«Ισλάμ και Δημοκρατία δεν συνδυάζονται»

Ο Μπουγάρ Ισα αρνείται όλες τις κατηγορίες με τις οποίες τον έκλεισαν στις φυλακές 302 των Τιράνων. «Δεν ενθάρρυνα ποτέ την τρομοκρατία!» λέει ο μουσουλμάνος ιμάμης που καταδικάστηκε τον περασμένο μήνα μαζί με άλλα οκτώ άτομα για στρατολόγηση νεαρών Αλβανών στην οργάνωση Ισλαμικό Κράτος. Υστερα από λίγη πίεση όμως παραδέχεται ότι υποστηρίζει ένα είδος Ισλαμικού Κράτους – όχι στη Συρία, αλλά στη χώρα του. Και προβλέπει ότι οι Αλβανοί θα αντικαταστήσουν μοιραία τον δυτικό τρόπο διακυβέρνησης με τη σαρία.

«Το Ισλάμ μπορεί να συνυπάρξει με άλλες θρησκείες, αλλά με τη δημοκρατία; Οχι!» λέει ο γενειοφόρος ιμάμης στον δημοσιογράφο που τον επισκέπτεται στη φυλακή. «Οποιος λέει ότι η σαρία μπορεί να συνυπάρξει με τη δημοκρατία είναι υποκριτής».

Περισσότεροι από 100 Αλβανοί έχουν ταξιδέψει τα τελευταία χρόνια στη Μέση Ανατολή για να ενταχθούν στην τζιχαντική οργάνωση. Την ίδια στιγμή, έχουν ξεφυτρώσει στην Αλβανία μερικά υπερσυντηρητικά τζαμιά, που κτίστηκαν με τη βοήθεια ισλαμικών φιλανθρωπικών οργανώσεων και χρηματοδοτών από την Τουρκία και τον Κόλπο. Το μεγαλύτερο απ’ όλα, που κοστίζει 34 εκατομμύρια δολάρια και χρηματοδοτείται εν μέρει από την τουρκική κυβέρνηση, βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης. Και πολλοί είναι εκείνοι που αναρωτιούνται γιατί πρέπει να κατασκευαστεί ένα τόσο ακριβό τζαμί σε μια χώρα με τόσο μεγάλες ανάγκες.

Η κυβέρνηση της Αλβανίας προσπαθεί να αντιδράσει. Το Κοινοβούλιο ψήφισε πρόσφατα νόμους που απαγορεύουν τη συμμετοχή στο Ισλαμικό Κράτος και οι υπηρεσίες ασφαλείας παρακολουθούν όσους ταξιδεύουν στο Ιράκ και τη Συρία. Οι προσπάθειες αυτές όμως προσκρούουν σε ένα ρεύμα εξτρεμισμού που έρχεται από τη Μέση Ανατολή και σαρώνει φτωχογειτονιές όπου η διαφθορά είναι εκτεταμένη και η ανεργία μεταξύ των νέων υπερβαίνει το 40%.

Οι αλβανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι το ισχυρότερο όπλο κατά του εξτρεμισμού – η οικονομική ανάπτυξη – λείπει. Οπως λείπει και η εκπλήρωση των δυτικών υποσχέσεων για αυξημένες επενδύσεις σε μια χώρα που εξακολουθεί να μαστίζεται από τη φτώχεια 25 χρόνια μετά την πτώση του κομμουνισμού. «Η θρησκεία δεν αποτελούσε ποτέ πρόβλημα εδώ» λέει ο υπουργός Δικαιοσύνης Ιλι Μανζάνι. «Το πρόβλημα είναι η παιδεία. Η απουσία μιας οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η φτώχεια, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές. Οταν έχεις μια κατάσταση όπου οι άνθρωποι αισθάνονται απελπισία, οι εξτρεμιστές το εκμεταλλεύονται».

Οι αλβανικές υπηρεσίες ασφαλείας δεν ανησυχούν όμως μόνο για τα τζαμιά. Ανησυχούν και για τα μηνύματα που στέλνουν οι ανεξάρτητοι ιμάμηδες, πολλοί από τους οποίους έχουν εκπαιδευτεί στο εξωτερικό. Οι πρώτες ανησυχίες εκδηλώθηκαν πριν από δύο χρόνια, όταν άρχισαν να φεύγουν οι πρώτοι εθελοντές για το Ιράκ και τη Συρία.

Ενας αλβανός μαχητής, ο 32χρονος Εμπού Μπελκίσα από τη Λεσινίτσα, έγινε διάσημος όταν εμφανίστηκε σε βίντεο του Ισλαμικού Κράτους με το όνομα Αλμίρ Ντάτσι και κάλεσε τους συμπατριώτες του να πραγματοποιήσουν τρομοκρατικές επιθέσεις στο αλβανικό έδαφος. Ο Μπελκίσα σκοτώθηκε σε μάχη, αλλά εκείνα τα βίντεο οδήγησαν σε ένα εκτεταμένο κύμα καταστολής. Μερικά από τα πιο γνωστά τζαμιά έκλεισαν, ενώ πολλοί ισλαμιστές συνελήφθησαν, μεταξύ των οποίων ο Μπουγάρ Ισα και οι άλλοι οκτώ ισλαμιστές.

Η δίκη πήρε μεγάλη δημοσιότητα, καθώς οι κατηγορούμενοι εκτόξευσαν προσβολές εναντίον του δικαστή και κατηγόρησαν τον εισαγγελέα ότι είναι υποχείριο των ΗΠΑ. Για να δείξουν οι αλβανοί αξιωματούχοι ότι δεν κάνουν θρησκευτικές διώξεις, επέτρεψαν στους κατηγορουμένους να δώσουν συνεντεύξεις σε μεγάλες εφημερίδες.

«Δεν δεχόμαστε το δημοκρατικό τους σύστημα», μου είπε ο Ισα, αναφερόμενος στην αλβανική κυβέρνηση. «Δεν δεχόμαστε την ηθική τους, που επιτρέπει σε άνδρες να παντρεύονται άνδρες και σε γυναίκες να παντρεύονται γυναίκες. Είμαστε αντίθετοι στη δράση του ΝΑΤΟ σε οποιαδήποτε χώρα του αραβικού κόσμου. Αυτοί είναι οι βασικοί λόγοι για τους οποίους μας συνέλαβαν».

«Γιατί είσαι μ’αυτούς;»
Ενας από τους μετριοπαθείς ιμάμηδες που ηγείται ενός τζαμιού στα Τίρανα είναι ο Ιλι Γκούρα. Οταν καταδίκασε τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, δέχθηκε ανώνυμες απειλές. «Γιατί είσαι μ’ αυτούς;» τον ρωτούσαν.