[Κραυγές και ψίθυροι] Η Ελλάδα στα ράφια

Μου ήρθε ως ανάμνηση, λόγω της επικαιρότητας, από εκείνα τα πολύ μακρινά χρόνια, την εποχή που η Ελλάδα άλλαζε πραγματικά σελίδα, τα  μπακάλικα γίνονταν σουπερμάρκετ, η βαρετή «ρεκλάμα» μεταλλασσόταν σε δημιουργική «διαφήμιση» και η ποπ κουλτούρα (βέβαια τότε δεν τη λέγαμε έτσι) ψάρευε στα νερά της σουξέ και είδωλα. Ο πιο δημοφιλής τηλεοπτικός ήρωας animation (ούτε αυτό το λέγαμε έτσι) ήταν ένα ολοστρόγγυλο, κατακίτρινο ανθρωπάκι που χοροπηδούσε σαν μπάλα και τραγουδούσε: «Είμαι ο Πι Μι με τη δραχμή, πάντα πουλάω στην πιο φτηνή τιμή». Και εμείς το σιγοτραγουδούσαμε καθώς περιφερόμασταν στους διαδρόμους του Prisunic Μαρινόπουλος, σπρώχνοντας ένα καροτσάκι που μέσα δεν είχε μόνο διάφορες μάρκες κέτσαπ, έτσι για τη χαρά της φτηνής αλλά άσκοπης κατανάλωσης, αλλά και το εφηβικό μας όνειρο για μια Ελλάδα πιο κοντά στην Ευρώπη. Η εξόρμηση στα σουπερμάρκετ, που τότε άνοιγαν το ένα μετά το άλλο προσδιορίζοντας ολόκληρες περιοχές (μετά τον Μαρινόπουλο, πρώτο στενό αριστερά), έμοιαζε με οικογενειακή γιορτή. Αποχαιρετιστήρια συγκεκριμένα. Η ανεπαίσθητη νοσταλγία για τα μουντά Βαλκάνια που σιγά σιγά αφήναμε πίσω έσβηνε αυτοστιγμεί από το μέλλον που έμοιαζε να μας κλείνει το μάτι πίσω από τις πολύχρωμες ετικέτες των αραδιασμένων προϊόντων.

Η περιπέτεια της αλυσίδας Μαρινόπουλος ήταν απλώς η αφορμή γι’ αυτή την ολική επαναφορά. Αιτία είναι η συνεχής αναφορά (όχι μόνο από την κυβέρνηση αλλά και εκείνο το τμήμα της κοινωνίας που χορεύει σφιχτό τάνγκο με τον λαϊκισμό) στο «τρισκατάρατο» παρελθόν των 40 χρόνων που «γέμισε τη χώρα με την κόπρο του Αυγεία – αυτά πληρώνουμε τώρα». Οπα! Αυτή η περίοδος, που κάποιοι λυσσάνε να σβήσουν από τον ιστορικό χάρτη, είναι ακριβώς η εποχή που η Ελλάδα ξεπέρασε την ψωροκώσταινα και τον «πτωχοπροδρομικό» εαυτό της. Δεν είναι μόνο η αναβάθμιση της καθημερινότητας σε όλους τους τομείς, η κατάκτηση της ελευθερίας του λόγου, η εύκολη πρόσβαση στη γνώση και την πληροφόρηση, αλλά και η εύκολη, φτηνή κατανάλωση που δεν απελευθερώνει απωθημένα σουσουδισμού αλλά δημιουργεί προϋποθέσεις ουσιαστικής κοινωνικής ανάπτυξης. Και ισότητας. Στα χρόνια πριν από τη δεκαετία του 1980, για παράδειγμα, «φτωχαδάκια» και «λεφτάδες» ξεχώριζαν και μόνο από τα ρούχα τους. Σήμερα, οι ενδυματολογικές διαφορές ανάμεσα στους ανθρώπους είναι κυρίως αισθητικές, δεν προσδιορίζονται από το κόστος. Η φαντασία στην επιχειρηματικότητα έκανε μόδα το φτηνό ή του έδωσε τη δυνατότητα να μιμηθεί απενοχοποιημένα το ακριβό. Οι πολυτέλειες του «παλιού ανθρώπου» έγιναν σύγχρονες ανάγκες και αυτόματα δημιουργήθηκαν οι μηχανισμοί για να τις ικανοποιήσουν. Πρόκειται ακριβώς για την ουσία μιας έξυπνης επιχειρηματικής ιδέας που μπορεί τελικά να βάλει στο ίδιο, λόγου χάρη, σουπερμάρκετ «λαό» και «Κολωνάκι». Αυτά όμως είναι ψιλά γράμματα για την κυβερνώσα ιδεολογία που θεωρεί τους επιχειρηματίες ή απατεώνες ή ηλίθιους. Ακόμη και τους Κινέζους.