Η αύξηση 61% στις τιμές κατοικιών από το 2010 οδηγεί σε προτάσεις για ευρωπαϊκό σχέδιο προσιτής κατοικίας, φορολογικές ελαφρύνσεις και μεγαλύτερη χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ.
Η στεγαστική κρίση που πλήττει ολοένα και περισσότερες χώρες της Ευρώπης βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο ενέκρινε έκθεση με σειρά προτάσεων για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης δυσκολίας πρόσβασης σε προσιτή κατοικία στην ΕΕ. Το κείμενο, αν και δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα, επιδιώκει να θέσει τις βάσεις για μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική στέγασης.
Η έκθεση εγκρίθηκε με 367 ψήφους υπέρ, 166 κατά και 84 αποχές και υπογραμμίζει ότι η κρίση οφείλεται κυρίως στην ανεπαρκή προσφορά κατοικιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι τιμές των κατοικιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν κατά περίπου 61% μεταξύ 2010 και 2025, ενώ τα ενοίκια σημείωσαν άνοδο σχεδόν 30% την ίδια περίοδο.
Η ανάγκη για μαζική αύξηση της οικοδομής
Σύμφωνα με την έκθεση, η Ευρώπη θα πρέπει να αυξήσει σημαντικά τον ρυθμό κατασκευής κατοικιών τα επόμενα χρόνια. Υπολογίζεται ότι θα χρειαστούν περίπου 650.000 επιπλέον κατοικίες ετησίως μέσα στην επόμενη δεκαετία προκειμένου να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση και να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές.
Η πρόταση εστιάζει ιδιαίτερα στη μείωση της γραφειοκρατίας που επιβαρύνει την οικοδομική δραστηριότητα. Οι ευρωβουλευτές ζητούν την απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών και την επιτάχυνση της έκδοσης οικοδομικών αδειών. Σε ορισμένες περιπτώσεις προτείνεται η πλήρης ψηφιοποίηση των διαδικασιών, με στόχο οι άδειες να εκδίδονται ακόμη και μέσα σε 60 ημέρες.
Παράλληλα, η έκθεση επισημαίνει ότι, αν και η στεγαστική πολιτική παραμένει κυρίως αρμοδιότητα των κρατών-μελών και των τοπικών αρχών, η ευρωπαϊκή συνεργασία είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση μιας κρίσης που πλέον επηρεάζει εκατομμύρια πολίτες σε όλη την Ένωση.
Η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προβλέπει την κινητοποίηση τόσο δημόσιων όσο και ιδιωτικών επενδύσεων για την κατασκευή και ανακαίνιση κατοικιών. Σε αυτό το πλαίσιο, ζητείται η ενίσχυση του ρόλου της European Investment Bank στη χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται με την προσιτή κατοικία.
Ένα από τα βασικά μέτρα που εξετάζονται είναι η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τον ΦΠΑ, ώστε να επιτραπούν μειωμένοι συντελεστές στην κατασκευή, την ανακαίνιση και την ενοικίαση κατοικιών. Οι υποστηρικτές της πρότασης θεωρούν ότι μια τέτοια πολιτική θα μπορούσε να μειώσει το κόστος των νέων έργων και να ενθαρρύνει περισσότερες επενδύσεις στον τομέα της κατοικίας.
Η έκθεση προτείνει επίσης πολιτικές που θα διευκολύνουν την πρόσβαση στη στέγαση για νέους ανθρώπους, αγοραστές πρώτης κατοικίας και οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα. Επιπλέον, δίνεται έμφαση στην καταπολέμηση της αστεγίας και στη δημιουργία καλύτερων ευρωπαϊκών βάσεων δεδομένων για την αγορά κατοικίας, ώστε οι κυβερνήσεις να μπορούν να λαμβάνουν πιο αποτελεσματικά μέτρα.
Υποστήριξη αλλά και έντονες επικρίσεις
Η πρόταση έχει λάβει θετικά σχόλια από ορισμένους φορείς της αγοράς.
Ωστόσο, το κείμενο προκάλεσε και σημαντικές αντιδράσεις. Ορισμένοι ευρωβουλευτές υποστηρίζουν ότι η έκθεση δεν αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες της στεγαστικής κρίσης, όπως η κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων, η χρηματοοικονομική πίεση στον κλάδο των ακινήτων ή ο αντίκτυπος της εξάπλωσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Οι επικριτές θεωρούν ότι η αύξηση της οικοδομικής δραστηριότητας από μόνη της δεν αρκεί για να μειωθούν οι τιμές των κατοικιών. Χωρίς αυστηρότερη ρύθμιση της αγοράς και ισχυρότερη δημόσια παρέμβαση, υποστηρίζουν ότι η νέα προσφορά μπορεί τελικά να απορροφηθεί από επενδυτικά κεφάλαια και κερδοσκοπικές δραστηριότητες.
Ένα πρώτο βήμα για ευρωπαϊκή πολιτική στέγασης
Παρότι η έκθεση δεν δημιουργεί άμεσες νομοθετικές υποχρεώσεις, θεωρείται σημαντικό πολιτικό σήμα προς την Κομισιόν για την ανάγκη ανάπτυξης μιας πιο ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη στέγαση.
Η ραγδαία αύξηση των τιμών των κατοικιών και των ενοικίων έχει ήδη μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά ζητήματα στην Ευρώπη. Για πολλούς αναλυτές, η συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί την αρχή μιας ευρύτερης πολιτικής προσπάθειας για την αντιμετώπιση μιας κρίσης που επηρεάζει την οικονομική σταθερότητα αλλά και την κοινωνική συνοχή σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
