«Το νούμερο 31328» του πόνου και της ανθρώπινης αγριότητας

Ο Ηλίας Βενέζης γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας το 1904 και είναι ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της γενιάς του ’30. Προίκισε τη νεοελληνική μας λογοτεχνία με σημαντικά έργα όπως η «Αιολική Γη», η «Γαλήνη», η «Εφταλού» κ.α. Το «Νούμερο 31328» είναι στην ουσία, το πρώτο του βιβλίο, αφού γράφτηκε το 1924, έπειτα από προτροπή του Στράτη Μυριβήλη, αλλά εκδόθηκε το 1931. Αποτελεί μια από τις πιο συγκλονιστικές μαρτυρίες της παγκόσμιας λογοτεχνίας, ένα βιβλίο-ντοκουμέντο, στο οποίο αφηγητής και πρωταγωνιστής είναι ο ίδιος ο συγγραφέας.

Αφιερωμένο στην «τυραγνισμένη μητέρα» του και «σ’ όλες τις μητέρες του κόσμου», ο Ηλίας Βενέζης έζησε το βιβλίο του πριν το γράψει. Δεκαοχτάχρονο παιδί, μόλις απόφοιτος του γυμνασίου, μέσα στη δίνη της Μικρασιατικής Καταστροφής, χωρίστηκε από την οικογένειά του και σύρθηκε αιχμάλωτος στα περιβόητα αμελέ ταμπουρού, τα τάγματα εργασίας της Τουρκίας, στα οποία άφησαν την τελευταία τους πνοή χιλιάδες χριστιανοί. Παρέμεινε αιχμάλωτος για 14 μήνες από τον Σεπτέμβριο του 1922 μέχρι τα τέλη του 1923 οπότε απελευθερώθηκε και κατόρθωσε να φτάσει στη Μυτιλήνη. 

Στο «Νούμερο 31328» αφηγείται με καθηλωτικό ρεαλισμό τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης που έζησε στα κάτεργα της Ανατολής και παραθέτει ένα συγκλονιστικό χρονικό για τον ανθρώπινο πόνο, τον πόνο του κορμιού που βασανίζεται.
«Λέω για την καυτή ύλη, για τη σάρκα που στάζει το αίμα της και πλημμυρίζει τις σελίδες του» σημείωνε ο συγγραφέας. Το βιβλίο αυτό είναι η διαμαρτυρία ενός παιδιού ενάντια στον πόλεμο, η διαμαρτυρία ενός ανθρώπου απέναντι στην ανθρώπινη αγριότητα. Μιλάει για έναν κόσμο φρίκης και παράνοιας, εκεί που ο άνθρωπος δεν έχει καμιά αξία, παρά είναι ένας αριθμός που προσπαθεί να επιβιώσει ανάμεσα στους εξευτελισμούς και την απόγνωση.

Ο Ηλίας Βενέζης δεν κατόρθωσε να ξαναδεί το σπίτι του παρά μόνο σε φωτογραφίες αφού εξαιτίας αυτού του βιβλίου οι τουρκικές αρχές απαγόρευσαν την είσοδο του συγγραφέα στη χώρα τους.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα έζησε στην Εφταλού, ένα παραθαλάσσιο χωριό της Μυτιλήνης που δόξασε μέσα από τα βιβλία του. Πέθανε το 1973 και τάφηκε στο νεκροταφείο του Μόλυβου στη Μυτιλήνη. Στον τάφο του μια μόνη λέξη γράφτηκε: «Γαλήνη».

Οι εκδόσεις της ΕΣΤΙΑΣ, 45 χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα, επανέκδοσαν το «Νούμερο 31328» σε μια νέα επετειακή, μονοτονική έκδοση που συνοδεύεται από εκτενές επίμετρο, στο οποίο δίνεται το ιστορικό πλαίσιο των διωγμών κατά των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας την περίοδο 1908-1923.
Η εν λόγω έκδοση αποτελεί μέρος της σειράς «Νέες εκδόσεις κλασικών» και κυκλοφορεί (όπως και τα υπόλοιπα βιβλία της συγκεκριμένης σειράς) παράλληλα με την πολυτονική έκδοση και όχι ως αντικατάστασή της.