασυνήθιστα κοντά άκρα, γεγονός που για δεκαετίες μπέρδευε τους επιστήμονες ως προς την αιτία — τραυματισμός, πάθηση ή κάτι άγνωστο.
Η ανασκαφή έγινε στις αρχές της δεκαετίας του 1960, και το διπλό αυτό ταφικό εύρημα του 1963 παρέμενε για χρόνια ένα «άλυτο μυστήριο» της ευρωπαϊκής προϊστορίας. Δεν υπήρχαν σημάδια τραύματος, ενώ ακόμη και το φύλο και η συγγένεια των δύο ατόμων ήταν αμφιλεγόμενα.
DNA από το εσωτερικό του αυτιού
Για να απαντήσουν στα ερωτήματα, οι ερευνητές εξήγαγαν αρχαίο DNA από το πυκνό τμήμα του κροταφικού οστού, γνωστό και ως «εσωτερικό αυτί», που διατηρεί καλύτερα το γενετικό υλικό. Στη συνέχεια ανέλυσαν γονίδια που σχετίζονται με την ανάπτυξη του σκελετού και συνέκριναν τα ευρήματα με σύγχρονα γενετικά δεδομένα.
Η ανάλυση ανέτρεψε προηγούμενες υποθέσεις: και οι δύο ήταν γυναίκες και πρώτου βαθμού συγγενείς, πιθανότατα μητέρα και κόρη. Σήμερα είναι γνωστές ως Romito 1 και Romito 2.
Μια σπάνια μετάλλαξη με ξεκάθαρο αποτύπωμα
Η έφηβη Romito 2 είχε ύψος περίπου 1,10 μέτρα, ενώ η Romito περίπου 1,45 μέτρα, πιο κοντή από τον μέσο όρο της εποχής. Οι μετρήσεις οστών υπέδειξαν σκελετική δυσπλασία, και η γενετική ανάλυση το επιβεβαίωσε.
Οι επιστήμονες εντόπισαν ότι η Romito 2 έφερε δύο μεταλλαγμένα αντίγραφα του γονιδίου NPR2, γεγονός που επιβεβαίωσε τη διάγνωση της ακρομεσομελικής δυσπλασίας (τύπου Maroteaux). Η πάθηση αυτή προκαλεί έντονα δυσανάλογο κοντό ανάστημα και σοβαρή βράχυνση των μεσαίων και άκρων τμημάτων των άκρων.
Η Romito 1 πιθανότατα έφερε μία μόνο μεταλλαγμένη εκδοχή του ίδιου γονιδίου, που συνδέεται με πιο ήπια μορφή κοντού αναστήματος. Έτσι, μέσα στην ίδια οικογένεια παρατηρούνται δύο διαφορετικές εκφάνσεις της ίδιας γενετικής οδού.
Μια ευρύτερη γενετική συγγένεια
Η μελέτη εντάσσει τις δύο γυναίκες στον λεγόμενο «πληθυσμό Villabruna», μια ομάδα Ευρωπαίων κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που εξαπλώθηκε μετά την τελευταία εποχή των παγετώνων και συνέβαλε στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής γενετικής κληρονομιάς.
Οι επιστήμονες δεν βρήκαν στοιχεία στενής αιμομιξίας, ωστόσο επισημαίνουν ότι οι τοπικές ομάδες ήταν μικρές, γεγονός που επιτρέπει σε σπάνιες μεταλλάξεις να επιβιώνουν για γενιές.
Επιβίωση στην εποχή των παγετώνων
Το πιο συγκλονιστικό εύρημα είναι ότι η Romito 2 έζησε μέχρι την ύστερη εφηβεία της, παρά τους σοβαρούς σωματικούς περιορισμούς. Αυτό υποδηλώνει ότι η κοινότητά της παρείχε συνεχή φροντίδα και υποστήριξη, ιδιαίτερα ως προς τη διατροφή και τη μετακίνησή της σε ένα σκληρό περιβάλλον.
Όπως σημείωσε ο Alfredo Coppa του Πανεπιστημίου Sapienza, η επιβίωσή της θα απαιτούσε «βοήθεια με την τροφή και την κινητικότητα». Η ανακάλυψη αυτή φωτίζει μια πλευρά ανθρωπιάς σε κοινωνίες της παλαιολιθικής εποχής.
Η σημασία πέρα από την αρχαιολογία
Η ανακάλυψη υπενθυμίζει ότι οι σπάνιες γενετικές ασθένειες δεν είναι αποκλειστικά σύγχρονο φαινόμενο. Παθήσεις που σχετίζονται με το γονίδιο NPR2 εξακολουθούν να διαγιγνώσκονται και σήμερα, ενώ τα αρχαία περιστατικά βοηθούν τους επιστήμονες να εντοπίσουν πόσο βαθιά ριζωμένες είναι ορισμένες μεταλλάξεις στην ανθρώπινη ιστορία.
Παράλληλα, η έρευνα αναδεικνύει τη σημασία της προστασίας φυσικών και πολιτιστικών τοπίων. Η διατήρηση σπηλαίων και αρχαιολογικών χώρων μέσα σε εθνικά πάρκα δεν προστατεύει μόνο τη βιοποικιλότητα αλλά και ανεκτίμητα τεκμήρια της ανθρώπινης εξέλιξης.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό New England Journal of Medicine.
Πηγή: ecoticias.com
