Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι θα προχωρήσει σε άρση ορισμένων κυρώσεων που έχει επιβάλει στο πετρέλαιο, με στόχο –όπως είπε– «να μειωθούν οι τιμές», οι οποίες εκτοξεύθηκαν λόγω του πολέμου που διεξάγουν οι Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με το Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Η άνοδος των τιμών οφείλεται στις δυσκολίες εφοδιασμού από τις χώρες του Κόλπου και στον αποκλεισμό του στρατηγικής σημασίας στενού του Χορμούζ. Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από το 2022, έτος κατά το οποίο ξεκίνησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, γεγονός που οδήγησε την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες της Ομάδας των Επτά (G7) να επιβάλουν κυρώσεις στον ρωσικό πετρελαϊκό τομέα.
Ο αμερικανός πρόεδρος είχε αρχικά δηλώσει ότι η αύξηση των τιμών αποτελεί «μικρό τίμημα για την ειρήνη και την ασφάλεια» παγκοσμίως. Ωστόσο, το βράδυ της Δευτέρας προχώρησε σε απροσδόκητη μεταστροφή πολιτικής.
«Θα άρουμε επίσης ορισμένες κυρώσεις που συνδέονται με το πετρέλαιο για να μειώσουμε τις τιμές (…) μέχρι αυτό να τακτοποιηθεί», ανέφερε ο Τραμπ σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία με τον ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν.
Δεν προσδιόρισε ποιες κυρώσεις εννοεί ούτε ποιες χώρες αφορά η απόφαση. «Μετά, ποιος ξέρει; Ίσως να μην χρειαστεί να τις επαναφέρουμε. Θα υπάρχει τόση ειρήνη», πρόσθεσε χαρακτηριστικά. Η ανακοίνωση οδήγησε σήμερα σε πτώση περίπου 10% της τιμής του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.
Εξαιρέσεις και πιέσεις στην αγορά
Ήδη από την περασμένη Τετάρτη, η Ουάσινγκτον είχε εξαιρέσει την Ινδία από τις κυρώσεις, επιτρέποντάς της να εισάγει για έναν μήνα ρωσικό πετρέλαιο, ακόμη και από πλοία που βρίσκονται υπό περιορισμούς.
Ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι «μελετά» τη διεύρυνση της άρσης των κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο, προκειμένου «να ανακουφισθεί η αγορά» όσο διαρκεί η σύγκρουση. Από την πλευρά της, η Μόσχα επιβεβαίωσε ότι βρίσκεται σε σχετική συζήτηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι κινήσεις αυτές αντικατοπτρίζουν την ανησυχία του Λευκού Οίκου, ο οποίος επιδιώκει να αποτρέψει μια νέα έκρηξη των τιμών, αυξάνοντας την παγκόσμια προσφορά πριν από τις εκλογές των μέσων της προεδρικής θητείας στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο.
Ωστόσο, μια τέτοια χαλάρωση δημιουργεί δίλημμα για την Ουάσινγκτον, που από το 2022 προσπαθεί να περιορίσει τις δυνατότητες της Μόσχας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η ρωσική διάσταση και οι διεθνείς ισορροπίες
Τον Οκτώβριο 2025, η Ουάσινγκτον είχε προσθέσει τις ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες Rosneft και Lukoil στον κατάλογο των κυρώσεων, επιδιώκοντας να αυξήσει την πίεση στο Κρεμλίνο. Ωστόσο, λίγες ημέρες αργότερα ήρθησαν, χωρίς εξήγηση, οι κυρώσεις που αφορούσαν τις γερμανικές θυγατρικές της Rosneft.
Τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο βρίσκονταν τον Ιανουάριο στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε ετών, προκαλώντας έντονες πιέσεις στη ρωσική οικονομία.
Η Ασία στο επίκεντρο των εξελίξεων
Πριν από την επίθεση στην Ουκρανία, η Ρωσία αποτελούσε βασικό προμηθευτή πετρελαίου και αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έκτοτε, στράφηκε προς την Ασία, με κύριους αποδέκτες την Κίνα, την Ινδία, τη Νότια Κορέα και το Βιετνάμ.
Οι ίδιες αυτές χώρες είναι και οι πλέον εκτεθειμένες στον αποκλεισμό του στενού του Χορμούζ, γεγονός που αυξάνει την ενεργειακή τους ανασφάλεια. Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Τραμπ –όπως η σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα και ο πόλεμος εναντίον του Ιράν– έχουν οδηγήσει πολλές πετρελαιοεισαγωγικές χώρες να στραφούν προς τη ρωσική αγορά.
«Τώρα που οι προμήθειες αυτές αμφισβητούνται, αυτός που κυρίως ωφελείται είναι η Ρωσία, η οποία είναι έτοιμη να αυξήσει τις εξαγωγές της πετρελαίου προς την Κίνα», σημείωσαν οι αναλυτές του Carnegie Russia Eurasia Center σε πρόσφατη έκθεσή τους.
Η Μόσχα, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, υποστηρίζει ότι «οι θαλάσσιες οδοί που επιτρέπουν τον εφοδιασμό της Κίνας μπορεί να κλείσουν ανά πάσα στιγμή από τις Ηνωμένες Πολιτείες» και ότι «η μοναδική αξιόπιστη επιλογή είναι οι αγωγοί και οι οδοί από τη Ρωσία».
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε τη Δευτέρα έτοιμος να προμηθεύσει τις ευρωπαϊκές χώρες με πετρέλαιο και φυσικό αέριο, εφόσον ταχθούν υπέρ μιας «διαρκούς και σταθερής συνεργασίας» με τη Μόσχα.
