Η αναγνώριση από το σινάφι είναι απαράβατος κανόνας για την εμβέλεια της προσωπικής «μυθολογίας». Και αυτό βρίσκει εφαρμογή στην περίπτωση του κορυφαίου λαϊκού ερμηνευτή, Στέλιου Καζαντζίδη, τον οποίο μνημονεύουν πολλοί συνάδελφοί του σε τραγούδια τους.
Διονύσης Σαββόπουλος
Ο Διονύσης Σαββόπουλος έχει εκφραστεί πολλές φορές μέσα από την τέχνη και τις παρεμβάσεις του για το «φαινόμενο Καζαντζίδη» υποδεικνύοντας τον «εκσυγχρονισμό» που έφερε στο λαϊκό τραγούδι. Στο «Μέρες καλύτερες θα ‘ρθουν» από το «Μην πετάξεις τίποτα» θυμίζει τη συμβολική θέση του κορυφαίου ερμηνευτή σε μια κοινωνία που κατά τ’ άλλα πάσχιζε να βρει τη θέση της στο μεταίχμιο Δύσης και Ανατολής. Σαν δύο ψυχές σε ένα κοινωνικό σώμα. Δύο –ή περισσότερα– πρόσωπα μπροστά στον ίδιο καθρέφτη:
Φιλότεχνοι κι αλλήθωροι προς κάποια Δύση πάντα
που παραμόρφωσε γενιές, παλιά κι απ’ το τριάντα
την ώρα που το μέσα μας κοβόταν σαν διαμάντι
στου Καζαντζίδη το λυγμό και στου Παπαδιαμάντη
Χάρις Αλεξίου
Η Χάρις Αλεξίου, όπως και άλλοι ερμηνευτές της γενιάς της (Νταλάρας, Πάριος) ποτέ δεν χάνει τις αναφορές της στις λυγμικές νότες –τις «μωβ», όπως ονομάζονται- στον γεννήτορα του είδους. Με τον Καζαντζίδη άλλωστε τη συνδέουν αρκετές ερμηνείες και επανεκτελέσεις. Στο κομμάτι «Σε πέντε ώρες ξημερώνει Κυριακή» των Μάνου Λοΐζου – Πυθαγόρα από το άλμπουμ «Τα τραγούδια της Χαρούλας» (1979) τραγουδάει:
Στέλιο μου, τα τραγούδια σου
Απ’ την κασέτα ρίχτα,
Για μας που πρόδωσ’ η ζωή
Δεν ξημερώνει Κυριακή,
Δεν τελειώνει η νύχτα
Αλλά και στο «Παιδιά κι εμείς της προσφυγιάς» των Αντώνη Βαρδή – Σαράντη Αλιβιζάτου από το «Ξημερώνει» (1980) κάνει μια άλλη αναφορά:
Παιδιά κι εμείς της προσφυγιάς
Με τον καημό στολίδι
Όλη η περιουσία μας
Σκοποί του Καζαντζίδη
Δημήτρης Μητροπάνος
Άλλος ένας ερμηνευτής που, κατά δήλωσή του, καταδυναστεύεται από τη φωνή του Καζαντζίδη μεταφέροντας το αίσθημα θαυμασμού εντός και εκτός τραγουδιού. Όπως στο «Ζωή νταλίκα κόκκινη» του Σταμάτη Κραουνάκη:
Ζωή, νταλίκα κόκκινη
Στις εθνικές, στις εθνικές του κόσμου
Του Στέλιου τα τραγούδια
Βενζίνα των φτωχών
Αγάπη θεοσκότεινη
Πολλά ουίσκια εντός μου
Ακούνε τα ζεϊμπέκικα
Σαν το Πάτερ ημών
Αλλά και στο «Ταξίδι της ζωής» των Λευτέρη Τζουλάκη – Χρήστου Παπαδόπουλου (2007):
Εβλεπα παιδιά να ‘ναι τριαντάφυλλα κομμένα
Έβλεπα ζωές στ’ αζήτητα στα πεθαμένα
Εβλεπα εχθούς μαζί στου τζόγου το παιχνίδι
Εβλεπα φτωχούς να τραγουδάνε Καζαντζίδη
Γιάννης Πάριος
Το «Ηλιοβασίλεμα» είναι μία από τις λιγότερο γνωστές συνεργασίες των Γιάννη Σπανού και Πυθαγόρα. Στο κομμάτι του 1976 από το LP «Τώρα πια» ο στιχουργός κάνει αναφορά στον φίλο του Καζαντζίδη, ίνδαλμα προφανώς και για τον Γ.Πάριο:
Ηλιοβασίλεμα, συνοικισμός,
βουνό στα στήθια μου ο χωρισμός.
Κι ένα γραμμόφωνο από μακριά,
του Καζαντζίδη το παράπονο γροθιά.
Τζίμης Πανούσης
Ο Τζιμάκος δεν κρατιόταν όταν έπρεπε να δηλώσει την απόστασή του από το mainstream και κατέφευγε σε «ζόρικα ντουέτα» (Τζίμι Χέντριξ – Καζαντζίδη), όπως τραγουδούσε στο «10.000 Watt» από το άλμπουμ «Κάγκελα παντού» (1986):
Για σένα άγγελέ μου
Θα βγω στο Γολγοθά
Να κάνω συναυλία με γυφτολαϊκά
Χέντριξ και Καζαντζίδης 10000 watt
Λεωνίδας Βελλής
Το 1985 ο Στέλιος Καζαντζίδης ήταν παραγωγός στον δίσκο «Η συνάντηση» του νεοφερμένου τότε από την Αμερική Λεωνίδα Βέλη, τον οποίο είχε πρωτακούσει από τη συνεργασία του με τον Ακη Πάνου στον δίσκο τους «Πρώτη γνωριμία». Τρία χρόνια αργότερα ερμήνευσε το κομμάτι «Ίωνος 5» στον δίσκο «Παιχνίδι με το χρόνο», σε μουσική Γιάννη Μαρκόπουλου και στίχους του Κώστα Βίρβου, ο οποίος μετέφερε αναμνήσεις από τους κορυφαίους του λαϊκού τραγουδιού στο θρυλικό μπαράκι του Μάριου (Δαλέζιου) στην οδό Ίωνος 5:
Ιωνος μέσα στο στενό, στο Μάριο το Συριανό
πηγαίνανε να πιουν ρακί οι καλλιτέχνες οι λαϊκοί.
Ο Στράτος ο “τεμπέλης” με το “βραχνό” το Μάρκο
που χάλαγε ο κόσμος σαν βγαίνανε στο πάλκο,
ο “Βλάχος” ο Τσιτσάνης κι η Νίνου η Μαρίκα,
η Σωτηρία Μπέλλου με μια παρέα γλύκα
Ίωνος μέσα στο στενό, στο Μάριο το Συριανό
επήγαινε κι ο “σερ Μπιθί” πινάκλ να παίξει και ραμί,
ο Παπαϊωάννου ο “ψηλός” κι ο Καζαντζίδης ο ντροπαλός,
ο Μπάτης που ’ταν παλιατζής και ο “κομψός” ο Κυριαζής.
Γιώργος Ζαμπέτας
Στο κομμάτι «Ο πρωθυπουργός» ο Γιώργος Ζαμπέτας αποτίει φόρο τιμής –σε στίχους του Νίκου Μπακογιάννη- στα λαϊκά ινδάλματα περιγράφοντας τι θα έκανε στις περιπτώσεις των Μπιθικώτση, Κόκοτα, Πάριου. Ξεχωριστά αναφέρεται στον Στέλιο Καζαντζίδη, ο οποίος εκείνη την εποχή λείπει από το πάλκο:
Τον Καζαντζίδη θα ‘στελνα
Να βρούνε αν υπάρχει
Στο πάλκο να τον φέρουνε
Κι ας πάρει όσα λάχει
Πασχάλης Τερζής
Το τραγούδι «Σεβάς Χανούμ» των Παντελή Θαλασσινού και Ηλία Κατσούλη είναι αφιερωμένο στη ζωή της τραγουδίστριας Σεβαστής Παπαδοπούλου η οποία καταγόταν από τη Σαμψούντα, συμμετείχε στη νυχτερινή διασκέδαση τις δεκαετίες 1950 και 1960, ενώ είχε αρραβωνιαστεί με τον Καζαντζίδη. Εικόνες από τη ζωή της τραγουδάει στον δίσκο «Φωτιά στις νύχτες» (2001) ο Πασχάλης Τερζής, άλλος δηλωμένος μεγάλος θαυμαστής του κορυφαίου ερμηνευτή:
Σε μια φωτογραφία με το Στέλιο
Σε άλλη με τη μάνα σου αγκαλιά
Σελίδες απ’ το πέμπτο ευαγγέλιο
Μ’ ακάνθινο στεφάνι στα μαλλιά
Σαμψούντα, Τραπεζούντα και Σεβάστεια
Και τόποι ως τα βάθη του Μοχούμ
Της Σαλονίκης γίνατε προάστια
Κι εσύ από σεβαστή Σεβάς Χανούμ
Στράτος Παγιουμτζής
Από τα τραγούδια στα οποία η μουσική αποδίδεται στον Στράτο Παγιουμτζή –με στίχους του Γιώργου Ροβερτάκη- το «Μια συννεφιασμένη νύχτα» (1961) περιγράφει μία φανταστική επικίνδυνη έξοδο λαϊκών τραγουδιστών και συνθετών με μια βάρκα. Ένας από τους επιβαίνοντες και ο Σ. Καζαντζίδης, που έτσι κι αλλιώς ήταν δηλωμένος λάτρης του ψαρέματος:
Μια συννεφιασμένη νύχτα
και μια σκοτεινή βραδιά,
μια βαρκούλα κινδυνεύει
μ’ όλα τα καλά παιδιά,
μια συννεφιασμένη νύχτα
και μια σκοτεινή βραδιά
Ο Τσιτσάνης κι ο Ζαμπέτας
και ο Χιώτης βρε παιδιά,
ήτανε κι ο Καζαντζίδης
που τραβούσε τα κουπιά,
μια συννεφιασμένη νύχτα
εγλιτώσαν τα παιδιά.
Καίτη Γκρέι
Έναν ολόκληρο δίσκο, από τους τελευταίους της καριέρας της, αφιερώνει η Καίτη Γκρέι στον τραγουδιστή με τον οποίο είχαν σχέση στην αρχή της διαδρομής τους: «Όταν ακούω Καζαντζίδη», σε στίχους Βαγγέλη Σίμου το 1989. Το ομότιτλο κομμάτι, πάντως, το έχει γράψει η ίδια:
Και στην καρδιά μου νιώθω πόνο
όταν ακούω Καζαντζίδη
αυτός ο χωρισμός μας μοιάζει
σαν ένα μακρινό ταξίδι
«Αυτή η νύχτα μένει»
Το τραγούδι που ο Σταμάτης Κραουνάκης έγραψε για την ομότιτλη ταινία του Νίκου Παναγιωτόπουλου (2000) και ερμήνευσε σε πρώτη εκτέλεση η Δήμητρα Παπίου –ευθεία αναφορά στο κομμάτι του Καζαντζίδη από το 1967. Εξού και ο στίχος που αναφέρεται στο όνομά του:
Χάθηκα κι εγώ κάποια βραδιά
Πέλαγο η φωνή του Καζαντζίδη
Πέφταν τ’ άστρα μες στη λασπουριά
Μαύρος μάγκας ο καιρός και μαύρο φίδι
Μου ‘γνεφε η καρδιά πάρε μυρωδιά
Το λάδι εδώ πως καίγεται και ζήσε το ταξίδι
