Ο Χαβιέρ Μπαρδέμ δεν υπήρξε ποτέ άνθρωπος των υπεκφυγών. Η δημόσια εικόνα του, εδώ και χρόνια, συνοδεύεται από ξεκάθαρες πολιτικές τοποθετήσεις, ακόμη κι όταν αυτές έχουν κόστος. Έτσι, η πληροφορία ότι το όνομά του συμπεριλήφθηκε σε ανεπίσημη «μαύρη λίστα» της Paramount, λόγω της ανοιχτής στάσης του απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα, δεν τον αιφνιδίασε. «Δεν είναι κάτι που με εκπλήσσει», δήλωσε με εμφανή ψυχραιμία σε συνέντευξή του στο Zeteo. «Το ζήτημα δεν είναι η λίστα τους, αλλά με ποιους επιλέγεις να δουλεύεις. Αυτό θα φανεί καθαρά τα επόμενα χρόνια».
Ο Ισπανός ηθοποιός έχει χαρακτηρίσει επανειλημμένα τις επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας ως «γενοκτονία», μια λέξη που εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιδράσεις στον πολιτικό και μιντιακό λόγο της Δύσης. Στις περσινές τελετές απονομής των Emmy, εμφανίστηκε με παλαιστινιακό μαντίλι, μετατρέποντας μια παγκόσμια τηλεοπτική σκηνή σε χώρο πολιτικής δήλωσης.
Παράλληλα, υπέγραψε –μαζί με εκατοντάδες ανθρώπους του κινηματογράφου– μανιφέστο με το οποίο δεσμεύονται να μη συνεργάζονται με εταιρείες που στηρίζουν, άμεσα ή έμμεσα, τις ισραηλινές πολιτικές στο παλαιστινιακό ζήτημα.
Ο Μπαρδέμ επιχείρησε να ξεκαθαρίσει ότι η στάση αυτή δεν στρέφεται εναντίον λαών ή θρησκειών. «Δεν πάμε εναντίον ανθρώπων λόγω εθνικότητας, πίστης ή καταγωγής», τόνισε. «Στεκόμαστε απέναντι σε εταιρείες και θεσμούς που στηρίζουν αυτό που θεωρούμε γενοκτονία, απαρτχάιντ και παράνομη κατοχή». Πρόκειται, όπως λέει, για μια ηθική γραμμή που δεν αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά ένα ευρύτερο κομμάτι της κινηματογραφικής βιομηχανίας.
Το μανιφέστο του συλλογικού σχήματος Filmworkers for Palestine, που δημοσιοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο, φέρει περισσότερες από 1.800 υπογραφές. Ανάμεσά τους, ονόματα πρώτης γραμμής του παγκόσμιου σινεμά, από τον Γιώργο Λάνθιμο και την Έμμα Στόουν μέχρι τον Μαρκ Ράφαλο, τον Χοακίν Φίνιξ και τον Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ. Το κείμενο παραπέμπει ευθέως στο ιστορικό μποϊκοτάζ των καλλιτεχνών κατά του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, επιχειρώντας να τοποθετήσει το παλαιστινιακό στο ίδιο ηθικό πλαίσιο.
Η φημολογούμενη «μαύρη λίστα» της Paramount, υπό την προεδρία του Ντέιβιντ Έλισον, δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα. Ωστόσο, για τον Μπαρδέμ το ζήτημα ξεπερνά τη δική του καριέρα. Αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης μεταξύ τέχνης, εξουσίας και αγοράς. Σε μια βιομηχανία όπου η σιωπή συχνά ανταμείβεται και η πολιτική θέση τιμωρείται, η στάση του Ισπανού ηθοποιού λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι το τίμημα της δημόσιας φωνής είναι υπαρκτό.
Το ερώτημα, όπως ο ίδιος αφήνει να εννοηθεί, δεν είναι ποιοι αποκλείονται σήμερα, αλλά ποια πλευρά της Ιστορίας θα μοιάζει δικαιωμένη όταν ο θόρυβος καταλαγιάσει.
