Μυρμήγκι – βασίλισσα παγιδευμένη σε κεχριμπάρι εδώ και περίπου 16 εκατομμύρια χρόνια αποκάλυψε ένα νέο είδος, προσφέροντας νέα δεδομένα για την εξέλιξη των ειδών. Οι ερευνητές που εντόπισαν το εν λόγω εύρημα στη Δομινικανή Δημοκρατία κατέγραψαν επίσημα το είδος ως Hypoponera electrocacica, το πρώτο απολίθωμα του παγκοσμίως διαδεδομένου γένους Hypoponera που εντοπίστηκε ποτέ στο Δυτικό Ημισφαίριο.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Journal of Paleontology. Η Hypoponera αποτελεί ένα από τα πιο κοινούς τύπους μυρμηγκιών στη Γη, παρούσα σε όλες τις ηπείρους εκτός της Ανταρκτικής, με περίπου 148 γνωστά ζωντανά είδη. Αν και η παρουσία της στην Καραϊβική κατά το Μειόκαινο είχε υποτεθεί, ποτέ δεν είχε επιβεβαιωθεί επιστημονικά. Από το 1985, ο εντομολόγος E.O. Wilson είχε εντοπίσει πιθανά δείγματα Hypoponera σε δομινικανό κεχριμπάρι, χωρίς ωστόσο να ακολουθήσει επίσημη περιγραφή είδους.
Το νέο είδος Hypoponera electrocacica επιβεβαιώνει την ύπαρξη του γένους στην περιοχή εκείνη την εποχή. Διατηρημένη σε κομμάτι διάφανου κεχριμπαριού από την επαρχία Σαντιάγο, η βασίλισσα χρονολογείται στο πρώιμο Μειόκαινο. Οι επιστήμονες συνδύασαν μικροσκοπία φωτός και αξονική τομογραφία για να δημιουργήσουν τρισδιάστατα μοντέλα και να πραγματοποιήσουν ακριβείς μορφολογικές μετρήσεις.
Οι ερευνητές περιέγραψαν το H. electrocacica ως «εντυπωσιακά σύγχρονο», με χαρακτηριστικά που θυμίζουν σημερινά είδη της Καραϊβικής. Το όνομα του είδους συνδυάζει τη λατινική λέξη electrum (κεχριμπάρι) με τον θηλυκό τύπο της λέξης cacique από τη γλώσσα των Ταΐνο, που σημαίνει «αρχηγός» — ένας φόρος τιμής στη «βασίλισσα» που παγιδεύτηκε στη ρητίνη.
Η ανακάλυψη είναι αξιοσημείωτη διότι τα μυρμήγκια Hypoponera ζουν κυρίως στο έδαφος και το φυλλόστρωμα, γεγονός που καθιστά σπάνια τη διατήρησή τους σε κεχριμπάρι. Έτσι εξηγείται γιατί, παρά τη σημερινή αφθονία του γένους, το απολιθωματικό του αρχείο παραμένει περιορισμένο — με μόλις ένα προηγούμενο δείγμα, το H. atavia από το κεχριμπάρι της Βαλτικής.
Το εύρημα ενισχύει τα στοιχεία ότι η Καραϊβική φιλοξενούσε στο παρελθόν πολύ μεγαλύτερη ποικιλία ειδών μυρμηγκιών. Προηγούμενες έρευνες του Barden Lab έχουν δείξει ότι πάνω από το ένα τρίτο των γενών που εντοπίζονται στο κεχριμπάρι της Δομινικανής έχουν εξαφανιστεί από την Ισπανιόλα. Το γένος Hypoponera, ωστόσο, επιβίωσε και εξακολουθεί να απαντάται ευρέως στις Μεγάλες Αντίλλες.
Σύμφωνα με τη μελέτη, σήμερα καταγράφονται πέντε είδη και δύο πιθανά υποείδη Hypoponera στις Μεγάλες Αντίλλες. Αν και παραμένει ασαφές αν είναι πρόγονος κάποιου ζωντανού είδους, το απολίθωμα προσφέρει ένα πολύτιμο σημείο αναφοράς για τη μελλοντική χαρτογράφηση της εξελικτικής ιστορίας των μυρμηγκιών.
