Στην ιστορία της ανθρωπότητας, ελάχιστες στιγμές μπορούν να χαρακτηριστούν ως πραγματικά «σημεία καμπής».
Όμως, η αυγή της 1ης Οκτωβρίου του 331 π.Χ., στις πεδιάδες των Γαυγαμήλων, δεν ήταν απλώς η αρχή μιας μάχης· ήταν η ληξιαρχική πράξη θανάτου μιας ολόκληρης αυτοκρατορίας και η γέννηση ενός νέου κόσμου.
Εκεί, ο Μακεδόνας στρατηλάτης Αλέξανδρος Γ’, σε ηλικία μόλις 25 ετών, πέτυχε αυτό που φάνταζε αδιανόητο για αιώνες: την οριστική κατάλυση της Περσικής Αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών.
Ο μόνος κυρίαρχος της Ασίας
Η Περσική Αυτοκρατορία δεν ήταν ένα τυχαίο κράτος. Ήταν η μεγαλύτερη υπερδύναμη που είχε γνωρίσει η αρχαιότητα, εκτεινόμενη από τη Θράκη μέχρι την Ινδία.
Πολλοί επιχείρησαν να την κλονίσουν, αλλά μόνο ένας κατάφερε να την υποτάξει ολοκληρωτικά.
Ενώ ο Γρανικός άνοιξε τις πύλες της Μικράς Ασίας και η Ισσός έδωσε τον έλεγχο της Μεσογείου, τα Γαυγάμηλα ήταν η αναμέτρηση που έκρινε το στέμμα της Ασίας.
Ο Αλέξανδρος δεν αναζητούσε μια απλή νίκη· αναζητούσε την ολοκληρωτική επικράτηση. Αρνούμενος τις δελεαστικές προτάσεις ειρήνης του Δαρείου Γ’ μετά την Ισσό –που του πρόσφεραν τα μισά εδάφη της αυτοκρατορίας– ο Μακεδόνας βασιλιάς απέδειξε ότι το όραμά του δεν είχε σύνορα. Για εκείνον, ο κόσμος δεν χωρούσε δύο ήλιους.
Η στρατηγική μεγαλοφυΐα απέναντι στους αριθμούς
Στα Γαυγάμηλα, η στρατιωτική ευφυΐα του Αλεξάνδρου έλαμψε περισσότερο από κάθε άλλη φορά.
Ο Δαρείος είχε επιλέξει προσεκτικά το πεδίο: μια αχανή πεδιάδα, την οποία είχε ισοπεδώσει τεχνητά για να διευκολύνει τα τρομερά δρεπανηφόρα άρματά του και τον τεράστιο όγκο του στρατού του, που αριθμούσε εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες.
Ο Αλέξανδρος, με σαφώς λιγότερες δυνάμεις (περίπου 47.000 άνδρες), έπρεπε να βρει έναν τρόπο να διασπάσει μια ατελείωτη ανθρώπινη γραμμή.
Η ιδιοφυΐα του φάνηκε σε τρία επίπεδα:
Η λοξή φάλαγγα : Αντί να επιτεθεί μετωπικά, ο Αλέξανδρος παρέταξε τον στρατό του υπό γωνία, αναγκάζοντας τους Πέρσες να μετακινηθούν για να τον πλαγιοκοπήσουν. Αυτή η κίνηση δημιούργησε ένα κενό στην περσική παράταξη.
Η ψυχραιμία και η αναμονή: Παρά την πίεση που δέχονταν τα πλάγιά του, ο Αλέξανδρος περίμενε την κατάλληλη στιγμή. Όταν είδε το ρήγμα στο κέντρο των Περσών, δεν δίστασε. Σχημάτισε μια «σφήνα» με το Εταιρικό Ιππικό και την Πεσέταιρη Φάλαγγα και όρμησε απευθείας προς το μέρος του Δαρείου.
Ο ψυχολογικός πόλεμος: Ο στόχος δεν ήταν να σκοτώσει κάθε Πέρση στρατιώτη, αλλά να προκαλέσει πανικό στην ηγεσία.
Η θέα του Αλεξάνδρου να επελαύνει ακάθεκτος προς το μέρος του, ανάγκασε τον Δαρείο να τραπεί σε φυγή. Η φυγή του βασιλιά σήμανε την κατάρρευση του ηθικού ενός ολόκληρου στρατεύματος.
Η κληρονομιά μιας νίκης
Η μάχη στα Γαυγάμηλα δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική επιτυχία· ήταν το κλειδί που ξεκλείδωσε τις θρυλικές πόλεις της Ανατολής.
Η Βαβυλώνα, τα Σούσα και η Περσέπολη έπεσαν στα χέρια του. Ο Αλέξανδρος δεν ήταν πλέον ένας Έλληνας εισβολέας, αλλά ο νόμιμος διάδοχος του θρόνου των Αχαιμενιδών.
Η σημασία της μάχης αντανακλάται στην παγκόσμια ιστορία: με αυτήν ξεκίνησε η Ελληνιστική Εποχή.
Ο ελληνικός πολιτισμός, η γλώσσα και η σκέψη μεταφέρθηκαν στα βάθη της Ασίας, δημιουργώντας ένα πολιτισμικό κράμα που επηρέασε την ανθρωπότητα για αιώνες.
Ο Αλέξανδρος στα Γαυγάμηλα απέδειξε ότι η Ιστορία δεν γράφεται από τους πολλούς, αλλά από εκείνους που έχουν την τόλμη να φανταστούν το αδύνατο και την ιδιοφυΐα να το πραγματοποιήσουν.
Ήταν η στιγμή που ο «Μέγας» κέρδισε επάξια τον τίτλο του, αφήνοντας πίσω του μια αυτοκρατορία που κανείς άλλος, πριν ή μετά από αυτόν, δεν κατάφερε να δαμάσει με τέτοιο τρόπο.
