Ένα μοναδικά διατηρημένο προϊστορικό ιλυώδες (λασπώδες) αποτύπωμα ενδέχεται να κρύβει τα αρχαιότερα ανθρώπινα ίχνη που έχουν βρεθεί ποτέ στην Αραβική Χερσόνησο, σύμφωνα με επιστήμονες. Τα επτά αποτυπώματα, εντοπισμένα ανάμεσα σε εκατοντάδες ίχνη προϊστορικών ζώων, εκτιμάται ότι έχουν ηλικία περίπου 115.000 ετών.
Πολλά σημαντικά παλαιοντολογικά και αρχαιολογικά ευρήματα έχουν προκύψει από ανάλογες συνθήκες, όπως αυτή της αρχαίας λίμνης στη βόρεια Σαουδική Αραβία. Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τον χώρο το 2017, βαθιά μέσα στην έρημο Νεφούντ, σε μια τοποθεσία που στα αραβικά αποκαλείται «το ίχνος». Όταν η διάβρωση αποκάλυψε το στρώμα λάσπης, ήρθαν στο φως τα αποτυπώματα, σε μια περιοχή που πριν από περισσότερα από 100.000 χρόνια φαίνεται πως αποτελούσε σημείο έντονης δραστηριότητας.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, όταν οι πληθυσμοί εγκαταλείπουν τέτοιες περιοχές, τα ίχνη τους παραμένουν μέχρι να καλυφθούν από νέο ίζημα. Στην ιστορία της παλαιοντολογίας, αντίστοιχα φαινόμενα διατήρησης έχουν καταγραφεί, όπως στην περίφημη Burgess Shale ή στην περίπτωση ενός απολιθωμένου νόδοσαυρου που βρέθηκε εξαιρετικά καλοδιατηρημένος, επειδή είχε εγκλωβιστεί στη λάσπη και στα ψυχρά νερά του ωκεανού.
Τα ίχνη και η ταυτότητα των δημιουργών τους
Στην επιστημονική τους δημοσίευση, οι ερευνητές αναλύουν γιατί η συγκεκριμένη λάσπη ήταν τόσο ιδιαίτερη: «Μια πειραματική μελέτη σύγχρονων ανθρώπινων αποτυπωμάτων σε λασπώδεις επιφάνειες έδειξε ότι οι λεπτομέρειες χάνονται μέσα σε δύο ημέρες και τα ίχνη καθίστανται αγνώριστα μέσα σε τέσσερις». Αυτό σημαίνει ότι τα αποτυπώματα στο Αλάθαρ διατηρήθηκαν υπό εξαιρετικά σπάνιες συνθήκες, που επιτρέπουν τον ακριβή χρονικό προσδιορισμό τους.
Οι επιστήμονες εντόπισαν επτά αποτυπώματα ανθρωπίνων ποδιών και, με βάση τα αρχαιολογικά δεδομένα για τη διάδοση του Homo sapiens στην περιοχή μεταξύ 130.000 και 80.000 ετών πριν, καθώς και την απουσία του Homo neanderthalensis από τη Λεβαντίνη εκείνη την περίοδο, υποστηρίζουν ότι τα ίχνη ανήκουν σε Homo sapiens. Το μέγεθος των αποτυπωμάτων, άλλωστε, είναι πιο συμβατό με αυτό των πρώιμων σύγχρονων ανθρώπων.
Μια σύντομη επίσκεψη στην προϊστορική λίμνη
Η λίμνη του Αλάθαρ φαίνεται πως αποτελούσε μέρος ενός προϊστορικού «διαδρόμου» που συνέδεε περιοχές με γλυκό νερό, προσελκύοντας ζώα και ανθρώπους καθώς μετακινούνταν με τις εποχές ή τις κλιματικές αλλαγές. Στην περιοχή δεν βρέθηκαν ενδείξεις ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως εργαλεία ή κομμένα οστά ζώων, γεγονός που δείχνει ότι οι άνθρωποι πέρασαν από εκεί μόνο προσωρινά.
«Η έλλειψη αρχαιολογικών στοιχείων υποδηλώνει ότι η λίμνη Αλάθαρ επισκέφθηκε για μικρό χρονικό διάστημα από ανθρώπους», σημειώνουν οι ερευνητές. «Τα ευρήματα δείχνουν ότι η παρουσία αυτή συνδεόταν κυρίως με την ανάγκη για πόσιμο νερό κατά τη διάρκεια μιας ξηρής περιόδου της τελευταίας μεσοπαγετώδους εποχής».
Οι Homo sapiens που άφησαν αυτά τα ίχνη ίσως ήταν οι τελευταίοι ταξιδιώτες που διέσχιζαν ένα εύκρατο τοπίο, λίγο πριν την έλευση μιας νέας εποχής παγετώνων. Τα αποτυπώματά τους διασώθηκαν, ακριβώς επειδή κανείς άλλος δεν πέρασε από εκεί πριν καλυφθούν από νέο στρώμα ιζήματος.
