Ενας κάποιος Ιούλιος

Δεκατρία. Αριθμός χωρίς συμμετρία. Χωρίς «στρογγυλή» επετειακή αναφορά. Φορτωμένος μόνο με τον μύθο της γρουσουζιάς. Δεκατρία χρόνια. Ούτε δέκα ούτε δεκαπέντε. Ούτε λίγα ούτε πολλά. Ασήκωτα όμως. Κι ας το σηκώσαμε τότε το τιμημένο. Δεκατρία χρόνια, την περασμένη εβδομάδα, από εκείνη την 4η Ιουλίου του 2004, τη μέρα που κερδίσαμε το Euro. Με μια μισοανομολόγητη, μισομολογημένη αίσθηση ότι δεν το κερδίσαμε μόνο επειδή οι παίκτες της Εθνικής μας έπαιξαν καλύτερο ποδόσφαιρο, αλλά επειδή είμαστε, γενικώς, Ελληνες. «Είναι βαριά η φούστα του τσολιά». Ετσι δεν φωνάζαμε τότε στους δρόμους; Δεν ήταν απλώς μια επιτυχία. Ο τρόπος που τη γιορτάσαμε ήταν σαν να πιστεύαμε ότι αποκαταστάθηκε μια συμπαντική αδικία. Οτι ένας τροχός, κάπου μεταξύ Ανδρομέδας και Αλφα του Κενταύρου, γύρισε. Νομίζαμε ότι είχαμε πλουτύνει. Σε έναν μήνα μάς περίμεναν και οι Ολυμπιακοί. Ασε που για πρώτη φορά είχαμε κατακτήσει την τρίτη θέση στη Γιουροβίζιον. «Ηρθες και μας άλλαξες τη μοίρα, Καλομοίρα, Καλομοίρα».

Ημουν εκεί. Στη Λισαβόνα. Εκείνο το ζεστό κυριακάτικο απόγευμα. Μαζί με κάμποσες χιλιάδες ιδρωμένους και ενθουσιασμένους Ελληνες. Οι μισοί με βαμμένα πρόσωπα στα χρώματα της ελληνικής σημαίας. Νεαρές Πορτογαλίδες έκαναν, για το χαρτζιλικάκι τους, το μακιγιάζ στις γωνίες των δρόμων.

Από νωρίς τριγυρίζαμε με ένα πούλμαν, απ’ όλα τα παράθυρα του οποίου ξεπρόβαλλαν ελληνικές σημαίες. Ανθρωποι σχεδόν άγνωστοι μεταξύ μας, εκείνες τις ώρες όμως σαν να είχαμε κάνει μαζί φαντάροι. Η αδρεναλίνη είναι πρόσκαιρος αλλά πολύ ισχυρός δεσμός. Οι Πορτογάλοι μάς χειροκροτούσαν φιλόξενα. Και οι πιο θερμόαιμοι δικοί μας τους φώναζαν χαμογελαστά: «Ερχεται η “μπιπ” η μεγάλη, Πορτογάλοι, Πορτογάλοι». «Ερχεται η “μπιπ” του αιώνα, Λισαβόνα, Λισαβόνα». Οι άλλοι ψιλοέπιαναν το «Λισαβόνα», νομίζανε ότι λέγαμε κάτι καλό, χειροκροτούσαν κι άλλο (εν τω μεταξύ, οι Πορτογάλοι βγήκαν από το Μνημόνιο, εμείς ακόμη με τα κεφάλια μέσα). Μέσα στο Ντα Λουζ κάποιος φώναζε από τα μεγάφωνα ότι αυτό είναι το καλοκαίρι της Ελλάδας. Σαν να είχαμε κερδίσει πριν από τον αγώνα. Είχαμε όμως κερδίσει κάτι. Την ψευδαίσθηση της αειφόρου ανάπτυξης. Πανηγυρίζαμε μια μεγάλη, μια νέα αρχή. Πού να ξέραμε ότι ήταν η αρχή του τέλους.

Και μετά γυρίσαμε και κάναμε και την Ελλάδα και τη σημαία γκάτζετ. Μοτίβο για φαναράκια, μπλουζάκια, φλιτζανάκια, βρακάκια. Εκείνες τις ημέρες της θριαμβευτικής ευμάρειας, ωστόσο, νομίζω ότι έπεσε ο σπόρος από τον οποίο αργότερα φύτρωσε ο αντιμνημονιακός λόγος. Αυτός ο εθνικός εγωκεντρισμός εξέθρεψε έπειτα από λίγα χρόνια τα συνθήματα περί γερμανοτσολιάδων. Τον κουτσαβακισμό ότι τα δικά μας δανεικά πρέπει να είναι αγύριστα. Το «πειρατικό», ως έννοια, είχε νομιμοποιηθεί και δρομολογηθεί.

Γι’ αυτό και λίγες εβδομάδες αργότερα γιουχάραμε στο Ολυμπιακό Στάδιο τους αμερικανούς δρομείς επειδή είχαν πιάσει ντοπαρισμένους τους δικούς μας. Αμόκ αυτοαναφορικότητας. Κάτω από τέτοιες συνθήκες ένα τσακ χρειάζεται για να γίνει η εξωστρεφής έπαρση εσωστρεφές μίσος. Ακόμη και αν αναγνωρίσεις την αυταπάτη σου, είναι εξαιρετικά δύσκολο να δεις τον εαυτό σου σαν αυταπατημένο. Ετσι, μοιραία, την εργαλειοποιείς.

Δεκατρία χρόνια μετά, κοιτάζω το εισιτήριο του τελικού. Και σαν να έρχεται από το Ντα Λουζ ο αντίλαλος ενός συνθήματος: «Είδες τι παιχνίδια παίζει η μοίρα, κακομοίρα, κακομοίρα».