Η ανεξάρτητη αποστολή του ΟΗΕ, που διερευνά παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν, καταδίκασε έντονα τις επιθέσεις του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον της Τεχεράνης, καθώς και τα αντίποινα του Ιράν στην περιοχή. Σύμφωνα με την αποστολή, όλες αυτές οι ενέργειες συνιστούν παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Ο Χάρτης του ΟΗΕ απαγορεύει ρητά τη χρήση βίας που στρέφεται κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους. Η αποστολή εξέφρασε την ανησυχία της για τις θανατηφόρες επιθέσεις που είχαν στόχο Ιρανούς αξιωματούχους, υπογραμμίζοντας ότι «οι εξωδικαστικές εκτελέσεις δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη δικαιοσύνη».
Η συγκεκριμένη αποστολή διερεύνησης γεγονότων, η οποία συγκροτήθηκε το 2022 από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, «καταδικάζει έντονα» τις ισραηλοαμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν. Στην ανακοίνωσή της αναφέρει πως δεκάδες Ιρανοί αξιωματούχοι σκοτώθηκαν σε στοχευμένες αεροπορικές επιδρομές και τονίζει ότι, ακόμη κι αν κάποιοι από αυτούς ευθύνονταν για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή διεθνή εγκλήματα, «η εξωδικαστική στέρηση ζωής δεν αποτελεί αποδεκτό μέσο για την απόδοση δικαιοσύνης βάσει του διεθνούς δικαίου».
Η αποστολή εξέφρασε επίσης σοκ για την επίθεση κατά σχολείου θηλέων στην πόλη Μινάμπ, την πρώτη ημέρα των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Τα περισσότερα θύματα ήταν μαθήτριες ηλικίας επτά έως δώδεκα ετών. Ξεχωριστή ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ ανέφερε, επικαλούμενη αναφορές, ότι περισσότεροι από 160 ανήλικοι έχασαν τη ζωή τους.
Η αποστολή και το έργο της
Η διερευνητική αποστολή συγκροτήθηκε τον Νοέμβριο του 2022, μετά την καταστολή των διαδηλώσεων που ξέσπασαν στο Ιράν ύστερα από τον θάνατο της Μαχσά Αμινί, η οποία είχε συλληφθεί από τις αρχές. Αποτελείται από τρεις ερευνητές, με αποστολή τη συλλογή και διατήρηση αποδεικτικών στοιχείων για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, δεν έχει λάβει άδεια εισόδου στη χώρα από την ιρανική κυβέρνηση.
Η αποστολή εξέφρασε τη λύπη της για το γεγονός ότι ο ιρανικός λαός βρίσκεται «παγιδευμένος ανάμεσα σε μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική εκστρατεία που μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή μήνες και σε μια κυβέρνηση με μακρά ιστορία σοβαρών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Ανησυχία για τους κρατούμενους και τη συνέχιση της βίας
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασαν οι ερευνητές για την τύχη των κρατουμένων στο Ιράν, και κυρίως για τις «δεκάδες χιλιάδες» ανθρώπων που βρίσκονται υπό κράτηση λόγω της καταστολής των διαδηλώσεων που ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου. Τόνισαν ότι «είναι ζωτικής σημασίας οι στρατιωτικές επιθέσεις – όπως αυτή που πραγματοποιήθηκε στη φυλακή Εβίν στην Τεχεράνη από τον ισραηλινό στρατό στις 23 Ιουνίου 2025 – να μην επαναληφθούν».
Σύμφωνα με έρευνα του ΟΗΕ, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν συλληφθεί, υποβληθεί σε βασανιστήρια και αντιμετωπίζουν τη θανατική ποινή, μετά τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων που ξέσπασαν στα τέλη του 2025 ως απάντηση στην οικονομική κρίση της χώρας.
