Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να εξετάζουν το ενδεχόμενο εφάπαξ πληρωμών προς τους κατοίκους της Γροιλανδίας, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να τους πείσουν να αποσχιστούν από τη Δανία και ενδεχομένως να ενταχθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Reuters που επικαλείται τέσσερις πηγές με γνώση του θέματος.
Αν και το ακριβές ύψος των πληρωμών παραμένει ασαφές, αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου έχουν συζητήσει ποσά μεταξύ 10.000 έως 100.000 δολαρίων ανά άτομο, όπως ανέφεραν δύο πηγές που ζήτησαν ανωνυμία. Η πρόταση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που εξετάζει η Ουάσινγκτον για την απόκτηση του νησιού.
Η ιδέα των άμεσων πληρωμών προς τους κατοίκους της Γροιλανδίας – ενός αυτόνομου εδάφους της Δανίας με περίπου 57.000 κατοίκους – ερμηνεύεται ως προσπάθεια των ΗΠΑ να «αγοράσουν» το νησί, παρά την κατηγορηματική στάση της Κοπεγχάγης και του Νουούκ ότι η Γροιλανδία «δεν πωλείται».
Η τακτική αυτή αποτελεί μία από τις επιλογές που, σύμφωνα με το Reuters, συζητά ο Λευκός Οίκος, περιλαμβάνοντας ακόμη και στρατιωτικά σενάρια. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή κινδυνεύει να θεωρηθεί υπερβολικά «συναλλακτική» ή ακόμη και προσβλητική για έναν λαό που συζητά εδώ και δεκαετίες την ανεξαρτησία του και την εξάρτησή του από τη Δανία.
«Αρκετά πια… Τέλος οι φαντασιώσεις για προσάρτηση», έγραψε ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν σε ανάρτησή του στο Facebook, απαντώντας στις νέες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επανέλαβε ότι η χώρα του «πρέπει να αποκτήσει το νησί».
Αντιδράσεις από την Ευρώπη
Οι ηγέτες στην Κοπεγχάγη και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αντέδρασαν έντονα στα σχόλια του Τραμπ και αξιωματούχων του Λευκού Οίκου, υπενθυμίζοντας ότι ΗΠΑ και Δανία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και δεσμεύονται από συμφωνία αμοιβαίας άμυνας.
Η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Ισπανία, η Βρετανία και η Δανία εξέδωσαν κοινό ανακοινωθέν το οποίο ανέφερε ότι μόνο η Γροιλανδία και η Δανία μπορούν να αποφασίσουν για τη μεταξύ τους σχέση.
Σε ερώτηση για τις συζητήσεις περί αγοράς του νησιού, ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε το Reuters σε δηλώσεις της εκπροσώπου Τύπου Καρολάιν Λέβιτ και του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Η Λέβιτ επιβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση «εξετάζει πώς θα μοιάζει μια πιθανή αγορά», ενώ ο Ρούμπιο ανακοίνωσε συνάντηση με τον Δανό ομόλογό του στην Ουάσινγκτον.
Η Γροιλανδία στο επίκεντρο γεωπολιτικών σχεδιασμών
Ο Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η Γροιλανδία είναι στρατηγικής σημασίας λόγω των πλούσιων ορυκτών πόρων της, απαραίτητων για στρατιωτικές τεχνολογίες, και ότι το Δυτικό Ημισφαίριο πρέπει να βρίσκεται υπό την επιρροή των ΗΠΑ. Οι εσωτερικές συζητήσεις για το νησί είχαν ξεκινήσει πριν αναλάβει την προεδρία, αλλά εντάθηκαν πρόσφατα, μετά την επιχείρηση σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα.
Σύμφωνα με πηγή του Reuters, οι συνεργάτες του Λευκού Οίκου επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τη δυναμική αυτής της επιχείρησης για να προωθήσουν άλλους γεωπολιτικούς στόχους του Τραμπ. Ο ίδιος δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία από την άποψη της εθνικής ασφάλειας και η Δανία δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί. Είναι τόσο στρατηγικό».
Από την πλευρά του ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι: «Συμβουλεύω τους Ευρωπαίους ηγέτες να πάρουν τον Τραμπ στα σοβαρά σε σχέση με τη Γροιλανδία και πρόσθεσε ότι θέλουμε οι Ευρωπαίοι να πάρουν την ασφάλεια της Γροιλανδίας πιο σοβαρά.»
Οι συζητήσεις για τις εφάπαξ πληρωμές προς τους Γροιλανδούς φαίνεται να αποκτούν βαρύτητα, με αξιωματούχους να εξετάζουν ακόμη και το ανώτατο ποσό των 100.000 δολαρίων ανά άτομο – δηλαδή συνολικά περίπου 6 δισ. δολάρια. Ωστόσο, παραμένουν αδιευκρίνιστες κρίσιμες λεπτομέρειες, όπως οι όροι, ο χρόνος και ο τρόπος καταβολής.
Το ενδεχόμενο Συμφώνου Ελεύθερης Σύνδεσης
Μια από τις επιλογές που εξετάζει ο Λευκός Οίκος είναι η σύναψη Συμφώνου Ελεύθερης Σύνδεσης (Compact of Free Association – COFA), παρόμοιου με εκείνα που έχουν υπογραφεί με χώρες της Μικρονησίας, των Νήσων Μάρσαλ και του Παλάου. Με βάση αυτές τις συμφωνίες, οι ΗΠΑ παρέχουν βασικές υπηρεσίες και στρατιωτική προστασία, ενώ διατηρούν στρατιωτική παρουσία και εμπορικά προνόμια.
Για να προχωρήσει ένα τέτοιο σενάριο, η Γροιλανδία θα πρέπει πρώτα να αποσχιστεί από τη Δανία. Οι πιθανές πληρωμές θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως κίνητρο για δημοψήφισμα υπέρ της ανεξαρτησίας ή για την υπογραφή συμφωνίας COFA μετά από αυτό.
Παρότι η πλειοψηφία των Γροιλανδών δηλώνει υπέρ της ανεξαρτησίας, οι οικονομικές ανησυχίες παραμένουν εμπόδιο. Επιπλέον, οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι, ακόμη κι αν επιθυμούν την απόσχιση από τη Δανία, οι κάτοικοι δεν θέλουν να ενταχθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
