Σε ένα ακόμη επεισόδιο έντασης στη Μέση Ανατολή, η αντιπαράθεση μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και της Τεχεράνης φέρνει στο προσκήνιο ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη: το Στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, γνωστό από την αρχαιότητα ως «Πύλες των Δακρύων».
Η απειλή του Ιράν για πιθανό κλείσιμο του στενού έρχεται ως απάντηση στις δηλώσεις του Τραμπ, ο οποίος προειδοποίησε με σκληρή γλώσσα για «κόλαση» αν διαταραχθεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Ο σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη, Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί, ξεκαθάρισε ότι το Μπαμπ ελ Μαντέμπ μπορεί να μετατραπεί σε αντίστοιχο γεωπολιτικό «όπλο», ικανό να επηρεάσει άμεσα τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Τι είναι το Μπαμπ ελ Μαντέμπ
Το στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελεί τη θαλάσσια δίοδο που ενώνει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και κατ’ επέκταση με τον Ινδικό Ωκεανό. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα «σημεία συμφόρησης» (chokepoints) του παγκόσμιου εμπορίου.
Η απόσταση από τη μία πλευρά στην άλλη φτάνει περίπου τα 26 χιλιόμετρα, εκτεινόμενη από το Ρας Μενχέλι στην Υεμένη έως το Ρας Σιγιάν στο Τζιμπουτί.
Στο κέντρο του στενού βρίσκεται το νησί Περίμ (αρχαία «νήσος του Διοδώρου»), το οποίο χωρίζει τη δίοδο σε δύο βασικά κανάλια:
- το ανατολικό, γνωστό ως Μπαμπ Ισκέντερ («Στενό του Αλέξανδρου»), με πλάτος περίπου 5,3 χιλιόμετρα
- το δυτικό, Ντακτ-ελ-Μαγιούν, με πλάτος άνω των 20 χιλιομέτρων και πολύ μεγαλύτερο βάθος
Κοντά στις ακτές του Τζιμπουτί βρίσκονται και οι νησίδες που είναι γνωστές ως «Επτά Αδέλφια».
Γιατί λέγεται «Πύλες των Δακρύων»
Η ονομασία «Πύλες των Δακρύων» προέρχεται από την αρχαιότητα και συνδέεται τόσο με τους επικίνδυνους ανέμους και ρεύματα όσο και με τα ναυάγια που σημειώνονταν στην περιοχή. Το πέρασμα θεωρούνταν δύσκολο και συχνά θανατηφόρο για τους ναυτικούς, κάτι που του έδωσε μια σχεδόν μυθική διάσταση.
Γεωπολιτική σημασία
Σήμερα, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελεί ζωτικής σημασίας αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο. Από το στενό διέρχεται σημαντικό ποσοστό των θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και εμπορευμάτων που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία μέσω της Διώρυγα του Σουέζ.
Ένα ενδεχόμενο κλείσιμό του θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστιες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, αυξάνοντας το κόστος μεταφορών και επηρεάζοντας άμεσα τις τιμές της ενέργειας.
Η νέα απειλή και οι διεθνείς ανησυχίες
Οι δηλώσεις του Βελαγιατί ότι το Μπαμπ ελ Μαντέμπ μπορεί να αντιμετωπιστεί όπως το Στενό του Ορμούζ εντείνουν την ανησυχία της διεθνούς κοινότητας. Η περιοχή βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο συγκρούσεων και γεωπολιτικών ανταγωνισμών, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε απειλή διακοπής της ναυσιπλοΐας ιδιαίτερα σοβαρή.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζει περαιτέρω τους τόνους, με την κατάσταση να εξελίσσεται σε ένα επικίνδυνο «μπρα ντε φερ» που μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την περιοχή αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι «Πύλες των Δακρύων» παραμένουν ένα από τα πιο κρίσιμα και εύθραυστα σημεία του παγκόσμιου χάρτη — και κάθε εξέλιξη γύρω από αυτές παρακολουθείται με κομμένη την ανάσα.
