Η ζωή στο Ιράν μοιάζει να έχει μείνει δεκαετίες πίσω, όπως αποτυπώνεται τόσο στην καθημερινότητα όσο και στον κινηματογράφο της χώρας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μία σκηνή από ταινία του σκηνοθέτη Jafar Panahi, ο οποίος έχει λογοκριθεί και δημιουργεί έργα που καταγράφουν τη ζωή στο Ιράν, χωρίς ωστόσο να υπογράφει με το όνομά του. Το απόσπασμα δείχνει έναν άνδρα, που όντας τραυματισμένος, σπεύδει να κάνει διαθήκη, ώστε η γυναίκα του να μη μείνει άστεγη, αναδεικνύοντας τον φόβο και την αδικία που βιώνουν οι γυναίκες στο θέμα της κληρονομιάς.
Στην εκπομπή Live News μίλησε η επιχειρηματίας Farah Taheri, που ζει και δραστηριοποιείται σε Ιράν και Ελλάδα, περιγράφοντας μέσα από φωτογραφίες τις τεράστιες διαφορές ανάμεσα στη ζωή στις δύο χώρες. «Αυτό δεν είναι πόλεμος για εμάς, είναι κάτι σαν διάσωση. Πρώτη φορά ήρθα σαν φοιτήτρια στην Ελλάδα. Κάθε χρόνο που πηγαίνω, είναι χειρότερα από τον προηγούμενο. Μετά από 47 χρόνια οι άνθρωποι έχουν μάθει πώς να φέρονται έξω και πώς μέσα» λέει.
Η μαρτυρία της αποκαλύπτει έναν άνθρωπο, που δεν έχει συμβιβαστεί με το θεοκρατικό καθεστώς και αναζητά τον δυτικό τρόπο ζωής, ο οποίος υπήρχε κάποτε και στο Ιράν. «Στους άντρες ξαφνικά είπαν ότι απαγορεύονται τα σορτσάκια και τα κοντομάνικα κι ας έχει 40 βαθμούς έξω. Στις γυναίκες επιβλήθηκε να φοράνε υποχρεωτικά χιτζάμπ. Μπορεί να φαίνεται λίγο το μαλλί σου και να δεχθείς πάρα πολλές παρατηρήσεις» λέει.
Η πρόσβαση στο διαδίκτυο και οι αυστηροί κανόνες
Όσα θεωρούνται αυτονόητα στην Ελλάδα, στο Ιράν αποτελούν Γολγοθά. «Στο Ιράν δεν έχουμε πρόσβαση στο Youtube και το Google» αναφέρει, περιγράφοντας τη λογοκρισία και τον περιορισμό της πληροφόρησης. Οι κανόνες είναι αυστηροί και η παραβίασή τους μπορεί να αποδειχθεί μοιραία, ακόμη και για απλά πράγματα.
«Μέχρι το 2022 λειτουργούσε αλλιώς η Ηθική Αστυνομία. Αν παράκουγες, μπορούσαν μέχρι και να σε θανατώσουν. Στα κληρονομικά η γυναίκα είναι σαν να μην έχει κανένα δικαίωμα. Μόνο ο άνδρας έχει δικαίωμα στο διαζύγιο. Άμα χωρίσει ένα ζευγάρι, το δικαίωμα του παιδιού το έχει ο άνδρας. Όλοι μαζεύονται σε σπίτια για να διασκεδάσουν, τα κάνουν σαν κλαμπ. Μέσα στα σπίτια οι άνθρωποι μαθαίνουν να φτιάχνουν αλκοόλ, κρασί, μπύρες» λέει.
Οι κοινωνικές αντιλήψεις και οι ανθρώπινες ελευθερίες
Ακόμα και στο ζήτημα του σεξ, οι αντιλήψεις είναι βαθιά συντηρητικές. «Πάνε και λένε στις κοπέλες, ότι μπορείς να πας με αυτόν τον άντρα που σου λέω εγώ για 5-6 ώρες, αλλά όπως το έκανε ο μεγάλος προφήτης, ο Μοχάμεντ. Και σου διαβάζουν μερικά αποσπάσματα από Κοράνι και αυτό έχει γίνει επιχείρηση. Πουλάνε τις γυναίκες με το καπέλο της θρησκείας» λέει.
Όσοι αναγκάστηκαν να φύγουν από το Ιράν, βλέπουν την εξέλιξη της κατάστασης με ανάμεικτα συναισθήματα. «Όσο ήμουν στο Ιράν μου φαινόταν φυσιολογικό να βλέπω γυναίκες καλυμμένες στο δρόμο. Ήταν η καθημερινότητά μου. Ο μπαμπάς μου ήταν δημοσιογράφος. Ανέβασε ένα άρθρο χωρίς άδεια, οπότε έπρεπε να φύγουμε» τονίζει αναφερόμενη στον λόγο για τον οποίο εγκατέλειψαν τη χώρα τους.
Οι ανθρώπινες ελευθερίες, όπως τονίζει, είναι ελάχιστες. «Η γυναίκα δεν μπορεί να πάρει διαζύγιο από τον σύζυγό της, αν βιαστεί, θα κατηγορηθεί, για να χειρουργηθεί, θα πρέπει να πάρει άδεια συζύγου, για να εκδώσει διαβατήριο, θα πρέπει να πάρει άδεια συζύγου. Έχω εκεί συγγενείς. Καθημερινά έχουμε το άγχος, αν είναι καλά. Κάθε φορά που γίνεται κάτι, κόβουν τις επικοινωνίες και δεν ξέρουμε αν είναι καλά. Πριν δύο μήνες είδαμε πόσους διαδηλωτές σκότωσε. Πόσες οικογένειες έριξε σε θλίψη» λέει η κ. Taheri.
Η Ελλάδα ως λιμάνι ελευθερίας
Η Ελλάδα μοιάζει για πολλούς Ιρανούς με το λιμάνι που πάντα αναζητούσαν. «Είμαι περήφανη για τους γονείς μου» λέει δακρύζοντας και προσθέτει: «Χάρη σε αυτούς μπορώ να είμαι εδώ σήμερα και να σας μιλάω ελεύθερα».
Οι Ιρανοί που ζουν στην Ελλάδα ελπίζουν σε μια καλύτερη εξέλιξη για τη χώρα τους και σε μια αλλαγή που θα τους δικαιώσει, φέρνοντας πίσω την ελευθερία που στερήθηκαν.
