Τον Ιούλιο του 1974 με εντολή του Αρχηγείου Ενόπλων Δυνάμεων, η Α’ Μοίρα Καταδρομών (Α’ ΜΚ) αποτέλεσε την επίλεκτη Ελληνική μονάδα στην οποία έτυχε ο κλήρος να συμμετέχει στην επιχείρηση ενίσχυσης της Κύπρου, γνωστή με την κωδική ονομασία “Νίκη”.
Τριακόσιοι σαράντα τέσσερις (344) Καταδρομείς της Μοίρας, πριν τα μεσάνυχτα της 21ης / 22ης Ιουλίου 1974 μαζί με δύο διμοιρίες της Γ’ ΜΚ, υπό τη διοίκηση του ταγματάρχη Παπαμελετίου, επιβιβάστηκαν σε δεκαπέντε μεταγωγικά αεροσκάφη τύπου NORTH Noratlas της 354 Μοίρα Μεταφορών Πήγασος, στο αεροδρόμιο του Ακρωτηρίου Χανίων Κρήτης, με αποστολή την αποβίβασή τους στη Λευκωσία.
Παρόλο το θλιβερό γεγονός της πτώσης ενός αεροσκάφους και της προσβολής ολων των άλλων, από εχθρικά και φίλια αντιαεροπορικά πυρά (29 νεκροί και 11 τραυματίες Καταδρομείς), η υπόλοιπη Μοίρα, υπερασπίστηκε ηρωικά το Διεθνές Αεροδρόμιο Λευκωσίας, μέχρι την παράδοσή του στις δυνάμεις του ΟΗΕ, δίχως καμία περαιτέρω απώλεια.
Στην συνέχεια η Μοίρα συνέχισε να πολεμά τους τούρκους εισβολείς με κεκαλυμμένη ταυτότητα, ως 35 ΜΚ, συμμετέχοντας στις μάχες της Σχολής Γρηγορίου και την υπεράσπιση της Λευκωσίας.
Οι απώλειες της Μοίρας την περίοδο αυτή, αναγράφονται στην επιτύμβιο στήλη στον χώρο του ηρώου των πεσόντων Ελλαδιτών στον τύμβο της Μακεδονίτισσας στην Λευκωσία της Κύπρου, σε λιτό πυραμιδόσχημο μνημείο και το ανάλογο μνημείο στον χώρο παρατάξεων του στρατοπέδου των Αλεξιπτωτιστών στο αεροδρόμιο του Μάλεμε στην Κρήτη.
Η Ελληνική Δύναμη Κύπρου (ΕΛΔΥΚ) συγκροτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου του 1959 στον Άγιο Στέφανο Αττικής, μετά από την υπογραφή της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης της Δημοκρατίας της Κύπρου. Στις 16 Αυγούστου του 1960 οι δυνάμεις της ΕΛΔΥΚ αποβιβάστηκαν στο Λιμάνι της Αμμοχώστου με το αρματαγωγό «Αλιάκμων».
Η ΕΛΔΥΚ αποτελούνταν από τη Διοίκηση, το Επιτελείο, το 1ο και 2ο Τάγμα Πεζικού, το Λόχο Υποστήριξης και Λόχο Διοίκησης. Το σύνολο της ήταν 950 αξιωματικοί και οπλίτες. Η εγκατάσταση της ήταν σε στρατόπεδο δυτικά της Λευκωσίας στον οικισμό Γερόλακκος και υπαγόταν στο Τριμερές Στρατηγείο.
Όταν σημειώθηκαν τα πρώτα σοβαρά ελληνοτουρκικά επεισόδια το 1963, η εμπλοκή των τμημάτων της ΕΛΔΥΚ αποφεύχθηκε ύστερα από παρέμβαση της Βρετανίας.
Σε επεισόδια που ξέσπασαν το Μάρτιο του 1964, ωστόσο, σκοτώθηκε ένας υπαξιωματικός της ΕΛΔΥΚ, ο επιλοχίας Σ. Καραγιάννης, ενώ τον Μάιο της ίδιας χρονιάς εκτελέστηκαν εν ψυχρώ στην τουρκική συνοικία της Αμμοχώστου οι Έλληνες αξιωματικοί Δ. Πούλιος και Β. Καποτάς και ο οδηγός τους, αστυνομικός Κ. Παντελίδης.
Πραξικόπημα 15ης Ιουλίου 1974
Την 15η Ιουλίου 1974, η ΕΛΔΥΚ, από κοινού με τις δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς, συμμετείχε στο Πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου και έπειτα από σύντομες αλλά σφοδρές μάχες σε ολόκληρη την Κύπρο κατάφεραν να ανατρέψουν την νόμιμη κυβέρνηση. Συγκεκριμένα, δυνάμεις της ΕΛΔΥΚ έλαβαν ενεργά μέρος στις εχθροπραξίες στην περιοχή της Λευκωσίας: συμμετείχαν στην επίθεση εναντίον του Προεδρικού Μεγάρου, στην κατάληψη του αεροδρομίου καθώς και στην κατάληψη των φυλακών της πόλης.
Τουρκική εισβολή Ιουλίου 1974
Σύμφωνα με τις σημειώσεις του Απόρρητου Πολεμικού Ημερολογίου της ΕΛΔΥΚ, το οποίο κρατούσε πριν αλλά και κατά τη διάρκεια της εισβολής ο ταγματάρχης Θεοδόσης Καλλιώρας, τότε διευθυντής του 3ου γραφείου της Ελληνικής μονάδας, η πρώτη βόμβα που έπεσε στην Κύπρο χτύπησε το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ.
Σκότωσε και τραυμάτισε προσωπικό, κατέστρεψε την Αίθουσα Επιχειρήσεών του στρατοπέδου, το Διοικητήριο, παραπλήσιες αίθουσες, οχήματα, καθώς και τα δίκτυα ηλεκτρισμού και τηλεπικοινωνιών.
Η δεύτερη βόμβα κατέστρεψε το κτήριο του Λόχου Βαρέων Όπλων και του Κέντρου Επικοινωνιών και ακόμα περισσότερα οχήματα του στρατοπέδου.
Κατά την τουρκική εισβολή τον Ιούλιο του 1974, η ΕΛΔΥΚ πραγματοποίησε μαζί με την Εθνική Φρουρά πολεμική δράση κατά των Τούρκων εισβολέων και συμμετείχε σε πολλές μάχες μεταξύ των οποίων σημαντικότερες θεωρούνται η επίθεση κατά του ισχυρού τουρκοκυπριακού θύλακα στο Κιόνελι (20 – 21 Ιουλίου) που υπεράσπιζαν η ΤΟΥΡΔΥΚ, τουρκικά αεραγήματα και Τουρκοκύπριοι ένοπλοι, η μάχη της διάβασης της Βασιλείας (7 Αυγούστου) και η υπεράσπιση του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ στον Γερόλακκο (14 – 16 Αυγούστου).
Το κόστος της ΕΛΔΥΚ σε ανθρώπινες απώλειες κατά την τουρκική εισβολή, ήταν σαράντα επτά νεκροί και πενήντα οχτώ αγνοούμενοι.
Διαβάστε εδώ όλες τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή
